Кіріспе

Ең төменгі сатып алу бағасы ғана емес, жалпы ең төменгі құнмен тауар жеткізу арналарын дамыту. Стратегиялық сатып алу – бұл ең төменгі сатып алу бағасы ғана емес, жалпы ең төменгі құнмен тауар жеткізу арналарын дамыту процесі. Ол дәстүрлі ұйымдық сатып алу қызметін кеңейтіп, тауарлар мен қызметтерді нақтылаудан бастап, олар үшін төлем жасауға және еңбек нарығы фирмалардың табысын арттыратын өндіріс желілерін іздеуге дейінгі барлық сатып алу циклының іс-шараларын қамтиды. Стратегиялық сатып алу процестері ұйымның сатып алу қызметін үздіксіз жақсартуға және қайта бағалауға бағытталған. Қызмет көрсету саласында стратегиялық іздестіру – бұл клиенттің жеке қажеттіліктеріне қарай арнайы бейімделген қызмет шешімі, кейде стратегиялық серіктестік деп аталады. Өндіріс ортасында бұл көбінесе жабдықтау тізбегін басқарудың бір бөлігі болып саналады. Қазіргі заманғы жабдықтау тізбегін басқару мамандары стратегиялық іздестіру мен сатып алу арасындағы нақты айырмашылықты анықтауға ерекше мән береді. Сатып алу операциялары жеткізушілерге сатып алу тапсырыстарын беру сияқты күнделікті тактикалық мәмілелерді қолдайды, ал стратегиялық іздестіру стратегиялық жоспарлау, жеткізушілерді дамыту, келісімшарттар бойынша келіссөздер жүргізу, жабдықтау тізбегінің инфрақұрылымы және аутсорсинг модельдерін қамтиды.

Терминнің қолданылуы

"Стратегиялық сорсинг" термині 1980-ші жылдардың соңында және 1990-шы жылдардың басында бірқатар консалтингтік фирмалардың әртүрлі ірі компаниялармен жұмыс істеуі арқылы кеңінен танымал болды. Бұл әдістеме Fortune 500 компаниялары сияқты ірі және күрделі компаниялардың сатып алу департаменттері үшін стандартқа айналды. 2005 жылы жарияланған АҚШ-тың федералдық меморандумы үкіметтік ведомстволар үшін стратегиялық сорсингтің ынтымақтастық және құрылымдық сипатын баса көрсетті, бұл процесті "ұйымның шығыстарын жан-жақты талдау және осы ақпаратты тауарлар мен қызметтерді тиімдірек және нәтижелірек сатып алу туралы бизнес-шешімдер қабылдау үшін пайдалану" деп анықтады. Меморандумда әр агенттіктің Бас сатып алу офицері, Бас қаржы офицері және Бас ақпараттық офицері осы ынтымақтастық процесінің маңызды рөлде екені аталып, 2015 жылдың 1 қазанына дейін әр агенттік "стратегиялық сорсинг қолдану арқылы тиімдірек және нәтижелірек сатып алуға болатын" кем дегенде үш тауарды анықтауы тиіс деп күтілді.

Тауарларды сатып алу жоспары

Сатып алу жоспары – стратегиялық сатып алу бойынша барлық жоспарлау шараларының нәтижесі. Осы жоспарлауға барлық сатып алу іс-шаралары ұйымдастырылып, әрбір іс-шараға жауапты сатып алу тобы, RFX кезеңдеріне (RFI, RFP, RFQ) сәйкес іс-шараның басталу және аяқталу мерзімі, барлық қызметтер мен материалдардың талаптары мен сипаттамалары, сондай-ақ келіссөздер мен шығын мақсаттары сияқты тактикалық және операциялық ақпаратпен толыққанды сипатталады. Сатып алу жоспарының мақсаты – стратегиялық сатып алу бағдарламасындағы барлық сатып алу іс-шараларының уақытын және сапасын басқару. Көптеген сатып алу мамандары әлі де сатып алу және RFX қызметтерін қолмен, электрондық кестелерді пайдаланып жүргізеді, бірақ бұл сатып алу процесінде қателер мен кемшіліктерге әкелуі мүмкін.

Тауарларды сатып алуды оңтайландыру

Операциялық зерттеу – жақсырақ шешімдер қабылдауға көмектесетін жетілдірілген әдістерді қолдану саласы. Оптимизация, өз кезегінде, барлық мүмкін нәтижелерді (немесе көптеген нәтижелерді) бағалау және ең жақсы шешімді қамтамасыз ететіндерін таңдау арқылы бизнес-мәселелерді жылдам шешу үшін математикалық алгоритмдерді пайдаланады. Тауарларды сатып алу және жеткізу тізбегі операцияларына қолданғанда, оптимизация сатып алу маманына мыңдаған түрлі сатып алу факторларын бірден бағалауға көмектеседі. Бұл бағалауда жаһандық нарық, ағымдағы жеткізу тізбегінің нақты жағдайлары және жеке жеткізушілердің жағдайлары ескерілуі мүмкін, сондай-ақ сатып алушының мақсаттарына жету үшін балама шешімдер ұсынылады. Бұдан өзге, бұл сатып алу ұйымының ішкі мүдделі тараптарына тапсырыс беруге шектеулер қоюға немесе бағадан өзге мақсаттарға, мысалы, ауысуды шектеуге, жеткізушілер санын азайтуға немесе сапаны арттыруға басымдық беруге мүмкіндік береді.

Ынтымақтастықпен сатып алу

Кооперативтік сатып алу – ұқсас бизнес-процестері бар әртүрлі компаниялардың ынтымақтастығы немесе келіссөздері. Қосымша шығындарды азайту үшін, өндіріс функциясы ең жақсы дамыған бәсекелес, өзге бәсекелестердің бизнес-процестерін өз ішінде жүзеге асыруы мүмкін. Бұл, әсіресе, өзгермелі шығындары төмен немесе жоқ АТ салаларында жиі кездеседі, мысалы, банк саласында. Келіссөздерге қатысушы барлық тараптар сыртқы тапсырыс беруші немесе ішкі тапсырыс беруші бола алады, сондықтан осы ынтымақтастықтағы басты міндет – тұрақты коалицияны және ең жақсы өндіріс функциясына ие компанияны анықтау болып табылады. Бұл қиындыққа толы, себебі нақты өндіріс шығындарын бағалау өте қиын, ал келіссөз жүргізушілер ішкі тапсырыс үшін жоғары төлемдер алу мақсатында, шығындарын нақтыдан әлдеқайда жоғары көрсетуге ұмтылуы мүмкін. Жоғары ауысу шығындары, серіктес іздеуге кеткен шығындар және келіссөздер көбінесе тиімсіз шешімдерге әкеліп соқтырады.

Танымал мәдениетте

Стратегиялық көзқарас кәсіби тұрғыдан американдық синдикаттық комикс «Салли Форт» арқылы пародияланады, онда басты кейіпкердің күйеуі Тед Форт сериалдың барлық кезеңінде осы салада жұмыс істейді. «Салли Форт» комиксі қазіргі уақытта Крейг Макинтош пен Франческо Марчулиано жазушы-суретшілер тобымен жазылып, бизнес және сатып алу мәдениетінің көптеген жақтарын, сондай-ақ сатып алу инновацияларының жаңа бағыттарын жиі пародиялайды.