Белград қаласының Врачар ауданы: географиясы, халқы және ерекшеліктері
Vračar
Врачар – Белградтың ең халық тығыздығы жоғары, тұрғындары білімді ауданы. 2022 ж. 55 406 адам тұрады. Елшіліктер мен мұражайларға толы, жылжымайтын мүлік құны жоғары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Врачар () – Белград қаласының әсем қалалық ауданы және көптеген елшіліктер мен мұражайлар орналасқан муниципалитет ретінде танымал. 2022 жылғы халық санауы бойынша, муниципалитетте 55 406 адам тұрады. Жер аумағы бар болғаны 1,5 км² болатын Врачар Белградтың (және Сербияның) барлық муниципалитеттерінің ішіндегі ең кішісі, бірақ ең тығыз халқы бар аудан. Врачар – Савский Венац және Стари Град муниципалитеттерімен бірге Белградтың орталық бөлігін құрайтын үш муниципалитеттің бірі. Бұл муниципалитет Белградтағы жылжымайтын мүліктің ең қымбат бағаларының біріне ие және Сербияның басқа муниципалитеттерімен салыстырғанда жоғары білім алған тұрғындардың ең жоғары үлесін қамтиды. Врачарда Белградтың ең танымал нысандарының бірі – Киелі Сава шіркеуі орналасқан. Врачар Белградтың бес муниципалитетімен шектеседі: оңтүстікте Вождовац, шығыста Звездара, солтүстік-шығыста Палилула, солтүстікте Стари Град және батыста Савский Венац. Ол әдетте үш бульвармен шектелген: Бостандық бульвары, Оңтүстік бульвары және Король Александр бульвары. Бүгінде Белградтың ең кіші муниципалитеті болғанымен, тарихи тұрғыдан Врачар әлдеқайда кең аумақты құрады. Ол үш бөлікке бөлінген: Шығыс Врачар, ол қазіргі муниципалитеттің аумағын қамтиды, Батыс Врачар, ол бүгінде Савский Венац муниципалитеті құрамындағы жергілікті қауымдастық (субмуниципалитет) және Ұлы Врачар, ол қазір Звездара деп аталады, бірақ Врачарское Полье (Врачар даласы) жергілікті қауымдастығы Звездара муниципалитетінің құрамында өз атын сақтап қалды.
Vračar (, ) is an affluent urban area and municipality of the city of Belgrade known as the location of many embassies and museums. According to the 2022 census results, the municipality has a population of 55,406 inhabitants. With an area of only , it is the smallest of all Belgrade's (and Serbian) municipalities, but also the most densely populated. Vračar is one of the three municipalities that constitute the very center area of Belgrade, together with Savski Venac and Stari Grad. It is an affluent municipality, having one of the most expensive real estate prices within Belgrade, and has the highest proportion of university educated inhabitants compared to all other Serbian municipalities. One of the most famous landmarks in Belgrade, the Saint Sava Church is located in Vračar. Vračar borders five other Belgrade municipalities: Voždovac to the south, Zvezdara to the east, Palilula to the northeast, Stari Grad to the north and Savski Venac to the west. It is generally bounded by the three boulevards: Boulevard of Liberation, Southern Boulevard and the Boulevard of King Aleksandar. Though today the smallest municipality of Belgrade, historically Vračar occupied much larger territory. It was divided in three parts: East Vračar, which roughly occupies the modern municipality, West Vračar which is today a local community (sub municipal unit) within the municipality of Savski Venac and Great Vračar, which is today known as Zvezdara, though the local community of Vračarsko Polje (Vračar Field) retained its name within the Zvezdara municipality.
География
Врачар ауданы Врачар үстіртінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін муниципалдық шекаралардың әкімшілік өзгерістерінің нәтижесінде Савский Венац муниципалитетінің шығыс бөлігіне кіреді. Шағын аумағына қарамастан, қала орталығынан (Теразие) бір шақырымнан да аз қашықтықта орналасқандықтан, ол Белградтың көптеген басқа аудандарымен шектеседі: солтүстікте Славья алаңы мен ауданы, солтүстік-шығыста Палилула, шығыста Чубура және Градич Пейтон, оңтүстікте Неймар, ал оңтүстік-батыста Караджорджев саябағы мен ауданы. Врачар үстірті Белград қаласының орталық бөлігіндегі ең биік нүктелердің бірі болып табылады, жалпы алғанда қала төбелі жерде салынған (барлығы 32 төбе). Төбенің жоғарғы бөлігі тегістеліп, үстіне топырақ төгілді, ал Врачар төбесінің батыс етегіндегі Славиядағы көлді құрғату және жабу үшін пайдаланылды. Бүгінде аймақ толығымен қалалық қонысқа айналғандықтан, географиялық ерекшеліктерінің көбі сақталмаған, тек үстірттің оңтүстік беткейіндегі Караджорджев саябағының шағын бөлігі ғана қалды. Караджорджев саябағының көп бөлігі сияқты, Манжж және Ташмайдан саябақтары Врачардың әкімшілік шекарасынан тыс жерде қалды.
The neighborhood of Vračar is located on the top of the Vračar plateau, partially in the easternmost section of the municipality of Savski Venac as a result of a series of administrative changes of municipal boundaries after World War II. Despite its small area, being located less than a kilometer away from downtown (Terazije) it borders many other Belgrade neighborhoods: the square and neighborhood of Slavija to the north, Palilula to the northeast, Čubura and Gradić Pejton to the east, Neimar to the south and the park and neighborhood of Karađorđev Park to the southwest. With , Vračar plateau is one of the highest points in downtown Belgrade, which is generally built on a hilly terrain (32 hills altogether). The top of the hill was flattened and turned into the plateau when earth from the top was used to cover and drain the pond on Slavija, in the western foothills of the Vračar hill. Almost no geographical features survive today as the area is completely urbanized, except for the small section of Karađorđev Park on the southern slopes of the plateau. Some much larger parks, like major portion of Karađorđev Park or parks Manjež and Tašmajdan are left just outside the Vračar's administrative borders.
Қалалық көрініс
Қазіргі Врачардың ең басты ерекшелігі – алып Киелі Сава шіркеуі. Оның ондаған жылдарға созылған, қиын құрылысы қазіргі платоның ғана емес, сонымен қатар Белградтың тұтас көкжиегінің қалыптасуына әсер етті. 2000 жылдардың басында плато жаңадан жасалды, оған фонтандар, шіркеуге дейінгі мармар жолдар мен бағаналар, ойын алаңдары салынды, ал Бірінші серб көтерілісінің басшысы Караджорджеге арналған ескерткіш төменгі, жасанды төбеге орнатылды. Плато – Сербия Ұлттық кітапханасының орналасқан жері, сонымен қатар осы жерден Градич Пейтон қолөнершілер кенті мен Чубура богемиялық ауданы басталады.
The most dominant feature of modern Vračar is the massive Church of Saint Sava. Its decades long, troubled construction shaped not only the present appearance of the plateau but also the entire skyline of Belgrade. The plateau has been reshaped in the early 2000s, with fountains, marble access roads to the church with pillars, and playgrounds added, while the already existing monument to the leader of the First Serbian Uprising, Karađorđe, was erected on a low, artificial hillock. The plateau is also the location of the National Library of Serbia and Karađorđev Park begins here, with the craftsmen settlement of Gradić Pejton and the bohemian quarter of Čubura nearby.
Тарих
Врачар (серб тіліндегі «врач» сөзінен шыққан, «емші», «дәрігер» мағынасын білдіреді) алғаш рет 1440 жылы Осман сұлтаны Мурад II Белградты қоршаған кезде айтылады. 1492 жылғы Осман картасында Врачар мұнара ретінде көрсетілген. 1883 жылғы халық санауы бойынша халқы 5965 адамды құрады. Врачардың шығыс бөлігінде, Каленич, Чубура және Крунски Венац шағын аудандарының шекарасында 1920 жылдардың басында бір қабатты виллалармен құрылыс басталады. Сол кезде 1а нөміріндегі трамвай жолы осы жерден өтіп, қала орталығын Црвени Крстпен байланыстырды. Жер участақтарының көп бөлігін армия генералдары мен олардың отбасы мүшелері сатып алғандықтан, бұл аудан «Генералдар кварталы» (Миливое Зечевич, Боголюб Илич, Светислав Милосавльевич, Кочич, Лукич, Петрович, Дьонович отбасылары және т.б.) деп аталды. Кейін виллаларға қосымша қабаттар салынды және оларға есімдер берілді (Villa Stana, Villa Kocić, Villa Ilić).
Vračar (derived from Serbian word vrač meaning the 'medicine man', 'healer') was first mentioned in 1440, during the siege of Belgrade by the Ottoman sultan Murad II. Ottoman map from 1492 mentions Vračar as a tower. By the census of 1883 it had a population of 5,965. In the eastern section of Vračar, on the border of the Kalenić, Čubura and Krunski Venac neighborhoods, a settlement of one floor villas began to develop in the early 1920s. At that time, a tram line No. 1 a was passing through here, connecting downtown to Crveni Krst. As majority of the parcels were purchased by the army generals and their family members, the neighborhood became known as the "Quarter of the Generals" (Milivoje Zečević, Bogoljub Ilić, Svetislav Milosavljević, families Kocić, Lukić, Petrović, Đonović, etc.). The villas were later upgraded with additional floors and were given names (Villa Stana, Villa Kocić, Villa Ilić).
20 ғасыр
1880 жылдан бастап, аудан шамамен Батыс Вракар (Zapadni Vračar) және Шығыс Вракар (Istočni Vračar) болып бөлінді, оларды Шумадийски пут (қазіргі Бостандық бульвары) жолымен ажыратылды. Врачар муниципалитеті 1952 жылы Белград әкімшілік тұрғыдан аудандардан (район) муниципалитеттерге қайта ұйымдастырылғаннан кейін ресми түрде құрылды. 1955 жылдың 1 қыркүйегінде Врачар қайтадан Батыс Вракар (Zapadni Vračar) және Шығыс Вракар (Istočni Vračar) болып екіге бөлінді. Бір жарым жыл өткен соң, 1957 жылдың 1 қаңтарында Шығыс Вракардың бір бөлігі Неймар муниципалитетімен және Теразие муниципалитетінің батыс бөлігімен біріктіріліп, Белградтағы ең кішкентай муниципалитет – Врачар құрылды. Батыс Вракар Савский Венац муниципалитетіне айналды, ал Шығыс Вракардың ең шығыс бөлігі Звездара муниципалитетіне қосылды (Врачарско Полье жергілікті қауымдастығы; Звездара төбесінің өзі Велики Врачар – Үлкен Врачар деп аталды). 1969 жылдан 1972 жылға дейін жаңа қалалық денсаулық сақтау орталығы – ХК Врачар салынды.
Since the 1880s, the neighborhood was roughly divided into Zapadni Vračar (West Vračar) and Istočni Vračar (East Vračar), divided by the road of Šumadijski put (present Boulevard of Liberation). The municipality of Vračar was officially formed in 1952 after Belgrade was administratively reorganized from districts (rejon) to municipalities. Already on 1 September 1955 Vračar was divided into Zapadni Vračar (West Vračar) and Istočni Vračar (East Vračar). Year and a half later, on 1 January 1957, parts of Istočni Vračar merged with the municipality of Neimar and the western part of the municipality of Terazije to create new, albeit the smallest municipality in Belgrade, Vračar. Zapadni Vračar became municipality of Savski Venac, while the easternmost section of Istočni Vračar became part of the municipality of Zvezdara (local community of Vračarsko Polje; Zvezdara hill itself was styled Veliki Vračar Big Vračar). New municipal healthcare center, HC Vračar, was built from 1969 to 1972.
21 ғасыр
21-ші ғасырда Врачарда ірі құрылыс басталды, ескі үйлер мен виллалар бұзылды. Бұл кезең жемқорлық пен «инвесторлардың қала құрылысы» кезеңі болды, онда құрылыстар инвесторлардың тілегі бойынша, заңдар мен ережелерді ескермей салынды. Нәтижесінде, 2008 жылдың күзінде және 2021 жылдың шілдесінде оқиғалар орын алды. 2008 жылы Дублянская көшесінде жаңа ғимараттың негізі қазылғанда, көршілес төрт үйдің негізі шағылып, құлап кетті, ал тұрғындар заңдық әділет табудан мүшкел қиналды. 2021 жылы осыған ұқсас әрекет салдарынан Видовданская көшесіндегі ескі ғимараттың бірінші қабаты құлады. Жаңа ғимараттардың жоспарсыз салынуы және қолданыстағы ғимараттарға қосымша бөлмелердің салынуы, араларында кеңістік қалдырмай салынған құрылыстар тұрғындардың «бірін-бірің үстінде» тұруына себеп болды, нәтижесінде аудан «Врачар фавеласы» деген лақап атқа ие болды. Бразилиядағы фавелалардың, әдетте қоғамның ең кедей топтарына арналған, Врачар фавеласындағы пәтерлерді Врачарда тұруды мәртебелі деп санайтын бай адамдар сатып алады. Врачарда бірнеше қорғалатын аймақтарды жариялау, оның ішінде алдын ала және кейіннен жарияланғандар, ескі үйлердің, соның ішінде тарихи және өнеркәсіптік құндыларының бұзылуына кедері келтірмеді. Кейбір жағдайларда, қорғау туралы хабарланғаннан кейін инвесторлар бұзу және құрылысты жеделдетті. Неймар маңындағы виллаларды бұзу, Крунская көшесіндегі ескі ғимараттарға жаңа қабаттар қосу, Крунский Венац маңындағы бірнеше соғыштан кейінгі виллаларды бұзу, әсіресе Таковская көшесіндегі 1927 жылғы вилла, Белградтағы модерн стилінің алғашқы өкілдерінің бірі ретінде, 2018 жылы қиратылды. Перра Велимировичтің 1908 жылы салынған Ресавская көшесіндегі, 25-үйі 2020 жылдың маусым айында, алдын ала қорғауға алынғанына қарамастан, бұзылды. Желтоқсан айында, халықтың наразылығы басылғаннан кейін, бұған дейін қиратылған ғимаратқа іргелес жатқан 19-ғасырдағы ескі үй де қиратылды. Қоғамдық пікірталас тудырған басқа да жобаларға Томаша Йежадағы шағын жасыл аймақта құрылыс салуға жасалған әрекет кірді, бұл тұрғындарды 2017 жылдан бастап өздігінен ұйымдасуға және инвесторлармен қақтығысуға итермеледі, сондай-ақ 4 Средачка көшесіндегі үй. Сол кездегі ресми қала қалашығы Милутин Фолич жобалаған және оның отбасылық студиясы салған (ол қызметке келгеннен кейін ресми түрде бас тартқан) ғимаратқа ол қызметке келгенге дейін рұқсат берілмеген. Ғимараттың балкондары көршілес, қалалық жердің үстіне созылған, бірақ тұрғындар шағымданғанда қала әкімдігі бұл аймақ әдетте алаң болуы керек деп жауап берді. Қала 2020 жылы жаңа ережелерді жариялады, онда қорғалатын аймақтарда емес жаңа ғимараттардың қасбеттері Мәдени ескерткіштерді қорғау институтынан бекітуді қажет ететіні белгіленді, бірақ ештеңе өзгерген жоқ. 2020 жылдың 25 желтоқсанында Шығыс Врачардағы уақытша қорғау мерзімі аяқталғаннан кейін, бұзулар жеделдеді және «ғимараттар карточка үйлері сияқты құлап жатты». Оған Николай Краснова көшесіндегі 4-үй, ерекше қасбеті бар вилла да кірді, бұл қоғамдық наразылықтарды тудырды. Институт үйді қорғау жөнінде жұмыс істеп жатқанын және оны 2022 жылы қорғайтынын мәлімдеді, бірақ 2021 жылдың тамызында бұзылды. Бір қабатты вилланың орнына 7 қабатты ғимарат салынады, бірақ қасбеті ескі виллаға ұқсауы керек. Аумағы бойынша Сербиядағы ең кішкентай муниципалитет қалалық хаостың мысалына айналды. Қалалық емес жерлердің көп бөлігі жоқ болғандықтан, ескі виллалар мен үйлерді бұзу жеделдеді. Басқа, қоғамдық аумақтар да биік ғимараттарға орын беру үшін қиратылды, сондықтан кейбір учаскелерде жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлар жоқ, ал жасыл аймақтар азайтылды. Көшелер «тоннельдерге» айналды және тегін тұрақ табу мүмкіндігі жоқ. Сондай-ақ, инвесторлар әдетте адамдар демалысқа шыққан жаз айларында бұзу жұмыстарын бастайды, бұл тұрғындар мен көршілердің наразылық білдіру мүмкіндігін азайтады.
In the 21st century, a massive construction in Vračar began, with old houses and villas being demolished to make way for the high rise buildings. The period of corruption and "investors' urbanism" ensued, where structures were built by the wishes of the investors, disregarding laws and regulations. As a result, accidents happened, most notably in the autumn of 2008 and in July 2021. In 2008 in the Dubljanska Street, while the foundations were dug for a new building, four neighboring houses were undermined and collapsed, with residents never getting legal satisfaction. In 2021, due to the same action, a ground floor of the older building in the Vidovdanska Street caved in. With non planned construction of new buildings, and added annexes onto the existing ones, structures built without space between them where residents almost "sleep on top of each other", the overcrowded neighborhood earned a moniker of Favela Vračar. The difference with the Brazilian favelas, which are home to the poorest classes of society, is that apartments in Vračar's favela are purchased by the affluent class, who find it a matter of prestige to live in Vračar. Proclamation of several protected areas in Vračar, including some preliminary and some announced, did not prevent demolition of old houses, including some deemed historically and artistically valuable. In some cases, when the protection would be announced, the investors would hasten the demolitions and construction. Various other scandals received public and media attention, like planned demolition of villas in the neighborhood of Neimar, addition of new floors on the old buildings in the Krunska Street, demolition of several Interbellum villas in the neighborhood of Krunski Venac, especially the 1927 villa in Takovska Street as one of the first representatives of the moderna style in Belgrade, which was demolished in 2018. The House of Pera Velimirović at 25 Resavska Street, built in 1908, was demolished in June 2020, despite being under the preliminary protection. In December, after public protest subdued, even older house from the 19th century, on the lot adjoined to the already demolished building, was demolished, too. Other projects which caused public debate include attempt of building on the small green area in the Tomaša Ježa, which prompted residents to self organize and clash with the investors since 2017, and house at 4 Sredačka Street. Designed by then official city urbanist Milutin Folić, and built by his family studio (he officially withdrew after taking the office), the building was not permitted until he took office. The terraces of the building spread above the neighboring, urbanized lot, but when residents complained, city replied that this area was meant to be the square anyway. City announced new rules in 2020, which stipulated that the facades of the new buildings which are not in the protected zones will have to be approved by the Institute for the Cultural Monuments Protection, but nothing changed. When on 25 December 2020 temporary protection of another zone, East Vračar, expired, the demolitions expedited and the "edifices started to fall down like houses of cards". It included the villa at 4 Nikolaja Krasnova Street, with a recognizable facade, which caused further public objections. Institute stated that it works on the house's protection and that it will protect it in 2022, but it was nevertheless demolished in August 2021. Instead of a one floor villa, a 7 storey building will be built, though the façade should resemble the old villa. The smallest municipality in Serbia, in terms of area, became the example of urban chaos. As there are basically no non urbanized lots left, the demolition of old villas and houses sped up. Other, public areas were also destroyed to make room for highrise, so some sections have no sidewalk at all, and the green areas were reduced. Streets turned into "tunnels" and there is no chance of finding free parking spot anymore. It was also noted that investors usually began demolitions in summer, when people tend to be on vacation, so that reduced number of residents and neighbors can protest.
Демография
Белградтың басқа екі орталық муниципалитеті – Стари Град және Савский Венак сияқты, Врачар да соңғы бес онжылдықтан халық саны азайып келеді. Оған қарамастан, Врачар кішкентай ауданының арқасында Белградтағы ең тығыз қоныстанған муниципалитет болып табылады, бір шаршы километрге 18 967 адам шамасында тұрады (2011 жылғы санақ бойынша; 1971 жылы 28 380 адам).
As the other two central Belgrade municipalities, Stari Grad and Savski Venac, Vračar has been depopulating for the last five decades. Despite that, Vračar is by far, thanks to its small area, the most densely populated municipality of Belgrade, with 18,967 inhabitants per square kilometer (2011 census; 28,380 back in 1971).
Сипаттамалары
Врачар – Белградтың тұрғын және өте маңызды коммерциялық аймағы. Белградтың орталық бөлігіндегі биік ғимарат, Београджанка, Цветни Трг (гүл дүкендерімен әйгілі), Трећа београдска гимназија (Белградтағы үшінші белградтық элиталық орта мектеп) және Славия алаңы муниципалитеттің батыс бөлігін алып жатыр. Басқа да маңызды нысандар: Врачар үстіртіндегі Киелі Сава шіркеуі мен Сербия Ұлттық кітапханасы, үлкен «Автокоманда» көлік түйінінің солтүстік бөлігі, ФК «Обилич» стадионы (Милош Обилич стадионы) және муниципалитеттің ең батысындағы сәулет орта мектебі. Муниципалитеттің коммерциялық орталығы – Белградтағы ең ірі ашық базар, Каленичтің төңірегіндегі аймақ. «Врачар платаны» – Макензиева көшесінде орналасқан, табиғат ескерткіші ретінде қорғалатын ағаш. Бұл – Лондон платаны, 2013 жылы өлшенген биіктігі және шамамен 1860 жылы отырғызылған деп есептеледі.
Vračar is a residential and very important commercial part of Belgrade. The tall skyscraper in downtown Belgrade, the Beograđanka, Cvetni Trg (famous for its flower shops), Treća beogradska gimnazija (Third Belgrade High School Elite high school in Belgrade) and the square of Slavija occupy the western section of the municipality. Other important features are the Church of Saint Sava and the National Library of Serbia on the Vračar plateau, northern section of the big interchange Autokomanda and the stadium of the FK Obilić (Miloš Obilić Stadium) and the Architecture high school in the extreme west of the municipality. Commercial center of the municipality is the area surrounding the Kalenić, largest open green market in Belgrade. The "Vračar plane tree" is a tree in the Makenzijeva street, protected as the natural monument. It is a London plane, high in 2013 and is estimated to be planted c. 1860.