Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық жазушы және кинотарихшысы (1924–2013)
АҚШ Сенатының тарихшысы
American writer and film historian (1924–2013)
the U. S. Senate historian
Дональд Ричи (17 сәуір, 1924 – 19 ақпан, 2013) – жапон халқы, Жапония мәдениеті және әсіресе жапон киносы туралы жазған американдық автор. Өзін негізінен кинотарихшы деп есептесе де, Ричи бірнеше тәжірибелік фильмдерді де түсірді, алғашқысын он жеті жасында жасаған.
Donald Richie (April 17, 1924 – February 19, 2013) was an American born author who wrote about the Japanese people, the culture of Japan, and especially Japanese cinema. Although he considered himself primarily a film historian, Richie also directed a number of experimental films, the first when he was seventeen.
Өмірбаян
Ричи Огайо штатының Лима қаласында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Сауда флотына қосылып, "Либерти" кемелерінде диссер және медициналық қызметкер болып қызмет етті. Ол кезде ол өзінің алғашқы туындысы – "Tumblebugs" (1942) атты әңгімесін жариялаған еді. 1947 жылы Ричи американдық оккупациялық күштермен бірге Жапонияға алғаш рет сапар шекті, бұл жұмысты Лимадан (Огайо штаты) қашу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Алдымен ол машинист болып жұмыс істеді, кейін "Pacific Stars and Stripes" газетінде штаттан тыс жазушы ретінде еңбек етті. Токиода жүргенде жапон мәдениетіне, әсіресе жапон киносына қызығушылық танытты. Ұзақ өтпей ол "Жұлдыздар мен жолақтар" басылымында кино туралы рецензиялар жаза бастады. 1948 жылы Кашико Кавакитамен танысып, ол оны Ясужиро Озумен таныстырды. Ричи мен Кавакита ұзақ жылдар бойы достық қарым-қатынаста болды және Батыста жапон киносын насирхаттауда тығыз ынтымақтастық орнатты. Ол сол кезде заманауи музыка жазуды бастады және балетке арналған туынды шығарды. АҚШ-қа оралғаннан кейін 1949 жылы Колумбия университетінің жалпы білім беру мектебіне түсіп, 1953 жылы ағылшын тілінен бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Ричи "The Japan Times" газетіне кино сыншысы ретінде Жапонияға қайта оралды және 1959 жылы Джозеф Андерсонмен бірлесіп жазған "Жапон киносы: өнер және индустрия" атты алғашқы кітабын жариялады. Бұл кітап жапон киносы туралы алғашқы ағылшыл тіліндегі еңбек болды. Жапонияда еркектердің гомосексуализміне АҚШ-қа қарағанда көбірек төзімділікпен қаралатыны оның Жапонияға оралуының бір себебі болды, өйткені ол ашық түрде бісексуал еді. ХХ ғасырдың екінші жартысының көп бөлігін ол Токиода жалғыз өмір сүріп, жұмыс істеді, тек 1961-1965 жылдар аралығында американдық жазушы Мэри Эвансқа үйленген болатын. Ричи 1969-1972 жылдар аралығында Нью-Йорк қазіргі заманғы өнер мұражайында кино кураторы болып қызмет етті. 1988 жылы ол Telluride кинофестивалінің алғашқы шақырылған режиссері атанды. Ричи өнімді жазушы еді. Жапония туралы ең белгілі туындыларының қатарында "Ішкі теңіз" саяхат классикасы және "Жасырын адамдар, жеке адамдар" кітабы бар, онда Жапонияның ең маңызды және қарапайым адамдары туралы айтылады. Ол Жапония туралы екі эссе жинағын шығарды: "Түйіршік көзқарас" және "Бөлік көзқарас". Жапония туралы жазғандарының елу жылдығына арналған "The Donald Richie Reader" жинағы жарық көрді. "Жапон журналдары: 1947–2004" оның күнделіктерінен алынған кеңейтілген үзінділерден тұрады. 1991 жылы Люсиль Карра мен Брайан Котноир кинорежиссерлері Ричидің айтуымен "Ішкі теңіз" фильмінің нұсқасын жасады. Travelfilm Company компаниясы түсірген бұл фильм көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде Гавай халықаралық кинофестивалінде (1991) "Ең үздік деректі фильм" және Earthwatch Film Award сыйлықтарын жеңіп алды. Ол 1992 жылы Санденс кинофестивалінде көрсетілді. Жазушы Том Вулф Ричиді "біздің заманымыздың Лафкадио Хирні, екі мәдениеттің – жапон және американдықтардың арасындағы нәзік, сәнді және алдамшы түсіндірушісі" деп сипаттады. Ричи жапон тілінде еркін сөйлегенімен, оны жақсы оқи да, жаза да алмады. Ричи 2013 жылдың 19 ақпанында Токиода 88 жасында дүние салды.
Richie was born in Lima, Ohio. During World War II, he joined the United States Merchant Marine and served aboard Liberty ships as a purser and medical officer. By then he had already published his first work, "Tumblebugs" (1942), a short story. In 1947, Richie first visited Japan with the American occupation force, a job he saw as an opportunity to escape from Lima, Ohio. He first worked as a typist, and then as a civilian staff writer for the Pacific Stars and Stripes. While in Tokyo, he became fascinated with Japanese culture, particularly Japanese cinema. He was soon writing movie reviews in the Stars and Stripes. In 1948 he met Kashiko Kawakita who introduced him to Yasujirō Ozu. During their long friendship, Richie and Kawakita collaborated closely in promoting Japanese film in the West. He began composing contemporary music and released a title for ballet at that time. After returning to the United States, he enrolled at Columbia University's School of General Studies in 1949 and received a B. S. degree in English in 1953. Richie then returned to Japan as film critic for The Japan Times and in 1959 published his first book, The Japanese Film: Art and Industry, coauthored with Joseph Anderson, which gave the first English language account of Japanese film. The greater tolerance in Japan for male homosexuality than in the United States was one reason he gave for returning to Japan, as he was openly bisexual. He spent much of the second half of the 20th century living and working alone in Tokyo, with the exception of a brief marriage to the American writer Mary Evans from 1961 to 1965. Richie served as Curator of Film at the New York Museum of Modern Art from 1969 to 1972. In 1988, he was invited to become the first guest director at the Telluride Film Festival. Richie was a prolific author. Among his most noted works on Japan are The Inland Sea, a travel classic, and Public People, Private People, a look at some of Japan's most significant and most mundane people. He has compiled two collections of essays on Japan: A Lateral View and Partial Views. A collection of his writings has been published to commemorate fifty years of writing about Japan: The Donald Richie Reader. The Japan Journals: 1947–2004 consists of extended excerpts from his diaries. In 1991, film makers Lucille Carra and Brian Cotnoir produced a film version of The Inland Sea, which Richie narrated. Produced by Travelfilm Company, the film won numerous awards, including Best Documentary at the Hawaii International Film Festival (1991) and the Earthwatch Film Award. It screened at the Sundance Film Festival in 1992. Author Tom Wolfe described Richie as "the Lafcadio Hearn of our time, a subtle, stylish, and deceptively lucid medium between two cultures that confuse one another: the Japanese and the American." Although Richie spoke Japanese fluently, he could neither read nor write it proficiently. Richie died, aged 88, on February 19, 2013, in Tokyo.