Кіріспе

Американдық тарихшы Уолтер Прескотт Уэбб (3 сәуір 1888, Техас штаты, Панола округі – 8 наурыз 1963, Остин қаласының жанында, Техас штаты) – Америка батысы туралы жаңағынан зерттеулер жасаған американдық тарихшы. Техас мемлекеттік тарихи қоғамының президенті ретінде ол «Техас анықтамалығын» (Handbook of Texas) дайындау жобасын бастады. Ол Ұлттық каубойлар мен батыс мұрасы мұражайының құрамындағы Ұлы батыс адамының залының мүшесі.

Ерте өмір

Уолтер Прескотт Уэбб 1888 жылдың 3 сәуірінде Техас штатының Панола округінде, Каснер П. және Элизабет (Кайл) Уэббтің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі фермада жартылай күн жұмыс істегенде мектепте мұғалім болып та жұмыс істеді. Вебб жасөспірім шағында отбасы батысқа, Стивенс және Истленд округтері арқылы өтетін құрғақ Батыс Кросс Тимберс аймағына көшіп кетті. Ол отбасының шаруашылығына көмектесіп, Рейнджер орта мектебінде оқыды. Вебб 1909 жылдың күзінде Остин қаласындағы Техас университетіне түсті. 1913 жылы Вебб бакалавр дәрежесін алды. Соңғы бірнеше жылда ол үш орта мектепте және Техас мемлекеттік мұғалімдер колледжінде сабақ берді.

Мансап

Вебб Сан-Маркоста бухгалтер, ал Сан-Антониода оптометрист көмекшісі болып жұмыс істеді. 1918 жылы Техас университетінің тарих факультетіне шақырылды. 1920 жылы ол Техас рейнджерлері туралы магистрлік диссертациясын жазды және докторлық диссертациясын қорғауға шақырылды. Чикаго университетінде бір жыл оқығаннан кейін Остинге оралды, онда Батыс тарихы бойынша зерттеу жұмысын бастады. Бұл жұмыстың нәтижесі 1931 жылы жарық көрген «Ұлы жазықтар» еңбегі болды, ол аймақтың тарихын түсіндірудегі маңызды жаңалық ретінде мойындалды. 1939 жылы Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесі осы еңбекті Бірінші дүниежүзілік соғыстан бергі американдық тарихқа ең үлкен үлес деп жариялады. Ол 1932 жылы «Ұлы жазықтар» еңбегі үшін докторлық дәрежесін алды, ол оның жарияланған жылынан кейін берілді. «Техас рейнджерлері» (1935) легендарлық Техас рейнджерлері және капитан Билл Макдональд туралы толыққанды зерттеу деп есептелді. 1939–1946 жылдары Техас мемлекеттік тарихи қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Президенттік лауазымында ол Техас энциклопедиясын жасау жобасын бастады, ол кейіннен 1952 жылы «Техас анықтамалығы» ретінде жарияланды. Вебб Миссисипи тарихи қауымдастығының және Америка тарихи қауымдастығының президенті болды. Ол Техас әдебиет институтының негізін қалаушылардың бірі және Техас философиялық қоғамының мүшесі болды. Веббтің қайнағасы Конфедерация армиясының қатысушысы және Остин, Техас қаласындағы фотограф Уильям Дж. Олифант (1845–1930) болды. Уолтер мен Джейн 1960 жылы оның қайтысына дейін үйлене берді. Вебб Остиннен шалғай емес, Техас штатының Хейс округінде 360 акр жер сатып алды. Ол топографиялық ерекшелікке жақын жерде орналасқан ескі тас үйді жөндеп, екінші үйіне «Жұма тау ранчосы» деп ат қойды. Вебб ранчосында көптеген кездесулер ұйымдастырды, онда Техастың әдебиетшілері, мысалы Франк Уордлоу, Джон Генри Фолк, Рой Бедичек, Моди Ботрайт және Дж. Фрэнк Доби жиналды. 1961 жылы Вебб Сан-Антонионың бұрынғы мэрі және конгрессмен Мори Мавериктың жесірі Террел Луиза Доббс Маверикпен (1901–1994) танысты. Олар 1961 жылдың 14 желтоқсанында Техас штатының Фредериксбург қаласында неке қиды.

Өлім және мұра

1963 жылдың наурыз айында Уэбб 74 жасында Техас штатының Буда қаласы маңындағы автокөлік апатында қаза тапты. Ол көлік тізгінін ұстаған, ал жолаушысы, оның әйелі Террелл Маверик, ауыр жарақат алғанмен, аман қалды. Уэбб Мавериктің естелік жазбаларының редакторы болған, олар екеуі оның кітабын насихаттау мақсатымен сапарда болған. Губернатор Джон Б. Коннели кіші Уэббтің Остин қаласындағы Техас мемлекеттік зиратына жерленуі жөнінде жарлық шығарды. Остин қаласындағы Зилкер паркінде Уэббтің, сондай-ақ техастық жазушылар Дж. Фрэнк Доби мен Рой Бедичек мүсіндері орналасқан. Уэбб аймақтағы су пайдалану ережелерін ерте сынға алғанымен де белгілі. 2012 жылы ол Ұлттық каубойлар мен батыс мұрасы мұражайының Ұлы батыстықтар залына енгізілді.

Идеялар

Рунделл (1963) зерттеді Веббтің негізгі кітаптарын, олардың жазылуына не түрткі болғанын, әрқайсысының мақсаты мен мазмұны қандай екенін және Веббтің қалыптасқан тарих философиясын. Сондай-ақ, осы зерттеулерге кәсіби ортаның реакциясы да қарастырылды. "Ұлы жазықтар" (1931) кітабының мәні оның "Институттар мен орта туралы зерттеу" деген қосымша тақырыбында жатыр. Оның басты мақсаты – аймақтың тарихын жазу емес, оның ерекше ерекшеліктерін көрсету. Вебб Еуропаның қоныстанған аймағын "Метрополия", ал қалған әлемді "Ұлы шекара" деп атады, сонымен қатар "Ұлы жазықтардың географиялық ортасы соншалықты күшті әсер еткендіктен, оның шекарасында сақталған барлық нәрсеге ерекше із қалдырды" деп мәлімдеді, мысал ретінде револьвер, тікенді сым және жел диірменін атады. Оның пікірінше, 98-ші меридиан "институционалдық айырма" құрайды, себебі "одан өткен барлық институттар либо толығымен өзгеріп, қайта құрылды, либо күрт өзгерді". 1939 жылы Әлеуметтік ғылымдар жөніндегі кеңес бұл кітапты Бірінші дүниежүзілік соғыстан бергі американдық тарихқа ең маңызды үлес қосқан туынды деп мойындады. Веббтің "Техас рейнджерлері" (1935) шекаралық институтты зерттейтін көрнекті және мазмұнды еңбек болды, бірақ көптеген қазіргі тарихшылар оны рейнджерлердің мексикалық американдықтарға қарсы жасаған зорлық-зомбылығын ақтау ретінде қарастырады. "Бірлікте тұрғанда" (1937) кітабының тақырыбы Солтүстіктің тарифтер, Азамат соғысы зейнетақылары және патенттік монополиялар арқылы экономикалық үстемдігі және 200 ірі корпорация басымдығымен дамыған орталықтандырылған экономика болды (Оңтүстік пен Батыс, табиғи ресурстардың ең көп бөлігіне ие болған аймақтар). "Техасқа көбірек су" (1954) кітабы штаттың ең маңызды мәселесі деп санайтын федералдық зерттеуді кеңінен танымал етті. Веббтің тезисі Батыс ортасының осалдығына назар аударды, аумақтың құрғақтығы мен индустрияландырылған Батыстың қауіп-қатерлеріне тоқталды. 1951 жылы Вебб "Ұлы шекара" еңбегін жариялады, онда 1492 жылы Христофор Колумб ашқан жаңа жерлер 1900 жылға қарай таусылып, шекара жабылып, АҚШ-қа экономикалық және экологиялық проблемалар әкелді, соның салдарынан жеке адамның, капитализмнің және демократияның болашағына қауіп төндірді. О'Хар (2006) көрсеткендей, Вебб Азамат соғысынан кейінгі Батыстың классикалық және пәнаралық тарихында Ұлы жазықтардың ерекше белгілерін – ағашсыздығын, тегіс жер бедерін және жартылай шөлділігін дамытады және олардың өте әртүрлі ортадағы адамдардың өміріне тигізген әсерін зерттейді. Ізашарлар сәттілікке жету үшін өмір салтын түбегейлі өзгертіп, дәстүрлерден бас тартып, әлеуметтік институттарды өзгертуге мәжбүр болды. Веббтің пікірінше, Ұлы жазықтарды басқа аймақтардан ерекшелендіретін нәрсе – оның жеке адамгершілігі, жаңашылдығы, демократиясы және тәртіпсіздігі болды, бұл тақырыптар Фредерик Джексон Тернердің шекаралық тезисінен алынған. Оның назары ұлттық империяның қалыптасуын елемеді, ал кейбір зерттеушілер оны әйелдердің, үндістердің және мексикалықтардың рөлін мойындамағаны үшін сынады.

Су

1853 жылғы құрғақшылық Вэббті суға деген жаңа қызығушылыққа жетеледі. Ол "Техас үшін көбірек су: проблема және жоспар" еңбегіндегі көптеген материалдарды 1952 жылдың желтоқсанындағы АҚШ Сенатының "Сумен жабдықтау және Техас экономикасы: Техас су мәселесіне шолу" атты баяндамасынан алды. Вэбб 1957 жылдың мамыр айында "Харпер" журналында жарияланған "Америка батысы, мәңгілік мираж" атты мақаласын жазғанда танымал тарихшы еді. Мақалада Вэбб АҚШ-тың батыстағы су саясатын сынап, аймақтың "шөл жүрегі бар жартылай шөл" екенін, ал аймақты суару арқылы өнімді егістік жерге айналдыруға бағытталған қазіргі федералдық саясатты (АҚШ-тың мелиорация бюросы арқылы басқарылады) жалғастыру – ұлттық қателік екенін айтты. Вэббтің федералдық саясатты сынауы сол кезде көп сынға ұшырады, бірақ АҚШ-тың су саясатын сынаған кейбір заманауи сыншылар оның көзқарастарын болашақты болжағандық деп санайды.

Медиа

Стив Мурдың бір актілік пьесасы "Nightswim", Рой Бедичек, Дж. Фрэнк Доби және Уолтер Прескотт Уэбб туралы, алғаш рет 2004 жылдың күзінде Остин қаласында қойылды. Олардың достығы Уильям А. Оуэнстің 1969 жылы жарық көрген "Үш дос: Рой Бедичек, Дж. Фрэнк Доби, Уолтер Прескотт Уэбб" кітабында сипатталған.