Кіріспе

Шығыс Азияның дәстүрлі қаруы (қытайша 双节棍, Shuāngjiégùn) – екі таяқтан тұратын, бір-біріне қысқа металл тізбек немесе арқанмен жалғастырылған дәстүрлі Шығыс Азия жекпе-жек өнерінің қаруы. Таяқтардың ұзындығы шамамен 30 см (12"), ал тізбек/арқанның ұзындығы 1 дюйм шамасында болады. Осы қаруды қолдануды үйренген адам жапон тілінде нунчакука (ヌンチャク家) деп аталады. Нунчаку ең көп Оңтүстік Қытай кунг-фу, Окинава Кобудо және каратэде қолданылады. Ол жаттығу құралы ретінде пайдаланылады, себебі онымен жаттығулар қолдың жылдам қозғалысын дамытуға және дене күйін жақсартуға көмектеседі. Қазіргі заманғы нунчакулар дәстүрлі ағаштан емес, металдан, пластиктен немесе шыны талшықтан жасалуы мүмкін. Ойыншықтар мен қару ретінде пайдалануға арналмаған көшірмелері полистирол көбігінен немесе пластиктен жасалуы мүмкін. Кейбір елдерде бұл қаруды ұстау заңсыз, бірақ кәсіби жекпе-жек өнері мектептерінде қолдануға рұқсат етіледі. Нунчакудың шығу тегі нақты белгісіз. Бір дәстүрлі түсініктеме бойынша, оны Окинава шаруалары күрішті соқтау үшін қолданған. Сонымен қатар, Филиппиннің солтүстігіне тән табак-тойок деп аталатын қару да осыған ұқсас құрылымға ие, бұл олардың бір түбірден тарағанын көрсетеді. Қазіргі заманда нунчакуды (табак-тойок) актер және жекпе-жек шебері Брюс Ли және Дэн Иносанто танымал етті. Ли 1972 жылғы "Ашудың жұдырығы" фильмінің бірнеше сахнасында нунчакуды шеберлікпен қолданды. 1973 жылғы "Енбегіңді кіргіз" фильмінде Тадаси Ямашита Брюс Лимен бірге жұмыс істеген кезде, Лиге нунчакуды және басқа да кобудо пәндерін терең зерттеуге мүмкіндік берді. Нунчаку "Жасыл бауырсақтар" франшизасындағы Микеланджело кейіпкерінің айрықша қаруы болып табылады. Бұған қоса, нунчаку белгілі бір контактілік спорт түрлерінде де қолданылады.

Бөлшектері

Ана: Химен өткізілуі үшін әрбір тұтқаның контохындағы тесік – тек химен байланысқан нунчакуларда ғана ана болады. Хим: Нунчакудың екі тұтқасын байланыстыратын арқан. Кусари: Кейбір нунчакудың екі тұтқасын байланыстыратын тізбек. Контох: Әрбір тұтқаның үстіңгі жағы. Jukon bu: Тұтқаның жоғарғы аймағы. Chukon bu: Тұтқаның орталық бөлігі. Kikon bu: Тұтқаның төменгі бөлігі. Контей: Тұтқаның астыңғы жағы.

Құрылыс

Нунчаку екі бөліктен тұрады, олар арқанмен немесе тізбекпен біріктірілген, бірақ кейбір түрлерінде ағаштан жасалған қосымша бөліктер мен тізбек болуы мүмкін. Қытайда соққы беретін бөлігін "аждаһа таяғы" ("龍棍") деп, ал тұтқасын "ян таяғы" ("陽棍") деп атайды. Дөңгелек нунчаку салыстырмалы түрде ауыр болып келеді және жаттығу үшін қолданылады, ал сегізбұрышты нунчаку жауынгерлік қолданысқа арналған. Ең жақсысы, әрбір бөлігінің ұзындығы, жоғарыдан ұстағанда, қолдың ал жағын қорғауға жеткілікті болуы керек. Екі ұшы да көбінесе бірдей ұзындықта болады, бірақ дәстүрлі айбалтаға ұқсас асимметриялық нунчакулар да бар. Біріктіретін арқанның немесе тізбектің ең қолайлы ұзындығы, пайдаланушыға оны алақанына жайғастыруға мүмкіндік беруі керек, сонда таяқшалар жерге перпендикуляр және ыңғайлы түрде ілініп тұруы тиіс. Қару салмақ бойынша дұрыс теңдестірілген болуы керек. Арзан немесе әдемі ғана нунчакулар (мысалы, қараңғыда жарқырау түрлері) көбінесе дұрыс теңгерілмейді, бұл орындаушыға "төменгі ұстау" тәсілімен орындалатын, қиын әрі әдемі қимылдарды – мысалы, қолмен айналдыруды – жасауға кедергі келтіреді. Салмақ таяқшалардың сыртқы шеттеріне қарай теңдестірілуі керек, бұл айналу радиусын басқаруды жеңілдетіп, тиімділігін арттырады. Дәстүрлі нунчакулар емен, локват немесе пасанья сияқты берік, иілгіш қатты ағаштан жасалады.

Формальды стильдер

Нунчаку көбінесе Окинава кобудосы мен каратэсінде қолданылады, бірақ корей хапкидосы мен эскримада да қолданылады. (Нақтырақ айтқанда, Окинава нунчакуы емес, ұқсас болғанымен ерекше филиппин қаруы – Табак Тойок қолданылады). Әр стильде қолданылуы әртүрлі. Дәстүрлі Окинава формаларында таяқтарды негізінен ұстап, құлыптау үшін пайдаланады. Филиппин жекпе-жегішілері оны таяқпен күрескендей қолданады: соққыға басымдық беріледі. Кореялық жүйелер шабуыл және қорғаныс әрекеттерін біріктіреді, сондықтан құлыптау және соққылар екеуі де үйретіледі. Нунчакудың басқа да эксклюзивті жүйелері Сембкалада (Ирандық монолингвистикалық жауынгерлік стиль) қолданылады, ол қорғаныс және шабуыл кезінде қауіпті соққылар жасауға мүмкіндік береді. Нунчаку көбінесе студенттердің алғашқы қаруы болып табылады, өйткені ол өзін-өзі бақылауға және дұрыс қалыпта тұруға үйретеді, себебі қару дұрыс қолданылмаса, қарсыласты емес, оны ұстаған адамды көбірек жарақаттауы мүмкін. Нунчаку әдетте бір қолмен қолданылады, бірақ оны екі қолмен де ұстауға болады. Оны айналдырып, нығайтылған тұтқаларын күшті соққылар үшін пайдалануға болады, сондай-ақ шабуылдаушы қарудың үстіне тізбесін орап, оны қозғалтқысыз етуге немесе қаруын алып тастауға болады. Нунчаку жаттығулары қолдың жылдамдығын арттырады, дене қалыптасуын жақсартады және жаттығушының қолын күшейтеді. Сондықтан, ол жаттығу үшін пайдалы қару болып табылады.

Еркін стиль

Фристайл нунчаку – нунчакты қару ретінде емес, көріктік құрал ретінде пайдаланатын қазіргі заманғы өнер түрі. Интернет кеңінен таралуымен қатар, нунчакқа қолжетімділік те арта түсті. Басқа бейне бөлісу платформаларының танымалдылығының арқасында көптеген адамдар фристайл көрсету үшін осы қаруды қалай қолдануға болатынына қызығушылық танытты. Фристайл – Дүниежүзілік нунчак қауымдастығы ұйымдастыратын жарыстардың бір түрі. Кейбір қазіргі заманғы жекпе-жек өнері нунчакты қолдануға үйретеді, себебі ол студенттердің реакциясын, қол шеберлігін және басқа да дағдыларын жетілдіруге көмектеседі.

Заңдық

Бірнеше елде нунчакуды иелену заңсыз, немесе нунчаку қару ретінде қарастырылады. Мұндай тыйымдар Брюс Ли фильмдерінің танымалдылығы артып келе жатқан кезде енгізілді. Норвегия, Канада, Ресей, Польша, Чили және Испанияда айқын шектеулер бар. Германияда нунчаку 2006 жылғы сәуір айынан бастап заңсыз деп жарияланды, олар құшақтауға арналған қару деп танылды. Англия мен Уэльсте нунчакуды қоғамдық жерде иелену 1953 жылғы Қылмыстың алдын алу туралы заңмен және 1988 жылғы Қылмыстық сот ісі туралы заңмен қатаң шектеледі. Дегенмен, нунчаку 1988 жылғы Қылмыстық сот ісі туралы заңның 1-қосымшасындағы (Қарсыласу қарулары) 1988 жылғы жарлықта тыйым салынған қарулар тізіміне енбеген және жасқа қатысты шектеулерді ескере отырып, ашық саудаланады. Шотландияда қарсыласу қаруларын шектеуге қатысты заңдар Англия мен Уэльс заңдарына ұқсас. Алайда, 2010 жылы Глазго шерифтік соты нунчаку Шотландия заңдары бойынша нақты түрде тыйым салынбаған қару емес деген қорғаныс тарапының ұсынысын қабылдаудан бас тартты, бірақ айыпталушылар басқа негіздер бойынша ақталды. 1980 және 1990 жылдары Ұлыбританияда американдық балалар телешоуларының, мысалы, ThunderCats және Teenage Mutant Ninja Turtles мультфильмдері мен фильмдерінің қайта көрсетілімдерінде нунчакуды көрсету цензураланды. ThunderCats-тің Ұлыбританиялық нұсқасында Пантро кейіпкері қолданған нунчакулар өңделді. Teenage Mutant Ninja Turtles-ті өңдеу қажет болды, Микеланджело қолданған нунчакулар өңделіп, олардың орнына ілгек қойылды. Soul Blade видео ойынының Ұлыбританиялық нұсқасында да өңдеулер жасалды, Ли Лонг кейіпкерінің нунчакуы үш бөліктен тұратын таяққа ауыстырылды. Гонконгта металл немесе ағаш нунчакуларды тізбекпен байланыстырып иелену заңсыз, бірақ жекпе-жек өнерінің оқытушысы ретінде полициядан лицензия алуға болады, ал резеңке нунчакуларға рұқсат етіледі. Қытайда нунчаку иелену заңды. Австралияда заңдар штаттар бойынша өзгеше. Жаңа Оңтүстік Уэльсте бұл қару шектеулі қарулар тізіміне енген, сондықтан оны тек рұқсатпен иеленуге болады. АҚШ-та 1970 жылдары Брюс Ли фильмдерінің танымалдылығы Нью-Йорк, Аризона, Калифорния және Массачусетс штаттарында нунчакуға штат деңгейінде тыйым салу толқынына әкелді. Қазіргі таңда тек Массачусетс штатында тыйым сақталып тұр, бірақ басқа штаттардың заңдары мен жергілікті ережелер мектептерде немесе мемлекеттік мекемелерде, немесе жасырын қару ретінде жұрт алдында нунчаку тасымалдауға тыйым салады. Нью-Йоркте нунчакуға тыйым салу 2018 жылғы Малони Сингас ісінде конституциялық емес деп танылды. Аризона штаты бұрын нунчакуды "тыйым салынған қару" деп есептеген, бұл оны жай ғана иеленуді заңсыз етеді, бірақ жарықтандыру құрылғысы ретінде қолданылатын ұқсас заттарға ерекшелік жасалды. Конституциялық шағым сәтсіз аяқталды, бірақ Аризона 2019 жылы нунчакуды заңдастырды. Калифорнияда нунчакуға кәсіби жекпе-жек өнері мектептері мен оқытушыларына ерекшелік жасап тыйым салынған, бірақ 2021 жылы тыйым алынды. Бұл Массачусетс штатын нунчакуға тыйым салған жалғыз АҚШ штаты қылды. Массачусетс штатының заңдары нунчакуды "қауіпті қару" деп санайды, бірақ жекпе-жек өнерінде қолдануға рұқсат береді, ал рұқсатсыз тасымалдағандар қылмыстық жазаға тартылуы мүмкін. Олар соққы беру және бақылау құралы ретінде пайдалы болғандықтан таңдалды. Orcutt Police Nunchaku (OPN) АҚШ-тың 200-ден астам құқық қорғау мекемесі қолданды. Ол соққы беруге қолданылса да, көбінесе ауырсыну тудыру үшін білезіктер мен аяқ-қолдарды ұстау үшін қолданылды. Олар осы мақсатта өте тиімді болды, бірақ дұрыс қолданылмаса, білезіктер мен аяқ-қолдардың сынуы сияқты жарақаттарға әкелді, нәтижесінде олар қолданудан шығарылды. Дегенмен, көптеген бөлімдер үшін электрошокерлер қазіргі таңда басым таңдау болып табылады.