Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хирургиялық процедура
Surgical procedure
Таламотомия (θάλαμος; τομή) – науқастардың миының жалпы қызметін жақсарту үшін таламусқа функционалдық зақым келтірілетін хирургиялық процедура. Алғаш рет 1950 жылдары қолданылған, бұл процедура негізінен Паркинсон ауруымен байланысты дірілдерге тиімді, онда таламустың белгілі бір бөлігі хирургиялық жолмен жойлады (аблацияланады). Нейрохирургтар таламустың қажетті аймағын дәл анықтау үшін арнайы жабдықтарды пайдаланады, көбінесе тек бір жаққа (ең нашар дірілдерге қарсы жаққа) операция жасауды таңдайды. Екі жақты процедуралар асқынулар мен тәуекелдің артуына байланысты, соның ішінде көру және сөйлеу қабілетінің бұзылуына байланысты нашар көтеріледі. Дірілдерге оң әсері дереу байқалады. Басқа, аз зиянды процедуралар, мысалы, субталамустық мидың терең стимуляциясы кейде артықшылыққа ие, себебі бұл процедура дірілдерді және Паркинсон ауруының басқа да белгілерін де жақсарта алады.
Thalamotomy (θάλαμος; τομή ) is a surgical procedure in which a functional lesion is made into the thalamus to improve the overall brain function in patients. First introduced in the 1950s, it is primarily effective for tremors such as those associated with Parkinson's disease, where a selected portion of the thalamus is surgically destroyed (ablated). Neurosurgeons use specialized equipment to precisely locate an area of the thalamus, usually choosing to work on only one side (the side opposite that of the worst tremors). Bilateral procedures are poorly tolerated because of increased complications and risk, including vision and speech problems. The positive effects on tremors are immediate. Other less destructive procedures are sometimes preferred, such as subthalamic deep brain stimulation, since this procedure can also improve tremors and other symptoms of PD.
Көрсеткіштер
Таламотомия – мамандандырылған нейрохирургтар жасап жүргізетін күрделі процедура. Көбінесе инсульт, мидың үшінші қарыншасының зақымдануы, миға қан құйылу, бас жарақатына әкелетін оқиғалар, таламустың айналасындағы ісіну, субдуральдық гематома және цереброваскулярлық оқиғалар жағдайында көрсетіледі. Сонымен қатар, таламокортикальдық дизритмияға қатысты да кейбір деректер бар.
Thalamotomy is a complex procedure performed by specialist neurosurgeons. It is mostly indicated in cases of stroke, damage to third ventricle of brain, brain hemorrhage, accidents leading to head injury, oedema around thalamus, subdural hemorrhage, and cerebrovascular accident. There is also some evidence in thalamocortical dysrhythmia.
Субталамутомия
Субталамутомия – бұл ми хирургиясының бір түрі, онда субталамустық ядро Паркинсон ауруымен (ПА) жиі байланысты қозғалыс бұзылыстарын жеңілдету мақсатымен жойлады. Бұл операцияны ең көп зерттеген орын – Гавана қаласында орналасқан Кубаның Халықаралық нейрологиялық қалпына келтіру орталығы. Орталық ПА-ның орта және соңғы сатыларында қозғалыстың баяулауы, тремор және бұлшықет қатаюы сияқты белгілерді едәуір жеңілдететін хирургиялық процедураны әзірлеуде жетекші рөл атқарды. Таламотомия сияқты, бұл процедураны мидың екі жағында да екі жақты түрде қайталауға болады, бірақ операциядан кейін сөйлеу және танымдық проблемалардың қаупі артуына байланысты ұсынылмайды. Субталамутомияның мақсаты – ПА симптомдарын және леводопа препаратын ұзақ қабылдаған пациенттерде пайда болатын бақылаусыз қозғалыстарды азайту.
Subthalamotomy is a type of brain surgery in which the subthalamic nucleus is destroyed in attempt to help alleviate movement disorders often associated with Parkinson’s disease (PD). This surgery has been most widely researched at Cuba’s International Center for Neurological Restoration located in Havana. This center has assumed a leading role in developing a surgical procedure that provides significant relief for patients experiencing the slowness of movement, tremor, and muscle rigidity in middle to late stages of PD. Similar to the thalamotomy, this procedure can be repeated on both sides of the brain bilaterally, but is not recommended due to a large increase in the risk of speech and cognitive problems after surgery. The aim of subthalamotomies is to reduce symptoms of PD and the uncontrolled movements that can occur in patients taking the drug levodopa for a long time.
Хирургиялық процедуралар
Таламотомия инвазивті немесе инвазивті емес жолмен жүргізілуі мүмкін. Егер инвазивті түрде орындалса, операция алдында нейрохирург стереотактикалық технологияны пайдаланып, емдеуді қажет ететін мидың нақты бөлігін анықтайды. Ол үшін науқастың басына төрт штифтпен бекітілген қаңқа орнатылып, басы қозғалмайтындай етіледі. Содан кейін дәрігер компьютерлік томография (КТ) немесе магниттік-резонанстық томография (МРТ) көмегімен операция жасалатын нақты орнын және сол орынға жету жолын анықтайды. Операция кезінде науқас ояу болады, бірақ хирургиялық құралдар енгізілетін бас терісінің аймағына анестезия жасалып, сезім жойылады. Хирург бас терісінде шамамен 2 дюймге дейін кесік жасап, содан кейін бас сүйегінде жасалған кішкентай тесіктен қуыс зондты нақты орнына енгізеді. Ми жасушаларын өлтіру үшін әртүрлі әдістер қолданылуы мүмкін, мысалы, зонд ішінде сұйық азотты айналдыру арқылы, мақсатты ми тінін жою арқылы немесе жасушаларды денатурациялау үшін қыздырылған электродты енгізу арқылы.
Thalamotomy can be performed in an invasive or noninvasive manner. If performed invasively, then prior to the operation, a neurosurgeon uses stereotactic technology to identify the exact part of the brain that needs treatment by putting in place a frame on the patient’s head with four pins to keep it still. The doctor then takes a detailed brain scan using computed tomography (CT scan) or magnetic resonance imaging (MRI) to identify the precise location for operation, as well as a path through the brain to get to that specific spot. During the surgery, the patient is awake, but the area on the scalp where the surgical tools are inserted is numbed with an anesthetic. The surgeon makes a scalp incision (about 2 inches long), then inserts a hollow probe through a small hole drilled in the skull to the specific location. Different methods can be used to kill the brain cells, including circulating liquid nitrogen inside the probe, destroying the targeted brain tissue, or by inserting an electrode heated to near to denature the cells.
Асқынулар
Кубалық зерттеулердегі кейбір науқастарда операциядан кейін асқынулар дамыды, оның ішінде қатал бақылана алмайтын қимылдар. Бірақ симптомдар үштен алты айға дейін басылып (науқастар оларды көтере алатын деңгейге дейін) келді. Бір жақты субталамутомиямен байланысты тәуекелдер болғанымен, екі жақты субталамутомияда олар едәуір жоғарылайды.
Some of the patients in Cuban studies developed complications from the surgery, including severe involuntary movements, but the symptoms abated (to the point where patients could tolerate them) after three to six months. Although risks exist with unilateral subthalamotomy, they are greatly increased with bilateral subthalamotomy.
Зерттеулер
Бір зерттеуде бір жақты субталамутомиямен емделген 89 ПД науқасы қадағаланды. 12 айдан кейін 68 науқас, 24 айдан кейін 36 науқас және 36 айдан кейін 25 науқас бағалаудан өтті. Бірыңғай Паркинсон ауруының санаттамалық шкаласы бойынша моторлық баллдар айтарлықтай жақсарды, ал леводопаның тәуліктік дозасы операциядан кейін 12, 24 және 36 айда тиісінше 45, 36 және 28% - ға азайды. Бір жақты субталамутомия зақымдалған жаққа қатысты маңызды моторлық жақсартумен байланысты болды. Пациенттердің бір тобында ауыр, тұрақты хорея баллизміне қандай факторлар себеп болғанын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Алдыңғы зерттеуде 18 прогрессивті ПД науқасына кезең-кезеңмен немесе бір мезгілде бір немесе бірнеше субталамутомия жасалды. Бір науқаста кейіннен көп жүйелік атрофия белгілері пайда болды және ол одан әрі талдаудан шығарылды. Бастапқы деңгеймен салыстырғанда моторлық жақсару «дәрі ішпеген» күйде 58% және «дәрі ішкен» күйде 63% құрады. Леводопаның тәуліктік дозасы орташа есеппен 72% - ға азайтылды, ал бесеуіне доза тағайындалмады. Үш науқаста операциядан кейін ауыр хорея дамыды, ол 3-6 ай ішінде өздігінен жақсарды. Үшінші зерттеуде 8 ПД науқасына микроэлектродты карталау (субталамус ядросына бағытталған стереотаксиялық хирургия) жүргізілді, нәтижелер субталамутомия ПД-нің негізгі симптомдарын жеңілдетеді, леводопа дозасын азайтады, дәрілік емнің салдарына қарсы тұрады және өмір сапасын жақсартады дегенді көрсетті. Гавананың Неврологиялық қалпына келтіру жөніндегі халықаралық орталығы 2002 жылғы қазан айында өткен Америкалық неврологиялық қауымдастығының мәжілісінде екі жақты арқалық субталамутомиядан өткеннен кейін екі жыл өткен соң 17 кубалық науқастың қозғалыс тесттерінде орташа есеппен 50% жақсарғанын және олар леводопаның тәуліктік мөлшерін айтарлықтай азайта алғанын хабарлады. Субталамутомия ПД-мен ауыратын және емді алуға немесе симптомдарды бақылау үшін қажетті терең ми стимуляциясына қол жеткізуге қаржылық мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін қолайлы нұсқа болуы мүмкін.
One study followed 89 patients with PD who were treated with unilateral subthalamotomy. Sixty eight patients were available for evaluations after 12 months, 36 after 24 months, and 25 after 36 months. The Unified Parkinson’s Disease Rating Scale motor scores improved significantly and levodopa daily doses were significantly reduced by 45, 36, and 28% at 12, 24 and 36 months after surgery. Unilateral subthalamotomy was associated with significant motor benefit contralateral to the lesion. Further work is needed to ascertain what factors led to severe, persistent chorea ballism in a subset of patients. In an earlier study, 18 advanced PD patients received staged or simultaneous bilateral one or more subthalamotomy. One patient subsequently developed multiple system atrophy signs and was excluded from further analysis. Motor improvements compared to baseline were 58% in the off state and 63% in the on state. Daily levodopa dose was reduced by a mean of 72%, with five patients receiving none. Three patients developed severe chorea postoperatively, which improved spontaneously at 3–6 months. In a third study, microelectrode mapping (guided stereotactic surgery on the subthalamic nucleus) was performed in eight patients with PD, and the findings indicated that subthalamotomy can ameliorate the cardinal symptoms of PD, reduce the dosage of levodopa, diminish complications of the drug therapy, and improve the quality of life. Havana’s International Center for Neurological Restoration reported at the American Neurological Association meeting in October 2002 that two years after undergoing a bilateral dorsal subthalamotomy, 17 Cuban patients improved by an average of 50% on movement tests, and they could dramatically reduce their daily ingestion of levodopa. Subthalamotomy could be a preferred option for people with PD who have trouble affording either the medication or deep brain stimulation needed to moderate symptoms.