Сават (savat), сондай-ақ француз боксы (boxe Française) деп те аталады, – француздық кикбоксинг жекпе-жек спорты. Ол қолдар мен аяқтарды қару ретінде пайдаланады, ағылшын боксының элементтерін тепкілеу техникасымен үйлестіреді. Басқа жүйелерден, мысалы Оңтүстік-Шығыс Азия боксы немесе кикбоксингінен айырмашылығы, саватта тек аяқпен соққы беруге рұқсат етіледі, тізе мен батырды пайдалануға болмайды, бірақ соққылар дененің кез келген бөлігіне жіберуге болады. "Сават" сөзі француз тілінде "ескі аяқ киім немесе етік" деген мағынаны білдіреді. Саватпен айналысатын спортшылар арнайы жасалған етік киеді. Саватпен шұғылданатын еркек адам – тиреур, ал әйел адам – тиреузе деп аталады.
Savate (savat), also known as French boxing (boxe Française), is a French kickboxing combat sport that uses the hands and feet as weapons combining elements of English boxing with kicking techniques. Only foot kicks are allowed, unlike some systems such as Southeast Asian boxing or kickboxing, which allow the use of the knees or shins, but it allows strikes in any part of the body. Savate is a French word for "old shoe or boot". Savate fighters wear specially designed boots. A male practitioner of savate is called a tireur while a female is called a tireuse.
Атауы
Сават атауын француз тіліндегі "ескі аяқ киім" деген сөзден алған (әсіресе француз әскерилері мен теңізшілері қолданған ауыр аяқ киім) (қ. француз тілінен ағылшын тіліне қарыз сөздер sabot және sabotage, сондай-ақ испан тіліндегі туыс сөз zapato).
Savate takes its name from the French for "old shoe" (heavy footwear, especially the boots used by French military and sailors) (cf. French English loanwords sabot and sabotage and Spanish cognate zapato).
Тарих
Қазіргі формальданған түрі негізінен 19-ғасырдың басындағы француз көше шайқасының қосындысы болып табылады. Сават – Париж мен Солтүстік Францияда кең таралған көше шайқасының бір түрі. Бір теория бойынша, Наполеон Бонапарттың кезінде оның әскерлері тұтқындардың жағын тепкілеу арқылы "шеберліктерін" жұртқа көрсеткен. Бұл жаза "Сават" деп аталды, оны "ескі аяқ киім" деп аударуға болады. Кейіннен француз порттарындағы барлардағы төбелес кезінде сават тепкіштерін көру жиі кездесетін. Теңізшілер мұндай шайқасты "Шоссон" деп атады, ол кемеде әдетте тағылатын тапочкалармен байланысты. (1794–1869) және Шарль Лекур (1808–1894). Кассё 1825 жылы шоссон мен саваттың реттелген нұсқасын (бас соққысы, көзді қазу, күресу және т.б. тыйымдалады) үйрену және насихаттау үшін алғашқы мекемені ашты. Дегенмен, бұл спорт көше шайқасының түрі ретінде беделін сақтап қалды. Шарль Лекур 1830 жылға қарай осы жекпе-жектің қазіргі нұсқасын жасады. Шарль Лекур бокс техникасын тепкілеу техникасымен біріктірді және оларды қалай бірге қолдануға болатынын көрсетті. Ол саватты спорт және өзін-өзі қорғау жүйесі ретінде қарастырған алғашқы адам болды. Шарль Лекур жекпе-жекке ағылшын боксшылық қолғаптарын алғаш рет енгізді, бұл оның шәкірттеріне қолдарын жарақатсыз соққылармен жаттығуға мүмкіндік берді. Шарль Лекур 1838 жылы Францияда ағылшын боксшысы Оуэн Свифт пен Джек Адамс арасындағы ағылшын бокс матчын көрген кезде ағылшын бокс өнерімен танысты. Лекур сонымен қатар сол жылы Свифтпен достық спаррингке қатысты. Лекур қарсыласының ұранына соққы беруге емес, тек қана қолдарымен ұрып-соғуға мүмкіндік бермейтінін сезінді. Ол біраз уақыт бокспен жаттықты, содан кейін бокс пен шоссонды және саватты біріктіріп, сават спортын (немесе бүгінгі таңда білетін бокс француз) жасады. Кейіннен la canne және le baton, таяқпен шайқас, қосылды, және la canne сияқты таяқпен қоршаудың кейбір түрлері саваттық жаттығудың бөлігі болып табылады. Жарысқа ғана дайындалатын спортшылар мұны жіберуі мүмкін. Саватты Лекурдың шәкірті Жозеф Шарлемонт, содан кейін оның ұлы Шарль Шарлемонт кәсіби түрде дамытты. Шарль 1899 жылы әкесімен бірге ағылшын боксшысы Джерри Дрисколлмен жекпе-жек өткізді. Ол сегізінші раундта айналма соққымен (fouetté médian) жеңіске жетті, бірақ ағылшындар бұл иыққа соққы деп мәлімдеді. Белгілі ағылшын төрешісі, Ұлттық спорттық клубтың Бернард Джон Энгл өзінің "Менің спорттық естеліктерім" (Лондон, 1925) кітабында "Дрисколл французбен өз ойынында кездесуге келіскенде немен айналысатынын білмеді" деді. Энгл сондай-ақ "Бәсеке Джеридің француздың тізесінен жамбасқа соққы алғаннан кейін аяқталды" деп жазды. Ол "Уақыт сақтаушы Шарлемонтты бірнеше рет құтқарып қалды" деп мәлімдеді. Жеңілістен кейін Дрисколл реніш сезінбеді, соққыны "көрінеу жазатайым оқиға" деп есептеді. Француздар Дрисколлдың құрсағына соққы бергеннен кейін, тоқтату арқылы жеңіске жеткендерін мәлімдеді.
The modern formalized form is mainly an amalgam of French street fighting techniques from the beginning of the 19th century. Savate was then a type of street fighting common in Paris and northern France. According to one theory, in the time of Napoleon Bonaparte, his soldiers publicly displayed their "aptitudes" by kicking their prisoners' behinds. The punishment was known as “Savate”, which can be translated as “old shoe”. Subsequently, in every bar fight in French ports, it was common to see the savate kicks. Sailors called this type of combat "Chausson", in reference to the slippers normally worn on board. (1794–1869) and Charles Lecour (1808–1894). Casseux opened the first establishment in 1825 for practicing and promoting a regulated version of chausson and savate (disallowing head butting, eye gouging, grappling, etc.). However, the sport had not shaken its reputation as a street fighting technique. Charles Lecour created a modern edition of the martial art by 1830. Charles Lecour incorporated boxing techniques with kicking techniques and showed how to use them together. He was the first to see savate as both a sport and self defense system. Charles Lecour was the first to add English boxing gloves to the martial art which allowed his students to train their punches without injuring their hands. Charles Lecour was exposed to the English art of boxing when he witnessed an English boxing match in France between English pugilist Owen Swift and Jack Adams in 1838. Lecour also took part in a friendly sparring match with Swift later in that same year. Lecour felt that he was at a disadvantage, using his hands only to bat his opponent's fists away, rather than to punch. He trained in boxing for a time before combining boxing with chausson and savate to create the sport of savate (or boxe française, as we know it today). At some point la canne and le baton, stick fighting, were added, and some form of stick fencing, such as la canne, is commonly part of savate training. Those who train purely for competition may omit this. Savate was developed professionally by Lecour's student Joseph Charlemont and then his son Charles Charlemont. Charles continued his father's work and in 1899 fought an English boxer named Jerry Driscoll. He won the match with a round kick (fouetté median) in the eighth round although the English said that it was a kick to the groin. According to the well known English referee, Bernard John Angle of the National Sporting Club, in his book My Sporting Memories (London, 1925), "Driscoll did not know what he was taking on" when he agreed "to meet the Frenchman at his own game". Angle also said that, "The contest ended in Jerry being counted out to a blow in the groin from the Frenchman's knee." He further alleged that "the timekeeper saved Charlemont several times". After the fight Driscoll bore no grudges, considering the blow to have been "an accident". The French claimed victory for their man by stoppage, following a round kick to Driscoll's stomach.
Кодификациялау
Сават кейіннен Шарль Шарлемонттың шәкірті граф Пьер Барузи (Бароцци деп те аталады) басқарған Ұлттық француз бокс комитеті (Committee National de Boxe Française) аясында жүйеленді. Граф қазіргі заманғы саваттың негізін қалаушысы ретінде танылады және Франция мен оның колонияларының 11 дүркін чемпионы атанды, оның алғашқы рингтегі жекпе-жегі мен титулы Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін болған. Savate de Défense, Défense Savate немесе Savate de Rue ("көшедегі сават") – сават жарысынан тыс қалған күрес әдістеріне берілген атау. Халықаралық сават федерациясы (FIS) – саваттың ресми жаһандық басқару органы. Саваттың беделінің танылуы 1924 жылы Париж Олимпиадасында демонстрациялық спорт түрі ретінде қосылған кезде айқын болды. 2008 жылы саватты Халықаралық студенттер спорт федерациясы (FISU) мойындады, бұл саватқа ресми студенттер арасындағы әлем чемпионатын өткізуге мүмкіндік берді. Алғашқы чемпионат 2010 жылы Францияның Нант қаласында өтті. 2010 жылдың наурыз айында Халықаралық сават федерациясының құрылғанына 25 жыл толып, Лозаннаға сапар жасап, Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті Жак Роггемен кездесті. FISav президенті Жиль Ле Дюигу Олимпиада сақиналарын бейнелейтін сыйлықпен марапатталды. 2010 жылдың сәуір айында Халықаралық сават федерациясы SportAccord (бұрын AGFIS деп аталған) мүшелігіне қабылданды – бұл Олимпиадалық мойындауға қарай жасалған маңызды қадам.
Savate was later codified under a Committee National de Boxe Française under Charles Charlemont's student Count Pierre Baruzy (dit Barozzi). The Count is seen as the father of modern savate and was 11 time Champion of France and its colonies, his first ring combat and title prior to the First World War. Savate de Défense, Défense Savate or Savate de Rue ("street savate") is the name given to those methods of fighting excluded from savate competition. The International Savate Federation (FIS) is the official worldwide ruling body of savate. Perhaps the ultimate recognition of the respectability of savate came in 1924 when it was included as a demonstration sport in the Olympic Games in Paris. In 2008, savate was recognised by the International University Sports Federation (FISU) – this recognition allows savate to hold official University World Championships; the first was held in Nantes, France in 2010. The 25th anniversary of the founding of the International Savate Federation, in March 2010, was celebrated with a visit to Lausanne, to meet with International Olympic Committee President Jacques Rogge. FISav President Gilles Le Duigou was presented with a memento depicting the Olympic Rings. In April 2010, the International Savate Federation was accepted as a member of SportAccord (previously known as AGFIS) – a big step forward on the road to Olympic recognition.
АҚШ-та
АҚШ-та Жан Ноэль Эйнард Savate Boxe Francaise & Canne de Combat (FFBFSDA) ұйымын шығыс жағалауға алғашқылардың бірі ретінде әкелді. Дэниел Дуби Savate (FNBF) Оңтүстік Калифорнияның батыс жағалауына әкелгені айтылады. Бокс Франсэ Саваттың алғашқы FFBFSDA / FIS клубы 1983 жылы Филадельфиядағы, шығыс жағалаудағы Сент-Джозеф университетінде Жан Ноэль Эйнард басшылығымен, FFBFSDA/ FIS Профессоры және бұрынғы FFBFSDA/ FIS DTN Боб Аликс көмегімен ашылды. Алға көрегендікпен Жан Ноэль Эйнард "Проф. Эйнардтың сават бойынша жеңіл нұсқаулығы" деген атпен бірқатар жазбаша жұмыс парақтарын (1983-1999) АҚШ Авторлық құқық кеңсесі мен Конгресс кітапханасына авторлық құқықпен қорғалған мәтін ретінде тіркеді, соның ішінде "Сават" сөзі спорт түрі ретінде, басқа емес, тіркелді. 1988 жылы шығыс жағалауда Savate АҚШ тізілімі құрылды, ол 1994 жылы Savate нұсқаушылары мен клубтарының американдық тізіліміне (ARSIC International) айналды. Осы уақытта батыс жағалаудағы Сават клубтары Калифорниялық Сават қауымдастығынан пайда болды. Бірнеше жылдан кейін, Жиль ле Дюигу (FIS), JN Eynard, ARSIC International (PA), Armando Basulto (NJ) және USSF президенті Норман Тейлор (NJ), сондай-ақ Калифорниядан бірнеше адамдардан құралған басқару комитетінің бірлескен көмегімен осы біріктірілген қауымдастыққа ресми атау берілді – АҚШ Сават федерациясы. Д-р Жан Ноэль Эйнард, Салем Ассли және Николас Сайняк еңбек еткенінің арқасында АҚШ-та Бокс Франсэ Саваттың одан әрі дамуына үлкен үлес қосылды. Боб Аликс пен Л. Жилоның "Pédagogie de la boxe française : de l'école au club" еңбегі әлемге «Тігізу / Тиіспей» (яғни «тигізбей тигізуге қабілетті») ұғымын таныстырды. Бұл оқыту әдістемесі FFBFSDA сертификатын алған алғашқы нұсқаушылар (инициаторлар, мониторлар) және АҚШ-тағы SAVATE профессорлары қолданды. ARSIC International АҚШ-та саватты насирхаттауда маңызды рөл атқарды.
In the United States Jean Noel Eynard brought Savate Boxe Francaise & Canne de Combat (FFBFSDA) as a pioneer to the east coast. it is said that Daniel Duby brought Savate (FNBF) to the west coast in Southern California. The first real FFBFSDA/ FIS club of Boxe Francaise Savate was open in 1983 on the east coast in Philadelphia at St Joseph's University, under Jean Noel Eynard, FFBFSDA/ FIS Professeur with the assistance of former FFBFSDA/ FIS DTN Bob Alix. Forward thinking, Jean Noel Eynard registered a series of written worksheets (1983 1999) titled "Prof. Eynard's easy guide to savate" with the U. S. Copyright Office and Library of Congress as copyrighted text, including the word "Savate" as a sport rather than something else. In 1988 the US Registry of Savate was created on the east coast which became the American Registry of Savate Instructors and Clubs in 1994 (ARSIC International). Meanwhile, on the west coast Savate clubs were spurring from the California Association of Savate. A couple years later, under the collaborative assistance of a steering committee made of Gilles le Duigou (FIS), JN Eynard, ARSIC International (PA), Armando Basulto (NJ) and Norman Taylor, USSF president(NJ) as well as few other individuals from California, the official name of United States Savate Federation was given to this combined association. The teaching efforts of Dr. Jean Noel Eynard, Salem Assli and Nicolas Saignac contributed to the further development of Boxe Francaise Savate in the US. Bob Alix and L. Gillot's "pedagogie de la Boxe Francaise"Pédagogie de la boxe française : de l'école au club introduced to the world "Contact / Without being touched" mentality (i. e.«être capable de toucher sans être touché»). This teaching methodology was used by the first instructors (Initiateurs, moniteurs) and Professors of SAVATE in the US who got certified by FFBFSDA. ARSIC International has been instrumental at promoting savate in the US.
Киім
Ресми жарыстарда бәсекелестер intégrale немесе жилет және savate шалбары киеді. Олар бокс қолғаптарын (ішкі жағына төсем салынған немесе салынбаған) және сават бут киеді. Сават – аяқ киім киетін жалғыз кикбоксинг стилі, бірақ кейбір басқа жекпе-жек спорт түрлері, мысалы, Shoot Fighting және MMA кейде күреске арналған аяқ киім/бут киеді. Сават бут киімін табан, аяқтың үсті, бақайша немесе өкшемен соққы беру үшін пайдалануға болады. Кейде бас киім киюге рұқсат етіледі, мысалы, жасөспірімдер жарыстарында және толық контактілі (Combat) жекпе-жектердің алғашқы раундтарында.
In official competitions, competitors wear an intégrale or a vest and savate trousers. They wear boxing gloves (with or without padded palms) and savate boots. Savate is the only kickboxing style to use footwear, although some other combat sports such as Shoot Fighting and some forms of MMA sometimes also wear grappling type shoes/boots. Savate boots can be used to hit with the sole, the top of the foot, the toe, or the heel. Sometimes a Headgear can be worn, e. g. in junior competitions and in the early rounds of Combat (full contact) bouts.
Оқиғалар
Халықаралық сават федерациясы үш түрде әлем чемпионатын өткізеді: Сават Ассаут, Сават Комба және Канн де Комба. Сават Комбадан әлем чемпионаты ересектер (21 жастан жоғары) және жастар (18-ден 21 жасқа дейін) арасында өткізілуде.
The International Savate Federation holds World Championships in three disciplines: Savate Assaut, Savate Combat and Canne de combat. World Savate Combat Championships are being held for Seniors (over 21 years) and Juniors (18 to 21 years).
Басқа жекпе-жек өнерлеріне әсері
Брюс Ли Саватеді де зерттеді және көптеген қабылдауларын өзінің Jeet Kune Do стиліне қосты. Аралас жекпе-жек өнері де ұқсас әсер етті, UFC 1 әлем чемпионы саватор Жерар Гордо қатысты, ол финалға дейін жетіп, Ройс Грейске ұтылды, содан кейін ол көптеген болашақ голланд ММА жауынгерлерін жаттықтырып, олардың бұрышында болды. Кристиан М'Пумбу (Bellator жеңіл ауыр салмақ чемпионы), Карл Амуссу және Чейк Конго сияқты басқа саваторлар да ММА-да өнер көрсетті.
Bruce Lee also studied Savate and included many techniques to his own Jeet Kune Do style. Mixed martial arts also had influence in a similar matter, in UFC 1 world champion savateur Gerard Gordeau participated, reaching the finals where he lost to Royce Gracie, and he went to corner and train many future Dutch MMA fighters. Other savateurs have competed in MMA, such as Bellator Light Heavyweight Champion Christian M'Pumbu, Karl Amoussou and Cheick Kongo.