Кіріспе

1958 жылы Льюис Гилберт түсірген фильм.

"Есімін мақтанышпен жаз" – 1958 жылғы британдық соғыс драмасы, Р.Дж. Миннидің осы аттас кітабы негізінде түсірілген. Льюис Гилберт режиссерлік еткен фильм, нацистік оккупацияланған Францияда қызмет етіп жүрген кезінде тұтқындалып, жазаланған Арнайы операциялар тобының агенты Виолетта Сабоның нағыз оқиғасына негізделген. Виолетта Сабо рөлін Вирджиния МакКенна сомдады.

Сюжет

Виолетта Бушелл – екінші дүниежүзілік соғыстың басында Лондонда тұратын, әкесі ағылшын, анасы француз болған жас әйел. Ол қалада орналасқан француз армиясының офицері Этьен Сзабомен танысады және олар үйленуге келіседі. Олардың Тания деген қызы бар, бірақ Этьен баланы ешқашан көрмейді, өйткені ол Солтүстік Африка майданында соғысып қаза табады; Виолетта Сзабо және оның қызы ата-анасының үйіне көшіп келеді. Тіл біліміне байланысты жесір қалған Сзабо Франциядағы операциялар үшін Арнайы операциялар атқарушы (SOE) ұйымына тыңшы ретінде қабылданады. Бірінші миссиясында ол бұрын әлеуметтік ортада танысқан және ұнаған капитан Тони Фрейзермен (Пол Скофилд) бірге жұмыс істейді. Ол Францияға шағын ұшақпен келеді және Руанға баратын пойыздың вагонында қызығушылық танытқан неміс сарбаздарымен бірге жолға шығады. Фрейзердің Руанда құрған француз қарсыласу тобы сатқындыққа ұшыраған. Жаңа келгендердің міндеті – тірі қалғандармен байланыс орнату және маңызды теміржол виадугін жарыту. Сзабо байланысқан қарсыласу тобының бір мүшесі оған басқа аман қалған, гараж механігі (Андре Маранн) күдікті екенін айтады, бірақ Сзабо онымен кездесу тәуекелін қабылдайды. Ол оған 98 топ мүшесінің тек үшеуі ғана қалғандығын хабарлайды. Дегенмен, ол оны виадукті жарытуға көндіреді. Сзабо гестапомен ұсталып, сұраққа тартылады. Ол босатылып, Парижде Фрейзермен кездеседі, ол оны құттықтайды: виадук қиратылды. Олар Ұлыбританияға оралады, ал Сзабо тағы бір миссияға баруға тартынды. Ол тағы да Фрейзердің басшылығында, бұл жолы Лимож аймағында. Ол әртүрлі қарсыласу бөлімшелерімен байланысып, олардың іс-қимылдарын үйлестіру үшін жолдамамен жолға шығады. Ол және оның жетекшісі неміс сарбаздарымен атысқа түседі. Олар аз қалғандықтан қашып кетеді. Сзабо білегін жарақаттайды және ол артта қалуға талап етеді. Оның оқ-дәрісі бітіп, тұтқынға алынады. Ол азапталса да, ешқандай ақпарат беруден бас тартады. Ақырында ол нацистік түрмеде алғашқы оқу кезінде дос болған екі әйел агенті – Лилиан Рольф және Денис Блохпен қайта кездеседі. Одақтас әскерлер Парижге қарай жылжығанда, әйелдер Германияға баратын пойызға мінгізіледі. Пойыз одақтас авиациясымен бомбаланғанда, әйелдер қашуға тырыса алады, бірақ Сзабо ер адамдарға су әкеледі. Солардың бірі – Фрейзер. Сол түні Сзабо мен Фрейзер бір-біріне деген махаббатын мойындайды. Ерлер мен әйелдер бөлектеледі. Үш әйел концлагерге жеткізіліп, онда өлім жазасына кесіледі. Соғыстан кейін Тания мен оның ата-анасы Букингем сарайына барады, онда король Георг VI балаға анасының қаһармандық ерлігі үшін Георг кресін табыс етеді. Кейін олар Фрейзермен кездеседі.

Өндіріс

Дон Шарп екінші топтың режиссері болды.

Кассалық жинақ

Фильм 1958 жылы британдық прокаттағы ең танымал он екі фильмнің бірі болды. Kinematograph Weekly журналы оны 1958 жылы британдық прокатта "қаржылық табысқа ие" деп тізімдеді. Гилберт фильмнің "Америкада да жақсы көрсеткенін" айтты.

Нағыз Виолетта Сзабо

Оның сары шашы мен әдемі, қалыпты емес сырт келбетімен Вирджиния МакКенна нағыз Виолетта Сзабоға ешқандай ұқсамайды, ол қоңыр шашты, қара көзді және бойы 5 фут 5 дюймнан да төмен болған. МакКенна Сзабоға оңтүстік Лондон акцентін, сонымен қатар қалыпты тілдеу ерекшеліктерін қосып береді, оның орындауы 1950-ші жылдардағы Бондқа дейінгі Британия атмосферасында көрермендер күтетін, қатаң сыныптық құрылымдағы, "ерін қысып, қайсар" қаһармандығы дәстүрінде. 1958 жылы шыққан фильмде Сзабоның тұтқында болу кезіндегі, әсіресе Равенсбрюк концлагеріндегі қорқынышты жағдайлары мен оның өлімге кесілу жолы толық көрсетілмейді, бірақ оның батылдығы мен қайраттылығы туралы жалпы түсінік береді. Сзабо қайтыс болғаннан кейін берілген Джордж Крестінің мақтау қағазында "батырлық пен нығайып тұрудың көрнекті үлгісі" деп сипатталды, ал оның қызы Тания 2007 жылы анасының миссиялары туралы кітабында оны "жас, батыл және әдемі" деп атады. SOE агенттері Денис Блох пен Лилиан Ролф Виолетта Сзабомен бірге 1945 жылдың 5 ақпанында Равенсбрюкте өлім жазасына кесілді. Полковник Морис Бакмастер SOE F бөлімінің басшысы болды, ал Вера Аткинс оның көмекшісі және бөлімнің барлау офицері, сонымен қатар әйел агенттерге жауапты болды. Вера Аткинс, Одетт Сансом және Лесли Фернандес, Сзабоның SOE нұсқаушыларының бірі және өзі де далалық агент, фильмге кеңесшілер ретінде тартылды. Пол Скофилдтің Тони Фрейзер рөлі драмалық эффект үшін жасалған, бірақ ол Сзабоның Францияға миссияларындағы нақты ер әріптесі, "Salesman" желісінің ұйымдастырушысы Филипп Ливердің ("Майор Чарльз Стаунтон") бейнесіне негізделген.

"Өзімнің өмір салтым"

"Менің өмірім" немесе "Сенікі" деп белгілі өлеңді Виолетке күйеуі Этьен оқыған, бұрын фильм үшін арнайы жазылған деп есептелген, бірақ шындығында 1944 жылдың наурыз айында SOE криптографы Лео Маркс берген нақты кодтық өлең еді. Ол бұл өлеңді 1943 жылғы Рождество қарсаңында, жақында ұшақ апатында қаза болған сүйіктісі Руттың естелігіне арнап жазған. Соғыстан кейін сценарийші болған Маркс, өлеңнің авторлығы ашылмаса ғана оны пайдалануға рұқсат берді.