Кіріспе

Азияда қолданылатын жазалау түрі кангу (/k/æ/ŋ/ KANG) – қытай тілінде jia немесе tcha деп аталады. Бұл құрылғы Шығыс Азияда және Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір аймақтарында жиырмасыншы ғасырдың басына дейін қоғамдық ұяттау және дене жазалау үшін пайдаланылған. Кейде ол азаптау құралы ретінде де қолданылған. Кангу адамның қимыл-қозғалысын шектегендіктен, осы құрылғымен киген адамдар өздерін-өздері тамақтандыра алмай, аштықтан қаза тапқан жағдайлар жиі болған. "Кангу" сөзі француз тілінен келген, ал оның түбі португал тіліндегі "canga" – мойынтұрық сөзінен шыққан. Жүк тасуға арналған мойынтұрық та осы мақсатта қолданылған, мұнда қолдар мойынтұрықтың екі жағына байланған. Көптеген жағдайларда "пилория" деп аударылатын бұл жаза еуропалық пилорияға ұқсас болған, бірақ тұтқындардың қолдарына қатысты шектеулер азырақ болған және кангудің тақтасы тік тұрғызбаға бекітілмей, тұтқынмен бірге тасымалданған.

Нысандар

Пішіні әр түрлі болғанымен, әдеттегі кенгуе – адамның мойнына сыятын ортасында тесігі бар үлкен, ауыр, жалпақ тақтадан тұрады. Тақта екі бөліктен жасалған. Бұл бөліктер тұтқынның мойнына салынып, жиектерінен құлыптармен немесе ілмектермен бекітілетін. Ортадағы тесік тұтқынның тыныс алуына және тамақтануына жеткілікті болса да, басын өткізуге мүмкіндік бермейтін. Тұтқын жаза ретінде белгілі бір мерзімге кенгуеге қамалады. Жазаның ауырлығына қарай оның көлемі, әсіресе салмағы өзгертілген. 1397 жылы жарияланған Ұлы Мин заң кодексі (大明律) кенгуенің қатайтылған ағаштан жасалуы және жасалған қылмыстың түріне байланысты 25, 20 немесе 15 джин (шамамен 20–33 фунт немесе 9–15 кг) салмақта болуы керектігін көрсетеді. Көбінесе кенгуе соншалықты үлкен болған, тұтқынға тамақ ішуге немесе су ішуге көмек керек болып, қолы аузына жетпейтін, тіпті жатуға да қиналатын. 17-ғасырға қарай кенгуе жеңілдеп, көбінесе жұрт алдында ұяттау үшін қолданылатын болды. Дегенмен, ауыр жағдайларда бірнеше ай бойы үзбей тағылуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда 160 фунтқа (шамамен 73 кг) дейін салмағы бар ауыр кенгуелер де қолданылған.

Қуысы

Қақпақ тұтқындардың аяғы жерге толық тимейтіндей етіп, камераның үстіне қойылатын. Бастапқыда, мойынға қысым түспеу үшін аяқтарына тіректер қойылатын. Бірте-бірте тіректер алынып, қақпақ оны ақырындап тұншықтыруға мәжбүрлейтін.

Әдет-ғұрып

Тарихи тұрғыдан алғанда, кангу қытай халық дінінде тәубе рәсімдерінде қолданылған. Бұл кангулер дәстүрлі ағаштан жасалғандарына ұқсаған немесе бір-біріне байланған үш қылыштан немесе қағаздан жасалған. Азаптау және қоғамдық ұяттау құралы ретінде қолданылуымен қатар, тәубеші өз күнәларын тақтаға жазып, қала бойынша ғибадатханаға (әдетте қала құдайына арналған ғибадатханаға) дейін шеру жасап, күнәларынан тазаланады. Көбінесе кангуді, әсіресе қағаздан жасалған болса, өртеп жіберетін. Ритуалдық кангулерді сату қытай ғибадатханалары үшін маңызды табыс көзі болды және Тайваньда да солай болып келеді. Қытайдағы Цин әулеті кезінде қарапайым халықтың ритуалдық кангулерді жасап сатуы қылмыс деп есептелді.