Көгілдір шабдығай (coho salmon) – Тынық мұхитының балық түрі. Жылма-жыл өмір сүретін, күміс түсті, иықтарында дақтары бар. Шабдығай туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Кохо лососі (Oncorhynchus kisutch; Karuk: achvuun) – лосось тұқымдасына жататын, өмір салған жерін ауыстыратын балықтың бір түрі және Тынық мұхитының бес лосось түрінің бірі. Кохо лососі күміс лосось немесе "күміс" деп те аталады. Ғылыми түр атауы орыс тіліндегі "кижуч" (кижуч) деген жалпы атауға негізделген.
The coho salmon (Oncorhynchus kisutch; Karuk: achvuun) is a species of anadromous fish in the salmon family and one of the five Pacific salmon species. Coho salmon are also known as silver salmon or "silvers". The scientific species name is based on the Russian common name kizhuch (кижуч).
Сипаттама
Океандық фазасында кохо лососінің күміс жақтары мен қою көк арқасы болады, арқасы мен жоғарғы құйрық қанатында дақтар кездеседі. Шаруашылық фазасында олардың жақтары мен тістері иіліп кетеді. Таза суға енгеннен кейін, олардың жақтары қызыл, басы мен арқасы көкшіл-жасыл, іштері қара, арқаларында қара дақтар пайда болады. Жыныстық жағынан жетіліп келе жатқан балықтардың құрсағында ашық қызғылт немесе раушан түсі пайда болады, ал аталықтарының арқасы сәл иілуі мүмкін. Ересек балықтардың терісі қызыл түсті, арқасы мен дақтары қараңғырақ, аналықтарының түсі аталықтарына қарағанда көбірек қараңғы болады. Кохо лососінің орташа ұзындығы 50,8-ден 71 см-ге дейін жетеді, кейде аталықтары аналықтарынан сәл ірілеу болады. Кохо лососінің төменгі жағы жоғарғы жиегінде ақшыл түспен ерекшеленеді. Осы кезде аналықтары ұя салу орындарында басқа аналықтарға және қазу жұмысын аяқтағанша аталықтарға өте агрессивті болады. Алевдинде қорғаныш жұмыртқа қабығы немесе хорион болмайды, және олар өсу кезінде қоректік заттар үшін сары қапшықтарына сенеді. Алевдиннің өмірлік кезеңі су және шөгіндідегі ластаушы заттарға өте сезімтал. Сары қапшық толық сіңген кезде алевин қызыл тастап кетеді. Жас кохолар тұщы су өзендерінде бір-екі жыл болады, көбінесе алғашқы қысты арнадан тыс сазды жерлерде өткізеді, содан кейін шабаққа айналады. Шабақтар әдетте күміс түске айналады, ал олардың пар белгілері жоғалады, ал ересектерге тән күміс қабықшалары басым бола бастайды. Шабақтар наурыздың соңынан шілде айына дейін мұхитқа көшеді. Кейбір балықтар көктемде тұщы судан шығып, жазды ащы сулы тоғандарда өткізеді де, күзде тұщы суға қайта оралады. Кохо лососі тұщы суда бір жылдан үш жылға дейін өмір сүреді. Кейбір еркектер екі жасқа толғанда шаруашылық үшін оралады. Шаруашылық кезінде аталықтардың мұрты иіліп, ірі тістері пайда болады.
During their ocean phase, coho salmon have silver sides and dark blue backs with spots on their back and upper tail lobe. During their spawning phase, their jaws and teeth become hooked. After entering fresh water, they develop bright red sides, bluish green heads and backs, dark bellies and dark spots on their backs. Sexually maturing fish develop a light pink or rose shading along the belly, and the males may show a slight arching of the back. Mature adults have a pronounced red skin color with darker backs and spots, with females having darker shades than males. Coho salmon average 20 to 28 inches (50.8 to 71 cm) and , occasionally reaching up to Males tend to be slightly larger than females. The coho salmon's lower jaw can be distinguished by a light shade at its superior edge. Females are extremely aggressive during this time towards other females over nesting sites, and towards males until she finishes digging. Alevin no longer have the protective egg shell, or chorion, and rely on their yolk sacs for nourishment during growth. The alevin life stage is very sensitive to aquatic and sedimental contaminants. When the yolk sac is completely resorbed, the alevin leaves the redd. Young coho spend one to two years in their freshwater natal streams, often spending the first winter in off channel sloughs, before transforming to the smolt stage. Smolts are generally and as their parr marks fade and the adult's characteristic silver scales start to dominate. Smolts migrate to the ocean from late March through July. Some fish leave fresh water in the spring, spend summer in brackish estuarine ponds, and then return to fresh water in the fall. Coho salmon live in salt water for one to three years before returning to spawn. Some precocious males, known as "jacks", return as two year old spawners. Spawning males develop kypes, which are strongly hooked snouts and large teeth.
Ауқым
Кохо ласының дәстүрлі таралған аймағы Солтүстік Тынық мұхитының екі жағында – Хоккайдодан (Жапония) және Шығыс Ресейден басталып, Беринг теңізі арқылы Аляска материгіне дейін, одан оңтүстікке қарай Калифорниядағы Монтерей шығанағына дейін созылады. Кохо ласосі сонымен қатар барлық Ұлы көлдерге, әрі АҚШ-тың көптеген теңізге шығу жолы жоқ су қоймаларына да енгізілген. 2017 жылы Дания мен Норвегия суларында 20-дан астам жеке даналар ұсталды. Олардың қайдан келгені әзірге белгісіз, бірақ ласось түрлері Еуропаның бірнеше шаруашылығында өсіріледі, сондықтан бұл жануардың осындай шаруашылықтың торынан қашып шыққан болуы мүмкін.
The traditional range of the coho salmon runs along both sides of the North Pacific Ocean, from Hokkaidō, Japan and eastern Russia, around the Bering Sea to mainland Alaska, and south to Monterey Bay, California. Coho salmon have also been introduced in all the Great Lakes, as well as many landlocked reservoirs throughout the United States. A number of specimens, (more than 20), were caught in waters surrounding Denmark and Norway in 2017. Their source is currently unknown, but the salmon species is farmed at several locations in Europe, making it probable that the animal has slipped the net at such a farm.
Балық шаруашылығы
2010 жылы Солтүстік Тынық мұхитындағы жалпы кохо лососінің аулау көлемі 6,3 миллионнан асты, оның 4,5 миллионы АҚШ-та, ал 1,7 миллионы Ресейде ауланды. Бұл шамамен 21 000 тоннаға тең. Кохо лососі Аляска тролльдік балық аулауының негізгі бөлігін құрайды, бірақ көпшілігі торлы балық аулау (желі және сейн) арқылы ұсталады. Кохо лососі Аляскадағы жылдық лосось өнімінің 3,5% санын және 5,9% салмағын құрайды. Солтүстік Тынық мұхитындағы қызыл, шұба және сокей лососінің жалпы өнімі салмағы бойынша 10-20 есе көп. Оны тұзды суда жеңіл балық аулау арқылы да аулайды.
The total North Pacific harvest of coho salmon in 2010 exceeded 6.3 million fish, of which 4.5 million were taken in the United States and 1.7 million in Russia. This corresponds to some 21,000 tonnes in all. Coho salmon are the backbone of the Alaskan troll fishery; however, the majority are caught by the net fishery (gillnet and seine). Coho salmon average 3.5% by fish and 5.9% by weight of the annual Alaska salmon harvest. The total North Pacific yields of the pink salmon, chum salmon and sockeye salmon are some 10–20 fold larger by weight. It is also pursued by fly fishermen in salt water.
Тамақ құндылығы
Теңізде ұсталған кохо ласосьі тамақтың өте жақсы түрі саналады. Оның майлылығы орташадан жоғары, ал дәмді бағалауда бұл маңызды фактор болып табылады. Көктемгі чинук және сокей ласосьі ғана етінде одан да көп майға ие. Кохоны ыстап дайындағанда, сокей мен чинукке қарағанда майлылығы аз болғандықтан, ыстық ыстаудың орнына суық ыстау әдісі қолданылуы тиіс.
Ocean caught coho is regarded as excellent table fare. It has a moderate to high amount of fat, which is considered to be essential when judging taste. Only spring chinook and sockeye salmon have higher levels of fat in their meat. When smoking coho it is best to use a cold smoking rather than hot smoking process, due to their lower fat content compared to sockeye and chinook.
Мәдени дәстүр
Тарихи тұрғыдан алғанда, кохо, басқа да түрлермен бірге, бірнеше жергілікті халықтың негізгі тағамы болған, және олар оны ішкі аймақтардағы басқа тайпалармен сауда жасау үшін де пайдаланған. Кохо лососі сондай-ақ бірнеше тайпалар үшін өмір мен күнкөрістің символы болып табылады.
Historically coho, along with other species, has been a staple in the diet of several indigenous peoples, who would also use it to trade with other tribes farther inland. The coho salmon is also a symbol of several tribes, representing life and sustenance.
Экология
Тұщы су сатысында кохолар планктонмен және судың түбіндегі (бентоста) және су қабатындағы су омыртқасыз жануарлармен, мысалы, хирономидтермен, шыбықшаның дернәсілдерімен және суға түсетін құрлықтағы жәндіктермен қоректенеді. Теңіз ортасына өткеннен кейін олар планктон мен балыққа көшеді, ал белгілі бір өлшемге жеткен соң балық олардың рационының басым бөлігін құрайды. Ересек кохолар теңізде екінші жылында мекендейтін аймаққа байланысты әртүрлі жемдермен қоректенеді. Шағын өзендер, тұрақты ұсақ тасты субстраттары бар жерлер шағылысу орындары болып табылады. АҚШ-тың батыс жағалауындағы лосось түрлерінің саны соңғы ондаған жылдарда адам мен табиғи факторлардың салдарынан күрт төмендеді.
In their freshwater stages, coho feed on plankton and aquatic invertebrates in the benthos and water column, such as Chironomids, midge larvae, and terrestrial insects that fall into the water. Upon entering the marine environment, they switch to a diet of plankton and fish, with fish making up most of their diets after a certain size. Adult coho feed on a vast variety of prey items that depend on the region they reside in during their second year at sea. Spawning habitats are small streams with stable gravel substrates. Salmonid species on the west coast of the United States have experienced dramatic declines in abundance during the past several decades as a result of human induced and natural factors.
Қорғау
АҚШ Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі (NMFS) Вашингтон, Орегон және Калифорния штаттарында кохо лососінің жеті популяциясын анықтады, олар эволюциялық маңызды бірліктер (ESU) деп аталады. Олардың төртеуі АҚШ-тың Құрып бара жатқан түрлер туралы заңына (ESA) сәйкес тізімделген. Бұл – Төменгі Колумбия өзені (қауіпті жағдайда), Орегон жағалауы (қауіпті жағдайда), Оңтүстік Орегон және Солтүстік Калифорния жағалаулары (қауіпті жағдайда) және Орталық Калифорния жағалауы (жоғары қауіпті жағдайда). Тізімделген популяциялардың ұзақ мерзімді тренді әлі де төмендеп бара жатыр, бірақ 2001 жылы көрсеткіш өскен бір жақсы жыл болды. Вашингтондағы Пьюджет Саунды/Джорджия бұғазы ESU, NMFS-тің "Назардағы түрлер" тізімінде. Назардағы түрлер – бұл АҚШ Ұлттық мұхиттар және атмосфера басқармасының (NOAA) статусы және қауіп-қатерлер туралы алаңдаушылығын шешу үшін жеткіліксіз ақпарат бар түрлер, сондай-ақ оларды ESA бойынша тізімге енгізу мәселесі. 1997 жылдың 6 мамырында NMFS, Сауда министрінің өкілі ретінде, Оңтүстік Орегон/Солтүстік Калифорния жағалауындағы кохо лососі ESU-ін қауіпті деп тізімдеді. Оңтүстік Орегон/Солтүстік Калифорния аймағындағы кохо лососінің саны 1940 жылдардағы шамамен 150 000–400 000 табиғи шайқаған балықтан бүгінде 10 000-нан аспайтын табиғи түрде өндірілетін ересек балықтарға дейін төмендеді. Бұл азаюлар табиғи және адамның әрекеттерінен туындаған өзгерістерге байланысты, соның ішінде қысқа мерзімді атмосфералық трендтерге (мысалы, Эль-Ниньо, ол Солтүстік Калифорния жағалауында жылдық жауын-шашынның экстремалды деңгейлеріне әкеледі), Калифорния теңіз арыстаны мен Тынық мұхитының портылық итінің хищтілігіне және коммерциялық ағаш өңдеуге байланысты. 2009 жылы 680 000-нан астам кохо лососі Орегонға қайтып келді, бұл 2007 жылғы көрсеткіштен екі есе көп. Орегон Балық және жабайы табиғат департаменті балықтарды балық шаруашылық қоршауларына жинау үшін еріктілерді тартты. Кейбір өзендерде балықтың саны соншалықты көп болғандықтан, Портленд телеарнасы "әдепкі бойынша кохоның арқасынан жүріп өтуге болады" деп хабарлады. 2008 жылы Солтүстік Тынық мұхиты суларының температурасының төмендеуі планктонның майлылығын арттырды, ол Колумбия өзені суларының көп ағынымен бірге жаңадан өркендеген популяцияны қоректендірді. 2009 жылғы көтеріліс соншалықты көп болды, азық банкілері кейінірек пайдалану үшін мұздатып сақтауға мүмкіндік алды.
The U. S. National Marine Fisheries Service (NMFS) has identified seven populations, called Evolutionary Significant Units (ESUs), of coho salmon in Washington, Oregon and California. Four of these ESUs are listed under the U. S. Endangered Species Act (ESA). These are the Lower Columbia River (threatened), Oregon Coast (threatened), Southern Oregon and Northern California Coasts (threatened), and Central California Coast (endangered). The long term trend for the listed populations is still downward, though there was one recent good year with an increasing trend in 2001. The Puget Sound/Strait of Georgia ESU in Washington is an NMFS "Species of Concern". Species of Concern are those species for which insufficient information prevents resolving the U. S. National Oceanic and Atmospheric Administration's concerns regarding status and threats and whether to list the species under the ESA. On May 6, 1997, NMFS, on behalf of the Secretary of Commerce, listed as threatened the Southern Oregon/Northern California Coast coho salmon ESU. The coho salmon population in the Southern Oregon/Northern California region has declined from an estimated 150,000–400,000 naturally spawning fish in the 1940s to fewer than 10,000 naturally producing adults today. These reductions are due to natural and man made changes, including short term atmospheric trends (such as El Niño, which causes extremes in annual rainfall on the northern California coast), predation by the California sea lion and Pacific harbor seal, and commercial timber harvesting. More than 680,000 coho salmon returned to Oregon in 2009, double that of 2007. The Oregon Department of Fish and Wildlife required volunteers to herd fish into hatchery pens. Some creeks were reported to have so many fish, "you could literally walk across on the backs of coho," claimed a Portland television station. Lower temperatures in 2008 North Pacific waters brought in fatter plankton, which, along with greater outflows of Columbia River water, fed the resurgent populations. The 2009 run was so large, food banks were able to freeze for later use.