Кіріспе

Жоқ болған неміс газеті (1872–1939)

Berliner Tageblatt немесе BT – 1872 жылдан 1939 жылға дейін Берлинде шыққан неміс тіліндегі газет. Frankfurter Zeitung газетімен бірге, ол сол кездегі ең маңызды либералды неміс газеттерінің біріне айналды.

Тарих

Berliner Tageblatt алғаш рет 1872 жылы 1 қаңтарда Рудольф Мосс жарнамалық газет ретінде жарияланды, бірақ ол либералды газетке айналды. 1919 жылы 5 қаңтарда газет кеңсесі Германия революциясы кезінде Фрейкорп әскерлерімен қысқа мерзімге басылып алынды. 1920 жылға қарай «БТ» газетінің күндізгі таралымы шамамен 245 000 данаға жетті. 1933 жылдың 30 қаңтарында Ұлттық-социалистік басқарма билікке келгенге дейін газет олардың бағдарламасын қатты сынға алып, оларға жаулық танытты. 1933 жылдың 3 наурызында Рейхстаг өртенгеннен кейін Рудольф Моссенің күйеу баласы, баспагер Ханс Лахман Моссе, нацистік үкіметті және оның еврей тегін сынағандықтан бас редактор Теодор Вольфты қызметтен босатты. Вольф сол кезде Австрияның Тироль аймағына ұшақпен қашып кетті. 1933 жылдан кейін Ұлттық-социалистік үкімет газетті өз бақылауына алды (Глихшальтунг). Алайда, 1933 жылдың қыркүйегінде Пропаганда министрі Йозеф Геббельс газетке нацистік пропаганданы қайта басып шығару міндетінен босатуға арнайы рұқсат берді, бұл халықаралық аренада еркін неміс баспасөзінің имиджін қалыптастыруға көмектесу үшін жасалды. Осы келісімге байланысты олардың беделді шетелдік тілшісі Пол Шеффер 1934 жылдың 1 сәуірінде редактор болып тағайындалды. Ол 1929 жылы Украинадағы бесжылдық жоспар және ашаршылық туралы сыншыл есептері үшін Совет Одағына қайта кіруге рұқсат алмай қалған алғашқы шетелдік журналист болды. Шамамен екі жыл бойы Шеффер Маргарет Бовери сияқты тәуелсіз ойлы университет бітірушілерімен өзін қоршады. Ол 1960 жылы Шеффердің «пропаганда министрлігінің жетекшілері басынан бастап оны жек көретінін және тек оның шетелдегі байланыстарының арқасында режимнің алғашқы жылдарында лауазымынан алынбағанын» жазды. Шеффердің лауазымы ақырында тұрақсыз болды және ол 1936 жылдың 31 желтоқсанында қызметінен кетті. Газет соңында 1939 жылдың 31 қаңтарында нацистік билік тарапынан жабылды.

Қатысушылар

Теодор Вольф бас редактор болған 27 жыл ішінде (1906–1933) «БТ» Берлиндегі ең беделді газетке айналды. Вольф неміс журналистикасының саңлақтарын «Берлинер Тагеблатқа» әкелді. Эрнст Федер мен Рудольф Олден ішкі саясат бөлімін басқарды, ал Йозеф Шваб, Макс Йордан және Максимилиан Мюллер Ябуш сыртқы саясат бөлімін басқарды. Артур Норден мен Феликс Пиннер бизнес бөліміне жауапты болды. Фред Хильденбрандт 1922 жылдан 1932 жылға дейін фейльеттон бөлімін басқарды. Фейльеттонға тұрақты үлес қосушылардың арасында Альфред Полгар, Фриц Маутнер, Курт Тухольский, Эрих Кэстнер, Роберт Вальзер, Этта Федерн, Отто Флейк, Феликс Хирш және Франк Тисс болды. Театр бөлімінің меңгерушісі Альфред Керр еді. 1918 жылдан 1920 жылдың сәуір айына дейін Курт Тухольский «Берлинер Тагеблат» газетіне 50 мақала жазды, сонымен қатар ол 1913–1933 жылдар аралығында апта сайын жарық көрген сатирикалық «Улк» журналының бас редакторы болды. Оның «Шлосс Грипсхольм» (Грипсхольм сарайының жанындағы оқиғалар) романы 1931 жылдың 20 наурызынан 26 сәуіріне дейін «БТ» газетінде жарияланды. Альфред Эйзенштедт газеттің фотографтарының бірі болды. Эрих Эверт 1924 жылдан бастап Венадан «БТ» газетіне хаттар жіберді. Леопольд Шмидттен кейін Альфред Эйнштейн 1927 жылдың қыркүйегінен 1933 жылдың тамызына дейін музыкалық сыншы болды. 1925 жылдан бастап Вальтер Задек әдеби редактор қызметін атқарды. 1933 жылы тұтқындалып, нацистердің қинауына ұшыраған Задек Иерусалимге қашып, белгілі фотограф атанды. 1927 жылдан 1933 жылға дейін Орталық Еуропалық бюроның басшысы Генрих Эдуард Якоб болды, ол Венада орналасқан. «БТ» газетінде жұмыс істеген кезінде Якоб шамамен 1000 мақала жазды. Австрия нацистеріне қарсы болғандықтан, Якоб 1938 жылы Аншлюс кезінде Дахау концлагеріне қамалды. «БТ» газеті жеке апталық журналдар шығарды, олар газетпен бірге таратылды. Олардың көптеген түрлері, мысалы, технологиядағы жаңалықтарды апта сайын талдайтын «Техникалық рундшау» және «Үй, шаңырақ және бақ» бөлімдерін Рудольф Йонас редакциялады. Йонас 1929–1932 жылдары редактор болып жұмыс істеді, кейін «Дас Театр» журналының редакторы болды.