Кіріспе

Канадалық ақын және романист Джой Нозоми Когава (6 маусым 1935 жылы туған) – жапондық тегі бар канадалық ақын және романист.

Өмір

Когава Джой Нозоми Накаяма 1935 жылдың 6 маусымында Британдық Колумбиядағы Ванкуверде, бірінші буын жапон канадалықтары Лоис Яо Накаяма мен Гордон Гоичи Накаяманың отбасында дүниеге келді. Ол басым көпшілігі ақ нәсілді, орта тапқа жататын қоғамда өсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапон әскері Перл-Харборға шабуыл жасады, ал он екі аптадан кейін Когава отбасымен бірге Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Слоканға, жапон канадалықтарын ұстау лагеріне жіберілді. Соғыстан кейін ол отбасымен бірге Альберта штатының Коалдейл қаласына қоныс аударды, онда орта мектепті бітірді. 1954 жылы Альберта университетіне түсті, ал 1956 жылы Торонтодағы Англикан әйелдер оқу колледжі мен Корольдік музыка консерваториясында оқыды. 1956 жылы Ванкуверге оралып, 1957 жылы Дэвид Когаваға үйленді, олардан Гордон мен Дирдре есімді екі бала дүниеге келді. 1968 жылы олар ажырасып, сол жылы Когава Саскачеван университетіне қабылданды. 1979 жылы Торонтоға көшіп келді және содан бері сол жерде тұрып келеді. Когава 1968 жылы «Үзілген ай» атты өлеңдер жинағын жариялап, алғаш рет жарық көрді. 1974 жылы Оттавадағы Премьер-министр кеңсесінде штат жазушысы болып жұмыс істей бастады. 1981 жылы өзінің алғашқы прозалық туындысын – «Обасан» атты жартылай автобиографиялық романды жариялады. «Канададағы кітаптар» 1981 жылы оған ең жақсы тұңғыш роман үшін сыйлық берді, ал 1982 жылы Когава Канада авторлар қауымдастығының «Жыл кітабы» сыйлығы мен «Колумбтан бұрынғы қоры» сыйлығынан Америка кітабы сыйлығын жеңіп алды. 1985 жылы «Наомидің жолы» атты балаларға арналған кітапты шығарды. Оның жалғасы «Itsuka» (1992) қайта жазылып, «Эмили Като» (2005) деп аталды, содан кейін «Itsuka» (2018) деп қайта басылды. «Обасан» романы Канада әдебиетінің шолуында Канада тарихындағы ең маңызды кітаптардың бірі деп танылды және «The Toronto Star» журналында «Канаданың ең жақсылары» тізіміне енді. Кейін «Обасан» романы «Наомидің жолы» (1986) балалар кітабына бейімделді, оны Ванкувер операсы 45 минуттық операға айналдырып, Британдық Колумбияның бастауыш мектептерінде көрсетті. Опера сонымен қатар Ванкувер аймағында, Альберта штатының Ред-Дир және Летбридж қалаларында, Вашингтон штатының Сиэтл қаласында және Онтарио штатының Оттава қаласындағы Ұлттық соғыс мұражайында көпшілік алдында қойылды. 2016 жылдың қараша айында Торонтоның «Tapestry Opera» театрындағы қайта қойлымдары, әсіресе «Toronto Star» газетінде, «маңыздылығы зор орын» деп бағаланды. «Обасан» романы жапон канадалықтарының өмірін бейнелейді, бірақ АҚШ-тағы Азиялық американдық әдебиет курстарында «саяси түсініктің және көркемдік шеберліктің табысты үйлесімі» және «паназиялық сезімталдықты растауы» себепті жиі оқытылады. Когава қазір негізінен Онтарио штатының Торонто қаласында тұрады, бірақ бір кезде уақытын Ванкувер мен Торонто арасында бөліп, 2012–2013 жылдары Торонто университетінде тұрақты жазушы болып жұмыс істеді. 2018 жылы Когава Ванкувердегі жапон ақыны Сорамару Такаямамен бірге «Yojaros» тобын құрды. Когава Канаданың Ұлттық кино кеңесінің өндірісіндегі және 2019 жылы жарық көрген «East of the Rockies» атты толыққанды шындық ойынының сценарийін жазды. Жоба 2020 жылы 8-ші Канадалық экран сыйлықтарында «Ең үздік бейне ойынының сценарийі» номинациясында Канадалық экран сыйлығын жеңіп алды. Ванкувердегі соңғы жапон канадалық англикандық приходтың үйі – қасиетті крест шіркеуі.

Тану

1986 жылы Когава Канада орденінің мүшесі аталды; 2006 жылы Британдық Колумбия орденінің мүшесі аталды. 2010 жылы Жапон үкіметі Когаваны "Япон-канад тарихын түсінуге және сақтауға қосқан үлесі үшін" "Күннің шығысы" орденімен құрметтеді. Когава бірнеше құрметті докторлық атаққа ие болды. Соңғысы 2020 жылдың 10 қарашасында Саскачеван университетінен табыс етілді.

Когава үйін құтқару науқаны

Когава үйін сақтап қалу комитеті Ванкувер қаласының Марпол ауданындағы Когаваның балалық шағындағы үйін, оның әкесі Гордон Гоичи Накаямаға тиесілі үйді бұзудан құтқару үшін науқан бастады. Олар Канададағы жазушылар мен жазу ұйымдарының ұлттық қолдауын жинады, бұл 1450 Батыс 64-авенюдегі үйдің көптеген адамдар үшін Бертон үйі, Эмили Карр үйі және Хейг Браун институты сияқты тарихи құндылығы мен әдеби маңызы бар екенін көрсетті. Когава үйін сақтап қалу комитеті Ванкувер қалалық кеңесінің өкілдеріне бұзуға рұқсат беру рәсімін 120 күнге кейінге қалдыру туралы сәтті ұсыныс жасады. 2005 жылдың 3 қарашасында, қала «Обасан Әйелдер күні» мен Когава үйінен алынған алмұрт ағашының қалпын Ванкувер қалалық әкімдігі алдында отырғызғаннан кейін екі күн өткен соң бұл шешім қабылданды. 2005 жылдың 2 желтоқсанында Британдық Колумбияның Жерді сақтау қоры Когава үйін сақтау жұмысына қатысты. Когава үйін сақтап қалу комитетімен бірлесіп, Жерді сақтау қоры қаржы жинау және бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудару жұмыстарын қолға алды. 2006 жылдың 31 мамырында Жерді сақтау қоры үйдің иесі атанды. 2016 жылы меншік құқығы Ванкувер қаласына берілді. Қазір олар үйді қайта жаңарту үшін қаражат жинап жатыр, бұл үйдің қолжетімділігін арттырып, 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында Джой осы үйде тұрған кездегі түрін қалпына келтіруге бағытталған. Ванкувер қаласы Когава үйіне мұра мәртебесі беруді ұсынды және ол 2022 жылдың 12 шілдесіндегі қалалық кеңестің күн тәртібіне енгізілді. Алайда, халыққа және қалалық кеңеске ұсынылған құжаттарда үйдің бұрынғы иесі, жүздеген балаларды зорлаған педофил дін қызметкері Накаяма мырзамен байланысы туралы ештеңе айтылмады. Қоғам мүшелері мұра туралы өтінімнің қала мен жұртшылықты үй тарихының маңызды бөліктерін жасыру арқылы адастырғанына алаңдаушылық білдірді. 2022 жылдың 11 шілдесінде мұра мәртебесіне қатысты дауыс беру мәселесі қоғамның алаңдаушылығын ескеру үшін күн тәртібінен шығарылды. Тарихи Джой Когава үйі қоғамы 2008 жылдан бері үйде жазушыларға резиденция бағдарламасын жүргізіп келеді. Оларға дейін төрт жазушы қатысты: 2009 жылы Монреаль ақыны және редакторы доктор Джон Асфур, 2010 жылы Ричмонд романисі және жазушы-педагогы Нэнси Ли, 2011 жылы көркем емес әдебиет авторы Сьюзан Криэн, 2012 жылы қысқа әңгімелер авторы Дебора Уиллис және 2013 жылы ПЕН Канаданың елден қуылған жазушысы, романист, редактор, тілші және оқытушы Ава Хома.

Романдар

Обасан. Торонто: Лестер және Орпен Деннис, 1981. (1982 жылғы «Канада кітаптарының бірінші роман» сыйлығының лауреаты)
Ицука. Торонто: Пингвин, 1992. (2005 жылы «Эмили Като» деп қайта жазылған)
Жаңбыр көтеріледі. Торонто: Knopf, 1995. (2003 жылы жаңартылған басылымы шығарылды)

Шығармашылық емес

Нагасакиге ақырып. Кейтлин Пресс, 2016 жыл. Роки тауларының шығысы. Канаданың Ұлттық кино басқармасы, 2019 жыл.

Балалар әдебиеті

Наомидің жолы. Торонто: Оксфорд университетінің баспасы, 1986; Фитцхенри және Уайтсайд, 2005. Наомидің ағашы. Торонто: Фитцхенри және Уайтсайд, 2009. Ескерілмеген жағдайларды қоспағанда, библиографиялық мәліметтер Брок университетінің әлеуметтік желісінен алынды.