Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су құстарын жинауға арналған өте үлкен мылтық.
Extremely large shotgun for harvesting waterfowl
Пунт мылтығы – 19-шы және 20-шы ғасырдың басында коммерциялық жинау мақсатында көптеген су құстарын ату үшін қолданылатын өте үлкен мылтық түрі. Бұл қарулар көбінесе бір адамның иығынан атуға немесе алып жүруге тым ауыр, бірақ артиллериядан өзгеше, пунт мылтығын бір адам бекітпеден бағыттап, атуға болады. Мұндай бекітпе әдетте шағын қайық (мысалы, шұңқыр) болып табылады. Көптеген алғашқы үлгілер сол кездегі иықтан атуға арналған мылтықтардың үлкендетілген нұсқаларына ұқсас, толық ұзындығы бар ағаштан жасалған саптамасымен және қалыпты өлшемдегі иық саптамасымен жабдықталған. Көптеген кейінгі үлгілер, әсіресе қазіргі заманғылары, толық саптамадан бас тартады және мылтықты бекітпеге орнатуға мүмкіндік беретін арнайы жиынтықпен жабдықталған.
A punt gun is a type of extremely large shotgun used in the 19th and early 20th centuries for shooting large numbers of waterfowl for commercial harvesting operations. These weapons are characteristically too large for an individual to fire from the shoulder or often carry alone, but unlike artillery pieces, punt guns are able to be aimed and fired by a single person from a mount. In this case, the mount is typically a small watercraft (e. g. a punt). Many early models appear similar to over sized versions of shoulder weapons of the time with full length wooden stocks with a normal sized shoulder stock. Most later variations do away with the full length stock — especially more modern models — and have mounting hardware fixed to the gun to allow them to be fitted to a pintle.
Жұмыс істеу және пайдалану
Пунт-пулялар әдетте жеке жасалған және әртүрлі болған, бірақ ұңғыма диаметрлері бір фунттан (≈ 0,45 кг) астам оқ-дәріні бір уақытта атуға мүмкіндік берді. Бір оқпен су бетінде демалып жатқан 50-ден астам су құсын өлтіруге болар еді. Оларды ұстау қиын болды және кері соққысы соншалықты күшті болды, оларды аң аулауға қолданылатын қайықтарға тікелей орнату қажет болды, содан олардың аты шықты. Аңшылар отарды қорқытпау үшін полюстер немесе ескектерді пайдаланып, қайықтарын отардың қатарына және қашықтығына ақырын жылжытатын. Әдетте, мылтық қайыққа бекітілген, сондықтан аңшы нысананы дұрыс бағыттау үшін бүкіл қайықты маневрлейтін. Мылтықтар жеткілікті қуатты болды, ал қайықтар жеткілікті кішкентай болды, сондықтан оқ ату қайықты бірнеше сантиметр немесе одан да көп артқа итеруі мүмкін. Тиімділікті арттыру үшін аңшылар онға дейін қайықтан тұратын топта жұмыс істей алатын. Пунт-пулялар әдетте, флинт-лок, перкуссиялық және заманауи типтерді қоса алғанда, мылтық немесе мылтық сияқты құлыппен зарядталатын. Holland & Holland 1890 жылдары жеке тапсырыс бойынша қоладан және қағазбен қоса жасалған қоладан жасалған стандартты оқ-дәрілерді ұсынды. Екі түтік үлгілері де болды. Көп жағдайда бұл мылтықтар жұмысқа арналған болды және сақталған мысалдарында аз ғана әшекейленген. Қазіргі аукциондарда кездесетін көптеген мылтықтар қандай да бір жолмен жөнделген немесе жаңартылған, мысалы, флинт-лок механизмін заманауи соққы жүйесіне ауыстыру немесе мылтықты қайтадан көктеп бояу. АҚШ-та бұл практика жабайы су құстарының санын азайтты және 1860 жылдары көптеген штаттар оны тыйым салды. 1900 жылғы Лейси заңы жабайы аңдарды штаттар арасында тасымалдауға тыйым салды, ал 1918 жылы бірқатар федералды заңдармен базарлық аң аулау практикасы заңсыз деп жарияланды. АҚШ-та пунт-пуляларды пайдалану және иелену әлі де заңды болса да, федералды ережелер оларды көшіп-қонушы су құстарын аулау үшін пайдалануға тыйым салады. Эунан О'Хальпиннің "Ирландияны қорғау" кітабында айтылғандай, 1941 жылы Лоут округіндегі Ирландия армиясының жергілікті қорғаныс күштерінің бөліміне оларға сыйлық ретінде берілген бірнеше флинт-лок мылтықтарымен жабдықталды. Бұл мылтықтардың арасында "тоғыз фут (9 фут) (3 метр) ұзындығындағы" блундербус деп сипатталған қару болды, оны көбінесе пунт-пуля деп түсінуге болады. Ұлыбританияда 1995 жылы жүргізілген сараптама көрсеткендей, 50-ден аз пунт-пуля әлі де қолданыста бар. 1981 жылғы Жабайы табиғат және ауыл шаруашылығы заңы Англия мен Уэльсте және Шотландияда пунт-пулялардың ұңғыма диаметрін шектейді. Виктория патшайымының алмас мерейтойынан бастап, 1897 жылдан бері, Англияның Линкольншир округіндегі Коубит-Вош қаласында әрбір Коронация мен Юбилейде пунт-пуля салюті өткізіліп келеді. Елизавета II-нің Алмас мерейтойында 21 пунт-пуля жеке-жеке атылды, содан кейін барлық пунт-пулялар бір уақытта атылды.
Punt guns were usually custom designed and varied widely, but could have bore diameters exceeding and fire over a pound (≈ 0.45 kg) of shot at a time. A single shot could kill over 50 waterfowl resting on the water's surface. They were too big to hold and the recoil was so large that they had to be mounted directly on punts used for hunting, hence their name. Hunters would maneuver their punts quietly into line and range of the flock using poles or oars to avoid startling them. Generally, the gun was fixed to the punt; thus the hunter would manoeuvre the entire boat in order to aim the gun. The guns were sufficiently powerful, and the punts sufficiently small, that firing the gun often propelled the punt backwards several inches or more. To improve efficiency, hunters could work in fleets of up to around ten punts. Punt guns are usually muzzle loaded with a lock similar to muskets or rifles of the day including flintlock, percussion, and more modern types. Holland & Holland offered models using breech loading and standardized shotgun shells in both brass and combined paper and brass base in the 1890s via custom order. Double barrelled models also existed, In most cases, these guns were work guns with little additional adornment in surviving examples. Many appearing in modern auctions have signs of being repaired or upgraded in some fashion, such as upgrading a flintlock action to a more modern percussion system or refinishing by rebluing the piece. In the United States, this practice depleted stocks of wild waterfowl and by the 1860s most states had banned the practice. The Lacey Act of 1900 banned the transport of wild game across state lines, and the practice of market hunting was outlawed by a series of federal laws in 1918. While use and possession of punt guns is still legal in the United States, Federal regulations prohibit their use in migratory waterfowl hunting. According to Eunan O'Halpin's book Defending Ireland, a Local Defence Force unit of the Irish Army in Co. Louth was equipped in 1941 with a number of flintlock weapons that had been gifted to them. Among these guns was a weapon described as being a "nine foot (9 feet (3 m)) [long] blunderbuss", which could be more commonly understood to be a punt gun. In the United Kingdom, a 1995 survey showed fewer than 50 active punt guns still in use. The Wildlife and Countryside Act 1981 limits punt guns in England and Wales, and in Scotland, to a bore diameter of that fired a load of projectiles weighing Since Queen Victoria's Diamond Jubilee in 1897 there has been a punt gun salute every Coronation and Jubilee over Cowbit Wash in Cowbit, Lincolnshire, England. During the Diamond Jubilee of Elizabeth II, 21 punt gun rounds were fired separately, followed by the guns all being fired simultaneously.
Шығармалық қолданысы
Десмонд Бэглидің 1973 жылғы триллері «Тайтроп ерлер» фильмінде перкуссиялық оқпен атылатын пушка бейнеленген. Кітаптың оқиғасы солтүстік Финляндияда болғанымен, бұл елде ешқашан мұндай пушка қолданылмаған. 1978 жылғы «Чесапик» романында жазушы Джеймс А. Миченер түрлі пушкалардың (оның өзі «ұзын қарулар» деп сипаттаған) тарихи қолданылуын және олардың су құстарының санына тигізген әсерін егжей-тегжейлі баяндайды. «Томбли» деп аталатын біреуі 4 метрлік (қара ұнтақ пен #6 оқпен зарядталатын), Чесапик шығанағының су шеберлері қаздар мен үйректерді аулау үшін қолданған. 2004 жылғы «Тремор 4: Аңыз басталады» фильмінде ұрыста қолданылған пушка көрсетілген. Бұл пушка фильм үшін арнайы жасалды, ұзындығы 2 метр, салмағы және калибрі 8 метр (1868 жылғы Gun Barrel Proof Act-тің B кестесі бойынша «А» калибрі ретінде жіктелген). Бірақ қарудың шын мәнінде осы калибрі болмаған, оның орнына 12 калибрлі мылтықтан үш есе зарядталған қара ұнтақпен атылатын пушка, ал оқ ату кезінде үлкен түтін бұлтын шығару үшін ұңғысы WD-40 суды ығыстыратын спреймен бүркілген. Кормак Маккартидің «Сыртқы қараңғылық» романында үйректерді аулау үшін төрт калибрлі пушканың қолданылуы сипатталған. «Пирамидалар» романында (Discworld әлемінде) бұл қару мен арбалеттің біріктірілген түрі – «Пунтбоу» деп аталады.
Desmond Bagley's 1973 thriller, The Tightrope Men, features a percussion fired punt gun. Although the book is set in northern Finland, punt guns were never used in the country. In his 1978 novel Chesapeake, author James A. Michener details the historical use of various punt guns (described by him as "long guns") and their impact on waterfowl numbers. One, called "The Twombly", was described as 11.6 feet (4 m), (with a load of of black powder and over of #6 shot , which was used to hunt geese and ducks by the highlighted watermen of the Chesapeake Bay. The 2004 film Tremors 4: The Legend Begins featured a punt gun used in combat. This punt gun was custom built for the film and was 8 feet (2 m) long, weighed , and had a bore (classified as "A" gauge by the Gun Barrel Proof Act of 1868 in Schedule B). The weapon was not actually of this bore, instead being a large prop shell concealing a 12 gauge shotgun firing triple loaded black powder blanks, with the barrel sprayed with WD 40 water displacer to produce a large smoke cloud on firing. In the novel Outer Dark, by Cormac McCarthy, the use of a four gauge punt gun for hunting ducks is described. In the Discworld novel Pyramids, mention is made of a "Puntbow", essentially a combination of this weapon and a crossbow.