Кіріспе

Геттинген қаласындағы (Германия) Лорестан фонтаны

Гензелизель (Gänseliesel) (ағылш. Қаз қызы, Лизель – Элизабет есімінің лақап аты) – 1901 жылы Германияның Геттинген қаласындағы ортағасырлық ратушаның алдына орнатылған фонтан. Көлемі шағын болғанымен, бұл қаланың ең танымал нысаны. Бүгінде ол бітіру тойларының маңызды бөлігі болып табылады, себебі Геттинген университетінде докторлық диссертациясын қорғаған әрбір студент фонтанға шығып, қаз қызының мүсінін сүйіп алуға міндетті. Гензелизель Монхайм-ам-Райнде, Ганновердің Штайнтор алаңында және Берлиннің Никольсбург алаңында да орналасқан.

Тарих

XVIII ғасырда Гензелизельдің қазіргі орнында фонтан болған. Алайда, ескі фонтан 19-ғасырдың басында тозуына байланысты ішінара бұзылды. 1898 жылы қалалық кеңес жаңа фонтан салуға шешім қабылдады, соған Германияның түкпір-түкпірінен келген мүсіншілер өз ұсыныстарын ұсынды. Барлық жобалардың ішінде мүсіншілер Мехс пен Джехс жасаған «Ежелгілер рухында / Зерделік қайнар» («Im Geiste der Alten / Tugendbrunnen») неоготикалық жобасы артықшылыққа ие болды, ал архитектор Генрих Штокхардт жобалаған және Пол Ниссе мүсін жасаған қаз қыз екінші орынды иеленді. Бірақ, ресми бағалаудан кейін үздік үш жоба халыққа көрсетілді. Геттинген тұрғындары көбінесе қаз қыздың қарапайым дизайнын ұнатты, себебі қарапайым қыз бейнесі қаладағы белгілі университет ғалымдарының көптеген мүсіндерінен гөрі қарапайым халықты жақсы көрсетеді. Ұзақ талқылардан кейін 1901 жылы Гензелизель ешқандай ресми рәсімсіз орнатылды. Гензелизель фонтаны қала тарихымен ерекше байланысты емес. Мүсіннің түпнұсқасы қазір қалалық мұражайда (Städtisches Museum) сақтаулы.

Дәстүрлер

Фонтан орнатылғаннан кейін көп ұзамай, Георг-Август университетінің жаңа қабылданған студенттері фонтанға көтеріліп, мүсінді сүйе бастады, бұл тез арада университет дәстүріне айналды. Фонтанға көтерілу көбінесе алкогольді ішімдіктерді көп мөлшерде ішу және студенттердің дауыстарымен тойланатындықтан, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін студенттер саны күрт өскендіктен, 1926 жылы полиция мүсінді сүйіп алу мен оған көтерілуге ресми түрде тыйым салатын жарлық шығарды. Сол жылы қаз қызын сүйгені үшін сотталған заң студенті істі сотқа апарды. Алайда, Берлиндегі жоғары сот бұл жарлықты заңды деп мойындады. Дәстүр уақыт өте келе өзгерді, және бүгінде бірінші курс студенттерінің мүсінді сүйіп алуы сирек кездеседі; қазір Гензелизельге гүл шоқтарын әкелу және докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін оны сүйіп алу көбірек таралған. Осы себепті фонтан жыл бойы жиі гүлдермен безендіріледі. Жақында ғана ескерткішке көтерілу мен оны сүйіп алу ресми түрде тыйым салынған болатын, бірақ Геттинген қаласы мен университеті докторлық диссертациясын қорғаған түлектердің қызды сүйіп жатқан суреттерін жарнамалап жүр. Фонтан вандализмге ұшырағандықтан, қаз қызының түпнұсқа мүсіні қазір қалалық мұражайда (Stadtmuseum) сақталады, ал фонтанда тек оның көшірмесі орнатылған. 2004 жылдың қысындағы қатыгез шабуылдан (жансау өрттен) кейін фонтанды бөлшектеп, толыққанды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 1995 жылдан бері, жыл сайын қыркүйек айының демалыс күнінде Геттинген қаласы қаз қызының құрметіне "Gänselieselfest" фестивалін өткізеді. Бұл мерекелердің басты оқиғасы – Геттинген қаласынан таңдалған жас әйелдің бір жылға қала мен мүсінді бейнелейтін Гензелизель атандырылуы.