Кіріспе

Локомотив дөңгелектерінің орналасуы

Уайт нотациясы бойынша бу локомотивтерін жіктеуде, бұл алдыңғы бағыттағы дөңгелектері жоқ, екі осінде төрт жетекші және біріктірілген дөңгелектері, және бір осінде екі артқы дөңгелектері бар дөңгелектер орналасуын білдіреді. Осы дөңгелектер орналасуының алғашқы локомотивтері тендерлі локомотивтер болған, бірақ кейіннен бұл конфигурация көбінесе танк локомотивтері үшін қолданылды, бұл конфигурацияға әріптік қосымшалар арқылы белгіленеді, мысалы, дәстүрлі қабырғалық танк локомотивтері үшін, атты танк локомотивтері үшін, құдық танк локомотивтері үшін және тісті танк локомотивтері үшін.

Шолу

Ең алғашқы тіркелген локомотивтер – 1834 жылы Стэнхоп және Тайн темір жолы үшін Роберт Стивенсон және компаниясы салған үш жүк локомотиві болды. 1838 жылы Германияда салынған алғашқы локомотив Saxonia аталды. Сол жылы Todd, Kitson & Laird Ливерпуль мен Манчестер темір жолы үшін екі дана жасады, олардың бірі – LMR 57 Lion сақталған. Lion локомотивінің ең жоғары жылдамдығы болды және ол дейін жүк тарта алатын. Келесі ширек ғасыр бойы көптеген британдық темір жолдар жүк тасымалы үшін осы типті қабылдады, себебі ол заманауи жолаушылар локомотивтеріне қарағанда жақсырақ ұстанымға ие болды, бірақ кейіннен олар аралас қызметтерге де қолданылды.

Австрия

Император Фердинанд Солтүстік темір жолы (Kaiser Ferdinands Nordbahn) 1841 жылы британдық Жонс, Тернер және Эванс компаниясынан Вена мен Стокерау қалалары арасындағы жолда жұмыс істеу үшін Минотавр және Аякс локомотивтерін сатып алды. Аякс локомотиві 1992 жылдан бері Вена техникалық мұражайында сақталып келеді және Еуропа құрлығындағы ең көне сақталған бу локомотиві деп есептеледі.

Финляндия

Финляндияда 0-4-2 дөңгелек орналасуы B1 және B2 класс локомотивтерімен бейнеленген. Финляндиялық пар локомотивтерінің B1 класы – 1868 жылдан 1890 жылға дейін Англияның Манчестер қаласындағы Гортон құю зауытында Бейер, Пикок және компаниясы құрастырған 0-4-2ST локомотиві.

Гавайи

Бұл типті Солтүстік Америкадағы ірі теміржолдар пайдаланбағанмен, HK Porter және Baldwin Locomotive Works өнеркәсіптік және плантациялық жұмыстар үшін осы типтегі көптеген шағын танк локомотивтерін жасады. 1883 жылы Baldwin компаниясы салып бітірген "Олломана" локомотиві екі айлық сапардан кейін 1883 жылдың тамызында Гавайи Корольдігіне жетті. Ол Оаху аралындағы "Вайманало қант компаниясының" меншігінде болды және егістерден қант құмырын өңдеу зауытына тасымалдады.

Индонезия

1905 жылы Nederlandsch Indische Spoorweg Maatschappij (NIS) Голландияның Шығыс Үндістан армиясының (KNIL) күштерін Форт Виллем I-ден жұмылдыруды жеңілдету үшін Магеланг арқылы Йогьякарта мен Амбарава арасындағы желіні ашты. Секанг–Кедунджати арасындағы желі 6,5% еңістігі бар төбелі аймақтан өтті, сондықтан рельстік теміржол қажет болды. Осылайша, NIS 1902 және 1906 жылдары Германияның Эсслинген қаласындағы Maschinenfabrik Esslingen компаниясынан 5 дана 0 4 2RT ағашпен жұмыс істейтін NIS 230 класты локомотивтерін тапсырыс берді. Бұл локомотивтер төрт цилиндрлі, екі цилиндры тісті дөңгелектерді қозғалтатын құрамалы типтес болды. 1942 жылы Голландиялық Шығыс Үндістанды жапондықтар басып алған кезде, Голландиялық Шығыс Үндістанның барлық теміржол локомотивтері қайта нөмірленді, барлық NIS 230 класы B25 болып өзгертілді, бесеуінен тек үшеуі ғана сақталды. B25 класының әлі де жұмыс істеп тұрған екі мысалы бар, атап айтқанда B25 02 және B25 03. Екеуі де жүз жылдан астам уақыт бойы қызмет еткен Амбаравада орналасқан. B25 01 локомотивін Амбарава теміржол музейінің кіреберісіндегі стационарлық экспонат ретінде табуға болады. Суматра аралында көмір тасымалдау үшін қолданылатын осы кластың үлкенірек нұсқалары – D18 және E10 кластары бар.

Жаңа Зеландия

0 4 2T схемасы Жаңа Зеландия темір жол департаментімен пайдаланылған екі кластағы локомотивтерде қолданылды. Біріншісі – 1873 жылғы C класы, бастапқыда 0 4 0T ретінде салынған. Локомотивтің жылдамдығы жоғары болғанда тұрақсыздығы анықталды, сондықтан 1880 жылға дейін кластың барлық локомотивтері осы мәселені шешу үшін 0 4 2T схемасына ауыстырылды. Екінші және ерекше 0 4 2T класы, сондай-ақ 0 4 2T ретінде салынған жалғыз локомотив – Уайрарапа желісіндегі Римутака еңістігінде жұмыс істеу үшін арналған бірегей H класы болды. Еңістіктің тік градиенті Фелл тау темір жолы жүйесін пайдалануды талап етті, ал H класының алты локомотиві өмірінің соңына дейін тек осы еңістікте пойыздарды жүргізіп, пайдаланды. Басқа кластармен жасалған қысқа мерзімді тәжірибелерден басқа, H класы 1875 жылы енгізілгеннен бастап 1955 жылы жабылуына дейін еңістіктің эксклюзивті пайдаланушысы болды. Клас жетекшісі H 199 Федерстондағы Фелл қозғалтқыштары мұражайында сақталған және әлемдегі жалғыз сақталған Фелл локомотиві болып табылады. 0 4 2T схемасы сондай-ақ шағын жекеменшік өнеркәсіптік темір жолдар мен орман және минералды трамвайларында қолданылған бу локомотивтерінде де пайдаланылды. Мұндай локомотивтердің бірі, 1957 жылы Peckett and Sons компаниясымен салынған, қазір Уангарейдегі Heritage Park темір жолында жұмыс істеп тұр. Бұл Peckett компаниясынан импортталған төрт локомотивтің бірі және дизельдік локомотивтерге ауысудан бұрын Жаңа Зеландияға импортталған соңғы бу локомотиві болды. Тағы екеуі осы локомотивпен бірге жұмыс істеді және сақталған, ал төртіншісі орман шаруашылығы темір жолына тиесілі болды, ол оны дизельдік локомотивке айналдырды.

Стандартты өлшемі

1859 жылдың қыркүйегінде Кейптаун теміржолы және док компаниясының мердігерлері, Е. & Дж. Пикеринг мырзалар, Кейптаун-Уэллингтон теміржолын салу үшін Англиядан кішкентай бу локомотивін импорттады. Бұл Оңтүстік Африкадағы алғашқы локомотив болды. Шамамен 1874 жылы локомотив Порт-Альфредке жіберілгенге дейін қайта жабдықталды, онда ол Коуи өзенінің жағасында құрылыс локомотиві ретінде пайдаланылды және «Блэки» деп аталды. Ол мұра нысаны деп жарияланды және Кейптаун вокзалының басты залында қойылды. 1860 жылы Кейптаун теміржолы және док компаниясы әлі салынып жатқан Кейптаун-Уэллингтон теміржолында қызмет ету үшін дөңгелек конфигурациясы бар сегіз стандартты локомотивті қабылдады. Олар 1872 жылдан бастап теміржол желісі стандартты және мыс өлшемдеріне ауыстырылған кезде қызметте болды және тек 1881 жылы, жеткілікті мыс өлшемді локомотивтер пайда болғанда ғана қызметтен шығарылды. 1894 және 1897 жылдары Эсслингенде салынған төрт 32 тонналық тісті локомотивтердің кейінгі класы, шығыс Трансваальдегі Уотервал-Ондер мен Уотервал-Бовен арасындағы тісті рельс учаскесінде пайдалану үшін тісті дөңгелектермен жабдықталған. Олар Императорлық әскери теміржолдары (IMR) және CSAR кезеңдерінде сақталды, тісті учаске 1908 жылы алынып тасталса да, 1912 жылы SAR тізіміне ескірген, жіктемесіз локомотивтер ретінде енгізілген кезде әлі де қызметте болды. Намаква мыс компаниясының 1901 жылы сатып алынған алғашқы 2 фут 6 дюймдік локомотиві Дик, Керр & Co. компаниясы жасаған «Пионер» локомотиві болды, ол конфигурациясынан қайта жабдықталды, мүмкін, кабина астына орнатылған жанар май бактерілерінің салдарынан, ол жанар майды пайдалануға ауысқанда. Компания сонымен қатар бір 9 тонналық және үш 12 тонналық локомотивтерден тұратын тағы төрт локомотивті, мүмкін, Dick, Kerr & Company компаниясынан сатып алған. 1904 жылы Кейп мыс компаниясы Кейп колониясындағы О'окип қаласында 2 фут 6 дюймдік локомотивті пайдалануға енгізді. 1905 жылы Кейп мыс компаниясы Кейп колониясындағы Порт-Ноллот қаласында «Британия» деп аталған бір локомотивті де пайдалануға енгізді.

Ұлыбритания

1860-шы жылдардың ортасынан бастап, дөңгелектердің орналасуы Ұлыбританияда көбінесе танк локомотивтерінде ғана қолданылды. Ерекшеліктер Шотландиядағы Каледония және Глазго мен Оңтүстік-Батыс теміржолдарында, сондай-ақ Англияның оңтүстігіндегі Лондон, Брайтон және Оңтүстік Жағалау теміржолында (LB&SCR) және Лондон мен Оңтүстік-Батыс теміржолында кездесті. LB&SCR 1891 жылға дейін ерекше экспресс жолаушылар тендерлік локомотивтерінің топтарын жасады. 1868 жылдан бастап, Ұлы Батыс теміржолы инженер Джордж Армстронгтың жобалаған 517 кластық стандартты калибрлі локомотивтердің бірнеше топтарын, тармақ желілерінде жолаушылар тасымалы үшін салды. Бұл жоба 1932 және 1936 жылдар аралығында GWR 1400 кластық локомотивтері салынғанға дейін жетілдірілді, олар итеру-тарту автопойыздары үшін арналған. Бұл дөңгелектердің соңғы британдық үлгілері болды, олардың төртеуі сақталған. LB&SCR компаниясының Уильям Стродли 1873 және 1891 жылдар аралығында үш тендерлік және бір танк локомотивін қамтитын төрт өте табысты локомотивтер тобын жасады. Олардың біріншісі – қала маңындағы жолаушылар тасымалы үшін қуатты "D" танк локомотиві. 1887 жылға қарай олардың 125-і салынды, олардың кейбіреулері 1951 жылға дейін пайдалануда болды. Дегенмен, ең танымал локомотивтер тобы – оның Гладстон кластық экспресс жолаушылар локомотивтері, олардың біріншісі сақталған.