Кіріспе

Жапондық жекпе-жек өнерінде еркін стильді жаттығу

Рандори (乱取り) – жапондық жекпе-жек өнерінде еркін стильді жаттығуды (спарингті) сипаттау үшін қолданылатын термин. Бұл термин "тори" (取り) жаттығуын білдіреді, техниканы кездейсоқ (乱 ran) "уке" шабуылдарының тізбегіне қолдануды қамтиды. Рандоридің нақты мағынасы қолданылатын жекпе-жек өнеріне байланысты. Мысалы, дзюдо, дзюдзюцу және Шодокан айкидода, әдетте, серіктестер бір-біріне қарсы тұрып, техникаларын тойтаруға тырысатын жекелей спарингті білдіреді. Ал айкидоның басқа стильдерінде, әсіресе Айкикай стилінде, бұл белгілі бір айкидоканың шабуылдың тәсілі мен ретін білмей, бірнеше шабуылшыдан қорғануға арналған жаттығу түрін білдіреді.

Жапонияда

Бұл термин Айкидо, дзюдо және Жапониядан тыс Бразилиялық джиу-джитсу додзёларында қолданылады. Жапонияда осы практиканы танинзу гаке (多人数掛け) деп атайды, ол сөзбе-сөз "көптеген шабуылдаушылар" дегенді білдіреді.

Дзюдода

Бұл терминді дзюдоның негізін қалаушы Джигоро Кано 1932 жылы Лос-Анджелестегі Олимпиада ойындарында сөйлеген сөзінде былай деп сипаттады: "Рандори, яғни "еркін жаттығу" деген мағынаны білдіреді, бұл нақты сын жағдайында орындалады. Оған лақтыру, мойынға тұншығу, қарсыласты жерге түсіру, қолдарды бүгу немесе бұру кіреді. Екі жауынгер де бір-біріне зиян келтірмей, дзюдоның дұрыс жүзеге асуы үшін маңызды әдеп ережелерін сақтай отырып, кез келген тәсілді қолдана алады". Рандоридің екі түрі бар.

Айкидода

Көбінесе, бір немесе бірнеше шабуылдаушы ториға қарсы шабуылдап, екі шынтағын бірден ұстап алуға тырысады. Торидің мақсаты – жылдам тай-сабаки орындау және шабуылдаушыларға мүмкіндігінше аз зиян келтіру. Сондықтан, тори соққы бермейді, егер шабуылдардан қашуға немесе шабуылдаушыларды құлатуға тырысады. Кейбір айкидо стильдерінде шабуыл еркін болады, сондай-ақ айкидо принциптерін сақтағанда қолданылатын техникалар да еркін таңдалады.

Каратэде

Каратэде кумите сөзі көбінесе спарринг үшін қолданылса да, кейбір мектептер "еркін ұрыс" мағынасында randori терминін де пайдаланады, онда екі каратэші де жылдамдықпен қимылдап, барлық төрт мүшесімен (тізелер мен шынтақтарды қоса) қақпаласып, шабуылдайды. Бұл мектептерде рандори мен кумиттің арасындағы айырмашылық – рандориде тиімді техника орындалғанда әрекет тоқтатылмайды. (Жу кумите немесе жеңіл спарринг деп те аталады.)

Нинджутсуда

Рандори Будзинькан ниндзюцуда да қолданылады және әдетте оқушы "Шодан" деңгейіне жеткен кезде оған көрсетіледі. Ниндзюцуда рандори оқушыны қарулы немесе қарусыз күйде қалдырып, бірнеше қарсылас шабуылдайды.