Кіріспе

Жаппай жекпе-жек шеберлері айқайлайтын қысқа дауыс.

2=Ирандағы ауыл

Жапон жекпе-жегінде – шабуыл жасағанда шығарылатын қысқа айқай. Дәстүрлі жапон додзёлары көбінесе дауысты әріппен басталатын бір буынды сөздерді қолданады. Бұл практика Азия жекпе-жегінің мәдениетте кең таралған бөлігіне айналды, әсіресе жекпе-жек фильмдерінде, жазбаларда «Hi yah!», «Aiyah!», «Eeee yah!» немесе «Ай-ай!» түрлерінде кездеседі. Киаи әдетте «киаи» деген сөздің өзі емес.

Этимология

Термин – «энергия» немесе «көңіл күй» деген мағынаны білдіретін ki (気) және a(u) ([[:wikt:合, infinitive ai) – күшейткіш маркердің қосындысы. Осы ұғым корей шайқас өнерінің көптеген түрлерінде, мысалы, таэквондо мен Тан Су Дода кихап деп аталады, мұнда ки – энергияны, ал хап – қосылуды, үйлесімділікті немесе күшейтуді білдіреді, бұл сол таңбалардың корейше оқылуына негізделген; оның хангуль жазуы – 기합. Go ойынында бұл термин шайқас рухын көрсетеді.

Жауынгерлік өнерде қолдану

Айкидо, каратэ, кобудо, кендо немесе дзюдо сияқты жапондық жекпе-жек өнерінің студенттері (немесе таико барабандары сияқты ұқсас өнерлер) қарсыласты қорқыту, басып тастау, сенімділік таныту немесе жеңіске жеткенін білдіру үшін киаи қолданады. Мысалы, кендода Shinpan (төрешілер) соққы күшті әрі сенімді киаимен бірге жасалса ғана ұпай береді. Киаи, ішкі мүшелерді қорғау үшін дене мүшелерін жиырумен қатар, асқазанның зақымдануын болдырмауға да көмектеседі. Киаидың физикалық жақтары көбінесе шабуыл жасағанда оқушыға дұрыс тыныс алу техникасын үйрету үшін қолданылады, бұл көптеген шетелдік жекпе-жек өнерлері мен жауынгерлік спорт түрлері қабылдаған кең таралған қағида. Киаи кейде қарсыласты қорқыту үшін де қолданылады. Бұл әсіресе ұзақ сериялы шабуылдар кезінде тиімді, мысалы, кирикаэши, какари гейко (серікпен жылдам жаттығу арқылы мүмкіндіктер жасау) және учикоми гейко (серік жасаған мүмкіндіктерге жылдам ден қою). Жекпе-жекшіге киаиды хара немесе дантианнан бастауды елестетуді үйрету үшін ойша бейнелеу әдістері қолданылады; физиологиялық тұрғыдан алғанда, бұл айқайды тамақтан емес, диафрагмадан бастау керек екенін білдіреді.