Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нгуни таяқпен күресу (сондай-ақ донга немесе длала ’ндуку деп аталады, бұл сөздердің тікелей мағынасы «таяқтармен ойын») – Оңтүстік Африкадағы нгуни малшыларының, әсіресе жасөспірімдердің дәстүрлі жекпе-жек өнері. Әр күресші екі ұзын таяқпен қаруланған, олардың біреуі қорғануға, екіншісі шабуылға арналған. Аз ғана қорғаныш жабдықтары қолданылады. Нгуни/Кхоса стилінде күрес тек екі таяқпен жүргізілсе, Оңтүстік Африкадағы банту/нгуни таяқ күресінің түрлерінде қалқан да қару ретінде қолданылады. Зулу таяқ күресінде isikhwili (шабуыл таяғы), ubhoko (қорғаныс таяғы) және ihawu (қорғаныс қалқаны) пайдаланылады. Күрес мақсаты – екі қарсыластың қайсысы күшті екенін немесе «Бұл» (Inkunzi) екенін анықтау. Көбінесе бұл қазіргі заманда үйлену тойында өтеді, онда күйеу жігіттің үйі мен аймағынан келген жауынгерлер, келіннің үйі мен аймағынан келген жауынгерлерді «танысу» үшін қарсы алады, сондай-ақ басқа жауынгерлер тобы да қатысуға шақырылуы мүмкін. Жауынгерлер бір-бірімен күрес арқылы осы мақсатқа жетеді. Әр топтан бір «индуна» (соғыс капитаны/төреші) өз тобын бақылап, күресшілер арасында тәртіп сақтайды. Бұл дәстүр, негізінен, мал шаруашылығын өмір сүру құралы ретінде пайдаланған қоғамдарда, мәдениеттерде және өркениеттерде қалыптасқан; сиырлар бар жерде таяқпен күресушілер де болады. Ұлы uShaka KaSenzangakhona KaJamaның ескі әскери құрылымы қазіргі заманғы зулу таяқ күресіне үлкен әсер етеді. Кинорежиссер SiyaBonga Makhathini «Біз әлі де жауынгерміз» деген фильмді түсірді, ол қазіргі заманғы зулу жауынгерінің мәнін, ежелгі патшалардың ұрпағын көрсетеді. Нельсон Мандела бала кезінде нгуни таяқ күресімен айналысқан, және ол Discovery мен BBC телеарналарындағы Last Man Standing реалити-шоуында көрсетілді. Сондай-ақ ол Deadliest Warrior телесериалының 1-ші маусымында да пайда болды.
Nguni stick fighting (also known as donga, or dlala 'nduku, which literally translates as 'playing sticks') is a martial art traditionally practiced by teenage Nguni herdboys in South Africa. Each combatant is armed with two long sticks, one of which is used for defense and the other for offense. Little armor is used. Although Nguni/Xhosa styles of fighting may use only two sticks, variations of Bantu/Nguni stick fighting throughout Southern Africa incorporate shields as part of the stick fighting weaponry. Zulu stick fighting uses an isikhwili or attacking stick, an ubhoko or defending stick and an ihawu or defending shield. The object is for two opposing warriors to fight each other to establish which of them is the strongest or the "Bull" (Inkunzi). In modern times this usually occurs as part of the wedding ceremony where warriors from the bridegroom's household and area welcome warriors from the bride's household and area to meet to "get to know each other", other groups of warriors may also be welcome to join in. Warriors do this by engaging in combat with one another. An "induna" or War Captain / Referee from each group of warriors keeps his crew in check and keeps order between fighters. This tradition is one which arguably developed in societies, cultures and civilisations that used herding as part of their systems of survival; where there are cows, there are stick fighters. The old regimental structures of the great uShaka KaSenzangakhona KaJama dominate current modern Zulu stick fighting. Film maker SiyaBonga Makhathini has directed the film "We Still are Warriors" which captures the essence of the modern day Zulu stick fighter, descendant of the kings of old. Nelson Mandela practiced Nguni stick fighting as a child, and it was featured on the Discovery and BBC reality TV show Last Man Standing. It has been featured in Season 1 of the television series Deadliest Warrior.