Кіріспе
Каратэ жаттығулары мен жарыстарында киілетін дәстүрлі киім – каратэги (空手着 немесе 空手衣), сондай-ақ кейкоги немесе доги деп те аталады. Бұл каратэ жаттығулары мен жарыстарында қолданылатын дәстүрлі киімнің жапон тіліндегі ресми атауы.
Karategi (空手着 or 空手衣), also called keikogi or dogi, is the formal Japanese name for the traditional uniform used for Karate practice and competition.
Сипаттама
Каратэги дзюдогиге (柔道着 немесе 柔道衣, дзюдо киімі) ұқсас, себебі олардың ортақ тамыры бар; алайда, форманың материалы мен тілімі әдетте жеңілірек және кеңірек болады. Каратэгидің ең ауыр түрі кейбір дзюдогилермен салыстырылады. Каратэ жаттығуларының сипаты – соққылар, тепкілер және дзюдоға қарағанда шектеулі лақтыруларға баса назар аудару – каратэгидің қозғалғыштық пен жылдамдықты барынша арттыруға қалыптасуына әкелді, сонымен қатар дзюдодағы күрес пен лақтырулар үшін қажетті қалың және берік мата қажет емес. Олар тегіс мақтадан жасалады, оны жылдам қозғалыс пен қосымша жайлылық үшін жұмсақ немесе тілімделген болуы мүмкін. Гидің тозуына байланысты туындайтын кернеуді өтеу үшін нығайтылған тігістер жиі қолданылады. Төмен сапалы каратэги көбінесе жаздық көйлектің матасына ұқсас жеңіл матадан тігіледі. Мұндай каратэгилер оңай жыртылып, терлегеннен кейін теріге жабысып, ыңғайсыздық тудырады. Осындай материалдардан жасалған каратэги салмағы кем емес. Сапалы каратэгилер беріктігіне және қозғалғыштықты шектемей, көптеген сынақтарға төтеп беру қабілетіне байланысты жеңіл кенеп матадан тігіледі. Әдетте, мұндай каратэгилердің салмағы кем дегенде, материалдың салмағы, каратэкаға форманың қаншалықты қатты болатынын анықтауға көмектеседі. Стандартты материал – мақта кенеп, бірақ кейбір өндірушілер басқа материалдарды ұсынады. Тәжірибелі каратэкалар арзан каратэгиге қарағанда ауыр каратэгиде жақсырақ сезінеді. Әрине, ауыр формалардың беріктігі жоғары. Бұл беріктік форманың ішіндегі желдетуді жақсартады. Ауыр ги қозғалыс орындалғанда анық дыбыс шығарады. Ауыр маталардың қосымша салмағына қарамастан, көптеген тәжірибелі жаттығушылар оларды беріктігіне және қалың матаның терді сіңіру қабілетіне байланысты артық көреді. Каратэ ги-нің үш негізгі кесімі бар: ката, еуропалық және жапондық. Жапондық кесімде жеңдері мен шалбары қысқа болады, бұл қозғалысты шектемейді. Бұл кесімде белдікке (оби) жоғары көтерілмейтін ұзын жағасы бар. Ката кесімі өте сирек кездеседі. Оның жеңдері одан да қысқа, көбінесе эстетикалық себептермен таңдалады. Еуропалық кесімде жеңдері мен шалбары ұзын болады. Жағасы қысқарақ. Бұл кесім де эстетикалық себептермен таңдалады. Каратэ формалары көптеген түстерде болады. Көптеген каратэкалар әлі де ақ түсті киеді. Кейбір клубтар оқушыларды оқытушылардан ажырату үшін түрлі түстер жүйесін қолданады. Каратэ стильдерінің әрқайсысының формасы сәл өзгеше, бірақ барлығы бірдей негізгі дизайнға ие, тек жеңдерінің, аяқтарының және уагидің (жең) ұзындығымен ғана ерекшеленеді. Көптеген каратэкалар өздерінің обиін (белдігін) джудошылар мен басқа жекпе-жек өнерінің жаттығушыларына қарағанда әлдеқайда ұзын тағады. Каратэги кейде жас жаттығушылар джудзюцу сияқты басқа өнерлерді оқығанда киіледі, өйткені олардың гиден өсуі мүмкін; бұл жағдайда олардың джудогиге қарағанда нашар беріктігі аз фактор болып табылады, ал практикалық өсуді тоқтатқанша каратэги сатып алу тиімдірек. Каратэ ги дзюдо формасынан дамыған сияқты. Гичин Фунакоши Жапониядағы Кодоканда каратэ көрсеткенде, ол әлі де дәстүрлі дзюдо киімін киген. "GI" сөзі ресми Скраббл сөздігінде және Merriam Webster сөздігінің екінші басылымында танылған.
Most quality karategi are cut from a light canvas style cloth because of their ability to stand up to considerable amounts of rigorous application and abuse without restricting the mobility of the karateka. Typically, such karategi weigh at least
The weight of the material helps Karateka determine how rigid the suit will be. or cotton canvas is standard, although some manufacturers offer materials. It is not unusual for a martial artist to feel better cooled when using a heavier karategi, compared to the cheaper karategi. Naturally, heavier suits will be more rigid. This rigidity increases ventilation within the suit. The heavier gi also has a more pronounced sound when a move is executed. Despite the extra weight of the heavier fabrics, most experienced practitioners prefer them due to their durability, and the ability of the thicker fabric to wick away perspiration. The three main cuts of karate gi are Kata, European, and Japanese. The Japanese cut has short sleeves and trousers for less restriction. This cut also has a longer lapel that prevents it from riding up over the belt (obi). The Kata cut is very rare. It has even shorter sleeves and is chosen more for aesthetic appeal. European Cut has longer sleeves and trousers. The lapel is shorter. This cut again is chosen for aesthetic appeal. Karate uniforms come in a wide array of colours. Most Karateka still wear white. Some clubs use a system of differing colours to differentiate students from instructors. Different styles of Karate have slightly different uniforms though all share the same basic design, differing only in the lengths of sleeves, legs, and the skirt of the uwagi (jacket). Many karateka tend to wear their obi (belt) much longer than judoka and other martial artists. Karategi is sometimes worn to practice other arts, such as jujutsu, when the practitioners are young and can expect to grow out of the gi in a few years; in this case, their reduced durability in comparison to judogi is less of a factor, and buying karategi until the practitioner stops growing is more cost effective. The karate gi appears to have been developed from the Judo uniform. When Gichin Funakoshi demonstrated karate in Japan at the Kodokan, he still wore a traditional judo gi. "GI" is a recognised word in both the official Scrabble dictionary and the Merriam Webster Second edition dictionary.