Кіріспе
1999 жылы Браян Хельгеланд түсірген фильм. 1999 жылғы Мел Гибсонды жұлдыздық құрамында сомдаған фильм, Браян Хельгеландтың режиссерлік дебюті ретінде жазылып, түсірілген, және Мел Гибсон, Грег Генри, Мария Белло және Дэвид Пеймер қатысқан. Ол Дональд Э. Уэстлейктің Ричард Старк атты псевдонимімен жазған "Аңшы" романы негізінде жасалған, бұл роман бұрын 1967 жылы Джон Бурман режиссерлік етіп, Ли Марвиннің басты рөлде ойнаған "Point Blank" классикалық нуар фильміне бейімделген болатын. 2006 жылы Хельгеланд студия шығарған нұсқадан айқын ерекшеленетін режиссерлік кесуін шығарды.
the 1999 film starring Mel Gibson
written and directed by Brian Helgeland in his directorial debut, and starring Mel Gibson, Gregg Henry, Maria Bello, and David Paymer. It is based on the novel The Hunter by Donald E. Westlake using the pseudonym Richard Stark, which had earlier been adapted into the 1967 film noir classic Point Blank, directed by John Boorman and starring Lee Marvin. In 2006, Helgeland issued a director's cut that differs substantially from the version released by the studio.
Сюжет
Карьералық ұры және бұрынғы АҚШ теңіз жауынгері Портердің оқтан жараланған жарасын лицензиясы жоқ дәрігер емдеді, ол 70 000 долларға алаятталып, сатылып кеткен және ол кек алуды жоспарлайды. Бірнеше ай емделгеннен кейін Портер ақша, жаңа костюм және револьвер алу үшін ұсақ-кене ұрлықтар мен алдаулар жасап көрінеді. Ол және оның қылмыстағы серігі Вэл Ресник жергілікті қытайлық Триададан 140 000 доллар ұрлаған, бірақ Вэл Портердің әйелі Линнді Портердің Рози атты қызбен қарым-қатынаста екеніне сендіріп алдады, ол оны қорғау үшін пайдаланған. Линн Портерді атып, Вал ақшаны "Ұйымға" – күшті ұйымдық қылмысқа төледі. Портер кінәсін сезініп, героинге тәуелді болған Линнмен бетпе-бет келеді. Ол оның есірткісін тартып алуға тырысады, бірақ ол екінші жасырын сақтаған жерден табады. Портер оянғанда келесі күні таңертең оның қайтыс болғанын көреді. Вал оның әдетін қаржыландырды деп ойлаған Портер Линннің есірткі байланысын сұрап біліп, оны Валдың делдалы Стегманға жолдайды. Портер Стегманды жемқор полицей детективтері Хикс пен Лиридің қосынан табады, ал Вал Стегманнан Портердің тірі екенін естіп біледі. Розидің көмегін сұрап, Портер Валға Перлмен сеанс кезінде тұзақ құрып, ақшасын талап етеді. Вал Картерге барады, ол "Ұйымның" жоғары лауазымды адамы, ол оны Портерді өздігінен жоюға шақырады. Бірақ Вал кеткеннен кейін ол өз адамының біріне Портерді өзімен алып кетуді бұйырады. Вал Перлге Триадаларға Портердің 140 000 доллар ұрлауға жауапты екенін айтуды тапсырады. Триадалар Портерді өлтірер алдында Хикс пен Лири Линннің денесін тауып, оның дилерінен жауап алып, Портерден ақшасын қайтарып алғаннан кейін үлесін талап етеді. Портерді Розидің пәтеріне ертіп, Вал оның итін атып, зорлаумен қорқытады, бірақ Портер оны атып жаралайды. Ұйым басшылары Фэрфакс пен Картердің есімдерін айтқаннан кейін Вал Портерден өлтіріледі. Розиді құпия пәтеріне алып бара жатып, Портер Картердің адамдары телефонға бомба орнатып қойғандығын біледі, олар оны сырттағы машинадан шақырады. Олардың отын құбырын кесіп, тұтандырып жібереді. Картердің кеңсесі алдында Портерді Хикс, Лири және Стегман қоршап алады, ол да үлесін талап етеді. Портер оларға револьверін береді, ішінде Лиридің саусақ іздері бар қаруды Валды өлтіргенде қалдырады. Картермен кездескенде Портер күзетшілерді қарусыздандырып, оны өлтіремін деп қорқытады. Картер ұйымның корпоративтік құрылымына сүйене отырып, "Ұйымның" басшысы Бронсонды шақырады. Портер оларды қайта-қайта түзетіп, ол Вал ұрлаған ақшаның жартысын ғана қалайтынын айтады, бірақ Бронсон төлеуден бас тартады, ал Портер Картерді өлтіреді. Хикстің белгісі мен Лиридің саусақ іздері бар қаруды оның денесінің жанында қалдырады. Розидің көмегімен Портер Бронсонның ұлы Джонниді ұрлап алады, ол Фэрфаксқа қауіп төндіре отырып, Бронсонға басқа қоңырау шалып хабарлайды. Хикс пен Лириді Ішкі істер Портер орнатқан жалған дәлелдерге байланысты тұтқындайды. Стегман Портерді ұстайды, бірақ Перл мен Триадалармен атыс басталады, Стейгман, оның жүргізушісі және Триадалар өледі; Портерді қарумен ұстап, Перл Портерді ұрлау үшін келген кезде есінен танып қалады. Портер қатты ұрып-соғылып, Бронсонмен бетпе-бет кездеседі, ол 130 000 доллар төлем алып келді, бірақ Портер оған ешқашан қол тигізбейтінін ант етеді. Портер оның бар күші Ресниктің алып кеткен 70 000 долларына ғана артылған, бірақ Бронсон өз адамдарына Джоннидің орнын білгенше Портердің аяқ-қолдарын сындырып, екі саусағын сындырады. Бронсон, Фэрфакс және олардың адамдары Портердің пәтерінде орналасқан мекен-жайға барады, Портер багажникте кірді. Олар ішке кіргенде, Портер босап, көлік телефонын өзінің пәтер телефонына қоңырау шалады; Бронсон жауап береді, Картердің адамдары қалдырған бомба жарылады, жарылыс Бронсонды, Фэрфаксты және олардың адамдарын өлтіреді. Джонниді радиаторға бұғаулап тастап, Рози Портерге қосылып, "Канадада таңғы ас ішуден" басталатын жаңа өмірді бастайды.
Өндіріс
Фильм 1997 жылдың қыркүйек-қараша айларында Чикаго мен Лос-Анджелесте түсірілді, бірақ фильмде бұл қалалардың ешқайсысы есімдері айтылмаған. Режиссер ретінде көрсетілсе де, Брайан Хельгеландтың түсірген нұсқасы көрермендерге ұсынылған театрлық нұсқасынан өзгеше болды. Хельгеланд продюсер Гибсонмен фильмге қатысты Гибсонның идеялары бойынша келіспеушілікке ұшырады. Басты түсірілімдер аяқталғаннан кейін Гибсон фильм шығар алдында Хельгеландты режиссерліктен шеттетуге өзінің үлесін қосқанын мойындады. Терри Хейзден сценарийді қайта жазу тапсырылды. Қайта түсірілімдерді кім жүргізгеніне бастапқыда күмәндік болды, кейбір дереккөздер бұл жұмысты өндіріс дизайнері Джон Майр атқарғанын айтты. Алайда Пол Абаскал өзінің сайтында жаңа сахналарды өзі түсіргенін мәлімдеді. Жаңа режиссер фильмнің 30 пайызын қайта түсірді. Мақсат – Портер кейіпкерін жақындату болды. Фильмнің слоганы: "Жаман жігітке қолдау көрсетуге дайын бол!" Портер мен Линн арасындағы, мүмкін дау тудыратын, отбасылық зорлық-зомбылыққа ұласуы мүмкін көрініс алынып тасталды және үшінші актіге қосымша сюжеттік элементтер енгізілді. 10 күндік қайта түсірілімдерден кейін жаңа кіріспе сахнасы мен дауыстық түсіндірме қосылды, сондай-ақ Крис Кристоферсон жаңа жау ретінде пайда болды.
Балама нұсқасы
Хелгеландтың "Straight Up: The Director's Cut" нұсқасы 2007 жылдың 10 сәуірінде DVD, Blu-ray және HD DVD форматында жарық көрді, ал бұрын 2006 жылдың қазан айында Остин кинофестивалінде көрсетілген болатын. Режиссерлік нұсқада әйел Бронсон кейіпкері бар, оны экранда көруге болмайды, тек телефон арқылы Салли Келлерманның дауысы естіледі. Сондай-ақ, бұл нұсқада Портердің дауыстық түсіндірмесі және Бронсонға қатысты бірнеше сахналар жоқ. Олардың төбелес кезінде (театрлық нұсқаға қарағанда ұзақ, және осы төбелес дау тудырған негізгі себеп болды), Портер Линнге Розибен түскен суреті олар танысқанға дейін түсірілгенін айтады, соның салдарынан оның қызғанышы негізсіз болып шығады. Бұл нұсқада Портердің теміржол станциясындағы атыста ауыр жарақат алып, Рози оны алып кететін мүлдем басқаша, түсініксіз аяқталады. 2012 жылдың 4 маусымында "The A. V. Club" журналы "режиссерлердің өңдеуінен жақсарған фильмдерге" шолу жасап, "Payback: Straight Up" фильмін "түпнұсқаға қарағанда айтарлықтай жақсартылған" деп сипаттады.
Өңдеу
Мел Гибсон DVD-ге қосымша ретінде шыққан қысқа сұхбатында "қара-ақ түсіргеніміз жақсы болар еді" деген пікірін білдірді. Ол "көрермендер түсті көрініс қалайды" деді және түсірілімде түсті өзгерту үшін ағартқыш әдісі қолданылғанын атап өтті. Сонымен қатар, костюмдер, декорациялар және көліктер үшін қосымша эффект үшін қызыл, қоңыр және сұр түстердің басылған тоннары қолданылды.
Кассалық жинақ
"Қайтарма" киносы кассада жақсы қабылданды. Фильм Солтүстік Америкадағы тұңғыш апта соңында $21,221,526 табыс тапты. Ақырында ол Солтүстік Америкада $81,526,121, ал басқа елдерде $80,100,000 жинады, жалпы әлемдік табысы $161,626,121 құрады.
Сыни қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында 77 сыншының 56%-ы «Payback» фильміне жағымды баға берді, орташа бағасы 5.9/10. Сайттың сын тұжырымында: «Садистік зорлық-зомбылық және түктеп келген юмор болжамды әрекетті сюжетке салады» делінген. Metacritic 18 сыншының бағалары негізінде фильмге 100 балдық шкала бойынша 46 бал берді, бұл «аралас немесе орташа пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға ретінде «B−» берді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді және шолуында былай деп жазды: «Payback» фильмінде көптеген ақылға қонымды және епті шешімдер бар, бірақ Мел Гибсон – басты рөл. Фильмге аяқтары ауыр немесе материалға тым шыншыл актер жараспайтын еді».