Кіріспе
Шығыс Калимантанның астанасы Самаринда – Борнео аралында орналасқан Индонезияның Шығыс Калимантан провинциясының астанасы. Қала Махакам өзенінің жағасында жатыр. 2022 жылы Самаринда Индонезияның өмір сүруге ең қолайлы он қаласының қатарына кірді, Шығыс Калимантанның адам даму индексі бойынша бірінші орында тұр және Борнео аралындағы ең көп халқы бар қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 727 500 адамды, ал 2020 жылғы халық санауы бойынша 827 994 адамды құрады; 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағалау бойынша 861 878 адамға жетті. Самаринда Шығыс Калимантанның ең ірі экспорттаушысы және бесінші ірі импорттаушысы болып табылады. Қала Шығыс Калимантанның ең көп банк бас кеңселері орналасқан жері. 2021 жылы Самаринда порты Шығыс Калимантанның ең көлемді жолаушылар портына айналды. Самариндадағы контейнер порты да Шығыс Калимантанның ең көлемді порты болып табылады және 2019 жылмен салыстырғанда одан да көп жүк тасымалдады. Самаринда дәстүрлі тағамы – ампланг және сарунг самаринда матасымен танымал. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, қалада өзен жағалауларын байланыстыратын 3 көпір бар: Махакам көпірі, Жембатан Махакам Улу және Жембатан Ахмад Аминс. Қаланың орталық бөлігі бір жағында орналасқан, ал екінші жағы Самаринда Себеренг деп аталады.
Samarinda is the capital city of the Indonesian province of East Kalimantan on the island of Borneo. The city lies on the banks of the Mahakam River with a land area of Samarinda was one of Indonesia's top ten Most Liveable Cities in 2022, ranks first on East Kalimantan Human Development Index and it is the most populous city on the entire Borneo island, with a population of 727,500 at the 2010 Census and 827,994 at the 2020 Census; the official estimate as at mid 2023 was 861,878. Samarinda is East Kalimantan's largest exporter and fifth largest importer. The city has the highest number of bank headquarters in East Kalimantan. In 2021, Samarinda Harbour became the busiest passenger port in East Kalimantan. The container port in Samarinda is also the busiest in East Kalimantan, handled more than in 2019. Samarinda is known for its traditional food amplang, as well as the cloth sarung samarinda. As of 2021, the city has 3 bridges connecting its river banks: Mahakam Bridge, Jembatan Mahakam Ulu, and Jembatan Achmad Amins. The city center is on one side and the other side is named Samarinda Seberang.
Этимология
Самаринда атауы бугистердің үйлерін салу әдісін сипаттаудан туындаған. Сол кезде үйлер көбінесе салға тігіліп салынған және әдетте бірдей биіктікте болған. Бұл тұрғындар арасындағы теңдіктің маңызды әлеуметтік символизмін білдірді; ешкімнің үйі, демек ешкім басқадан жоғары немесе төмен деп есептелмеген. Олар осы елді мекенді «Самаренда» деп атады, яғни «бірдей төмен». Жүздеген жылдық қолданыстан кейін атаудың айтылуы аздап өзгеріп, қала Самаринда деп белгілі болды.
Тарих
Гова соғысының басында голландтар адмирал Спильман басшылығымен Макассарға теңізден шабуыл жасады. Осы арада Нидерландының бугистермен одақтасы Арунг Палакка жер шабуылына жетекшілік етті. Гова патшалығы бағынуға мәжбүр болды және Сұлтан Хасануддин 1667 жылғы 19 қарашада Бонгаджа шартына қол қойды. Бірақ бұл шарт голландтар үшін барлық қиындықтарды жойған жоқ, себебі Говадан келген бугистер партизандық тактика қолданып, күресін жалғастырды. Кейбір бугистер жақын маңдағы Калимантан сияқты басқа аралдарға көшіп кетті. Ламоханг Даэнг Мангкона немесе Пуа Адо I бастаған бірнеше мың адам сол кезде Кутай деп аталған Шығыс Калимантанға көшіп барды, онда жергілікті сұлтан оларды құшақ жайып қарсы алды. 1942 жылы Самаринда – маңында бірнеше мұнай кен орындары бар шағын, тыныш қала болды. Голландиялық Шығыс Индия құлағаннан кейін оны жапондықтар басып алды. 1955 жылы қалада Самаринда апостолдық викариаты құрылды. 1961 жылы ол Самаринда епархиясы болып жарияланды. 2003 жылы епархия Самаринда митрополиттік архиепископиясы деңгейіне көтерілді. 2020 жылғы халық санағы және 2023 жылдың ортасына дейінгі ресми бағалаулар да келтірілген. Кестеде әр ауданның әкімшілік ауылдарының саны (барлығы қалалық кенттер саналады) және олардың пошталық кодтары да көрсетілген. Код Wilayah Аудан атауы (kecamatan) Ауданы (км²) 2010 жылғы халық саны 2020 жылғы халық саны 2023 жылдың ортасындағы халық саны Кенттер саны Пошта кодтары 64.72.01 Паларан 221.29 49,079 63,189 66,912 5 75241 64.72.04 Самаринда Илир (Төменгі Самаринда) 17.18 120,936 69,142 69,766 5 75117 64.72.09 Самаринда Кота (Самаринда қаласы) 11.12(a) 31,719 32,379 5 75113, 75117, 75121 64.72.07 Самбутан 100.95(a) 57,941 62,429 5 75114, 75115 64.72.02 Самаринда Себеранг 12.49 114,183 64,050 65,796 6 75131 64.72.10 Лоа Джанан Илир 26.13(b) 65,892 69,396 5 75131 64.72.06 Сунгай Кунджанг (Кунджанг өзені) 43.04 114,044 133,543 139,320 7 75125 64.72.03 Самаринда Улу (Жоғарғы Самаринда) 22.12 126,651 129,806 133,331 8 75128 64.72.05 Самаринда Утара (Солтүстік Самаринда) 229.52 202,607 106,743 112,076 8 75119 64.72.08 Сунгай Пинанг (Пинан өзені) 34.16(c) 105,970 110,473 5 76119 Барлығы 718.00 727,500 827,994 861,878 59
Ескертулер: (a) Самаринда Кота және Самбутан аудандарының 2010 жылғы халқы Самаринда Илир ауданының 2010 жылғы көрсеткішіне кірген, кейіннен олар бөлінді. (b) Лоа Джанан Илир ауданының 2010 жылғы халқы Самаринда Себеранг ауданының көрсеткішіне кірген, кейіннен ол бөлінді. (c) Сунгай Пинанг ауданының 2010 жылғы халқы Самаринда Утара ауданының көрсеткішіне кірген, кейіннен ол одан бөлінді.
Климат
Самаринда тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Кёппен Af) басым, жыл бойы ауыр жауын-шашын және ыстық, тым ылғалды температура байқалады. Аяз өте сирек кездеседі, ол 2019 жылдың 21 қарашасында тіркелді. Самариндағы ең төменгі температура 1982 жылдың қазанында, ал ең жоғары температура 2008 жылдың 8 ақпанында тіркелген.