Section 24 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms
Канада Конституциялық құқықтары бұзылған жағдайдағы өтеу шаралары. 24-бап, соттарға заңдарды жоюға мүмкіндік береді, бұл 1960 жылғы Билльде болмаған кемшілікті жойды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конституциялық құқық бұзушылықтарына шаралар
Remedies for constitutional infringements
Канаданың Құқықтар және бостандықтар хартиясының 24-бабы, Хартияда көрсетілген құқықтары бұзылғаны дәлелденген жандарға қолжетімді шараларды қарастырады. Кейбір ғалымдар, шындығында, осы 24-баптың 1960 жылғы Канадалық құқық туралы заңның негізгі кемшілігін болдырмағанын айтады. Канад сот судьялары құқықтарға қайшы келетін заңдарды жоюға құқылы екеніне көз жеткізеді.
Section 24 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms provides for remedies available to those whose Charter rights are shown to be violated. Some scholars have argued that it was actually section 24 that ensured that the Charter would not have the primary flaw of the 1960 Canadian Bill of Rights. Canadian judges would be reassured that they could indeed strike down statutes on the basis that they contradicted a bill of rights.
Емдеу жолдары
24 (1) тармақшаны 1982 жылғы Конституция Заңының 52 (1) тармақшасынан ажырату қажет. 52-бап соттарға конституцияны (оның ішінде Жарғыны) бұзу жағдайларында заңдарды немесе заңдардың бөліктерін жарамсыз деп тануға мүмкіндік берсе, 24-баптың мүмкіндіктері кеңірек («тиісті және әділ» талабымен ғана шектеледі) және талапкердің құқықтары бұзылған кезде ғана қолданылуы мүмкін. Басқа нәрселермен қатар, 24-бап судьяларға үкімет алдында нақты міндеттер жүктеуге, сондай-ақ шығармашылыққа толы шараларды қолдануға құқық береді. Doucet Boudreau (2003) 3 S. C. R. 3 ісіндегі маңызды сот шешімінде талапкерлер Новая Шотландия үкіметінің француз тіліндегі мектептерді салуды кешіктіруін өзінің 23-баптағы құқықтарын бұзу деп шағымданып, шығармашылық шараның мысалын келтірді. Төменгі сот судьясы талапкерлердің пайдасына шешім шығарды, содан кейін үкіметтен құрылыс барысы туралы оған есеп беруді талап етті. Жоғарғы Соттағы азшылықтың 24-бапты осылай қолдану «негізгі әділдікті» және «functus officio» қағидасын (судья шешім шығарғаннан кейін рөлі бітіп, ешқандай қатысы болмайтын жағдай) бұзады деген қарсылығына қарамастан, көпшілік бұрынғы шешімді қолдады. Көпшіліктің пікірінше, 24-бап «нақты жағдайдың қажеттіліктеріне жауап береді» және осыған байланысты «жаңа шаралар» ғана емес, қажет болуы да мүмкін. «Тиісті және әділ» шектеу осы жағдайда соттарға тиісті және әділ нәрсені анықтау құқығын беру ретінде түсіндірілді (бірақ олар сот билігіне қатысты дәстүрлі ортақ құқық шектеулерін ескеруі керек; осы жағдайда functus officio бұзылған жоқ деп есептелді), сондай-ақ соттардың 24-баптың өзі конституцияның бір бөлігі екенін және судьяларға құқықтарды қорғау функциясын орындауға мүмкіндік беретінін есте сақтауын қажет етеді.
Subsection 24(1) must be distinguished from subsection 52(1) of the Constitution Act, 1982. Whereas section 52 allows the courts to invalidate laws or parts of laws for breaches of the constitution (including the Charter), section 24 has broader capabilities (hindered only by the "appropriate and just" requirement) and can only be invoked when a claimant's rights are violated. Among other things, section 24 seems to give judges the power to place positive obligations upon a government, as well as to enforce more imaginative remedies. An example of an imaginative remedy can be found in the landmark case Doucet Boudreau, (2003) 3 S. C. R. 3, as the claimants challenged the Nova Scotia government's delay in building French language schools as a breach of their section 23 rights. A lower court judge had ruled in the claimants' favour, and then demanded the government report to him as construction progressed. Despite the Supreme Court minority's objections that this use of section 24 violated "fundamental justice" and the "functus officio" rule, in which a judge makes a ruling and afterwards has no role to play, the majority upheld the earlier decision. As the majority argued, section 24 is "responsive to the needs of a given case," and as such "novel remedies" may not only be permissible, but also required. The "appropriate and just" limit was defined in this case as giving the courts themselves the right to determine what is appropriate and just (although they should keep in mind traditional common law limits on judicial power; in this case it was denied that functus officio was violated), and also as requiring courts to remember that section 24 is itself a part of the constitution and allows judges to carry out their function of enforcing rights.
Құзыретті соттар
Осы 24-баптың 1-тармағында көрсетілгендей, бұл құқық қорғау шараларын тек "компетентті сот" ғана қолдана алады. R. v. Rahey (1987) ісінде, кез келген жағдайда провинциялық жоғары және апелляциялық соттар, сондай-ақ федералды үкімет құрған соттар, құзыретті сот ретінде танылады және "тиісті және әділ" деп танылған жағдайда, құқық қорғау шараларын тағайындауға құқылы. Төменгі деңгейдегі провинциялық сот, егер талап етілетін құқық қорғау шарасы сот процесіне қатысты болса, құзыретті сот ретінде танылуы мүмкін. Әкімшілік трибунал, егер оған тараптар, даудың мәні және талап етілетін құқық қорғау шарасы бойынша заңмен құзырет берілсе, құзыретті сот ретінде танылуы мүмкін. Маңыздысы, "талап етілетін құқық қорғау шарасы" бойынша құзырет – бұл басқа соттар қолдана алатын 24-бап бойынша қолжетімді құқық қорғау шараларының жалпы санына қарамастан, заңмен берілген құзыретті білдіреді. Тіпті трибунал құзыретті сот болып табылмайтын жағдайда да, ол Хартияны қолдануға қабілетті. Трибуналға құқықтық мәселелерді шешу өкілеттігі берілген болса, ол заңды қолданудың барлық аспектілерінде Конституцияға сәйкес болуы керек, сондықтан жарамсыз заңдар күшсіз немесе әсерсіз деп есептелуі тиіс. Дегенмен, трибунал құзыретті сот болған жағдайда да, ол жарамсыз заңның жарамсыздығын жариялай алмайды, тек оны күшсіз деп қарастыра алады. Жалпы алғанда, R. v. 974649 Ontario Inc. (2001) ісінде 24-баптың "компетенттілік" шегі, соттардың құқық қорғау шараларын тағайындау құқығына қатысты, Хартия құқықтары кең болғанымен, олар Парламент пен провинциялық үкіметтер құрған құрылымда бар екендігін білдіреді. Бұл сайланған үкіметтер соттар мен трибуналдарға әртүрлі деңгейде өкілеттік беру құқығына ие және үкіметтердің шешімдеріне құрмет көрсетілуі керек. Алайда, егер заңдарда нақты көрсетілмесе, жоғары сатыдағы соттар төменгі сатыдағы соттардың белгілі бір құқық қорғау шараларын тағайындау өкілеттігіне ие екенін анықтау үшін түсіндіру жұмыстарын жүргізуі мүмкін. Бұл төменгі сатыдағы соттың Хартия аргументтерін қарастыруға қабілетті екенін және төменгі сатыдағы сотқа 24-баптың 1-тармағында көрсетілген құқық қорғау шараларын қолдануға рұқсат ету оның жалпы жұмысын бұза ма, әлде сот қызметкерлеріне артық жүктеме сала ма, деген мәселелерді қарастыруды қамтиды.
These section 24(1) remedies may only be dispensed by a "court of competent jurisdiction". In R. v. Rahey (1987), it was found that in any case, provincial superior and appellate courts, and courts created by the federal government, will qualify as a court of competent jurisdiction and may award remedies where it is considered "appropriate and just". An inferior provincial court may qualify as a court of competent jurisdiction where the remedy sought relates to trial procedure. An administrative tribunal may qualify as a court of competent jurisdiction where it has been granted statutory jurisdiction over the parties, subject matter, and remedy sought. It is important to note that the jurisdiction over "remedy sought" means the jurisdiction as granted by statute, irrespective of the total remedies available under section 24(1) that may be applied by other courts. Even where a tribunal is not found to be a court of competent jurisdiction it is still nonetheless capable of applying the Charter. Where a tribunal has been given the power to decide questions of law it must conform to the Constitution in all of its application of law and so invalid laws must be treated as having no force or effect. However, even if the tribunal is a court of competent jurisdiction it cannot make a declaration of invalidity for any invalid law, it can only treat it as no force or effect. Overall, section 24's "competent jurisdiction" limit on which courts may award remedies, in R. v. 974649 Ontario Inc. (2001), was taken as meaning that while Charter rights are generous, they exist within a framework set up by Parliament and the provincial governments. These elected governments have the authority to grant varying degrees of powers to courts and tribunals, and deference should be shown to the governments' decisions. Reviewing courts may, however, have to exercise interpretation regarding whether lower courts have powers to award certain remedies if it is not explicit in the laws. This involves examining whether the lower court can consider Charter arguments and if allowing the lower court to dispense section 24(1) remedies would disrupt its general operations or be too much of a work burden for the court staff.
Дәлелденуді алып тастау
Сот процесінде жеке тұлғаға қарсы қандай дәлелдер ұсынылуы мүмкін екеніне қатысты мәселелер 24(2)-бапта қарастырылған. Егер дәлелдерді алу Конституциялық құқықтың бұзылуы арқылы жүзеге асырылған болса, талапкер осы бап бойынша сотта осы дәлелдерді қарастырудан бас тарту туралы өтініш бере алады. Ортақ құқық бойынша, дәлелдердің барлығы, олардың қалай алынғанына қарамастан, сотта ұсынылуы мүмкін. АҚШ-тың дәлелдерді жоққа шығару ережесі Конституциялық құқықтарды бұзу арқылы алынған барлық дәлелдерді жоққа шығарады. Канада орташа жол таңдады, кейде дәлелдерді жоққа шығаруға рұқсат береді, егер оларды пайдалану "әділеттілік жүйесін" "құрметсіздікке" ұшырату қаупі тудырса.
Practices regarding what evidence may be brought against an individual in trials are addressed by section 24(2). When evidence is obtained through the violation of a Charter right, the claimant is able to apply to have the evidence excluded from the trial under this section. At common law, all evidence, regardless of how it was obtained, can be submitted in a trial. The US exclusionary rule excludes all evidence acquired through the violation of the Bill of Rights. Canada has taken a middle ground, sometimes allowing for the exclusion of evidence, whenever its use threatens to bring the "administration of justice" into "disrepute."