Кіріспе

Химиялық реагент

Десс-Мартин периодинаны (DMP) – Десс-Мартин тотығу реакциясында қолданылатын химиялық реагент, ол біріншілік спирттерді альдегидтерге, ал екіншілік спирттерді кетондарға тотықтырады. Бұл периодинанның хром және DMSO негізіндегі тотықтырғыштарға қарағанда бірнеше артықшылықтары бар: жұмсақ жағдайлар (бөлме температурасы, бейтарап pH), қысқа реакция уақыты, жоғары шығымдылық, жеңілдетілген өңдеу, жоғары химикалық таңдаулылық, сезімтал функционалдық топтарға төзімділік және ұзақ сақталу мерзімі. Дегенмен, өнеркәсіптік масштабта қолдануы оның құнымен және потенциалды жарылғыш қасиеттерімен қиындатылады. Ол 1983 жылы бұл реагентті жасаған американдық химиктер Дэниел Бенджамин Десс және Джеймс Каллен Мартиннің құрметіне аталған. Ол IBX негізінде жасалған, бірақ орталық йод атомына бекітілген ацетат топтарының арқасында DMP, IBX-тен әлдеқайда реактивті және органикалық еріткіштерде жақсырақ ериді. IBX, бастапқы процедураға Ирландия және Лю жасаған өзгерістер арқылы ацилдендіріледі. Бұл өзгерістер жоғары шығымдылыққа және жеңілдетілген өңдеуге мүмкіндік берді. Нәтижеде алынған қатты заттарды сүзу және эфирмен жуу арқылы алуға болады. Ирландия және Лю тозил қышқылының каталитикалық мөлшерін қолданды, бұл реакцияны 2 сағаттан кем уақытта (классикалық синтезбен салыстырғанда 24 сағат) және 90%-дан жоғары шығымдылықпен аяқтауға мүмкіндік берді. Р.К. Боекман және Дж.Дж. Муллинс ұсынған классикалық әдіс IBX (1-гидрокси-1,2-бензиодоксол 3(1H)-он 1-оксид, 2-иодобензой қышқылы) алу үшін калий броматының, күкірт қышқылының және 2-иодобензой қышқылының ерітіндісін қыздыруды қамтиды. Содан кейін IBX сірке қышқылы мен сірке ангидридін қолдана отырып ацилдендірілді.

Құрылымы

DMP төртбұрышты пирамида тәрізді геометрияға ие, онда базалық позицияларда 4 гетероатом және бір апикалық фенил тобы бар.

t-бутил DMP

Дифторлы және монофторлы спирттерді тотықтыру қиынға соғады. Сверн окистендіруі қолданылған, бірақ окистендіргіштің көп мөлшері қажет болды, және кейбір жағдайларда нәтижелер тұрақты болмады. Линдерман және Грейвс DMP көп жағдайда сәтті екенін көрсетті, бірақ спирттегі нуклеофильді функционалдық топтардың болуын қабылдамады, себебі олар DMP-мен әрекеттесіп, ацетатты ығыстырып шығарады. Төменде көрсетілген қосылысты қолдану арқылы қажетті карбонилдер жоғары шығыммен алынды, себебі терт-бутокси тобының кең кеңістіктік кедергісі бұл қосымша реакцияларды азайтады.