Кіріспе

Жастық шағымызға өкініш жоқ (わが青春に悔なし) – 1946 жылы түсірілген, Акира Куросава жазған және режиссерлік еткен жапон фильмі. Ол 1933 жылғы Такигава оқиғасына негізделген, сонымен қатар Жапонияның алғашқы оккупациясы кезеңіндегі әлеуметтік саясатқа байланысты көптеген тақырыптарды көтеретін, "демократиялану фильмі" деп есептеледі. Фильмде Сэцуко Хара, Сусуму Фудзита, Такаси Симура және Дендзиро Окоти ойнайды. Фудзитаның кейіпкері белгілі совет шпионы Ричард Соргеге көмектескен және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мемлекетке опасыздық жасағаны үшін өлім жазасына кесілген жалғыз жапон азаматы Хоцуми Озакинің нақты өмірінен шабыттандырылған. Фильм қара-ақ түсті және 110 минутқа созылады.

Сюжет

Фильм 1933 жылы басталады. Киото императорлық университетінің студенттері Жапонияның Маньчжурияға басып кіруіне қарсылық білдірді. Белгілі профессор Ягихара (Денжиро Окочи) фашизмге қарсы көзқарастары үшін қызметтен шеттетіледі. Профессордың қызы Юки (Сетсуко Хара) әкесінің екі студентімен – Рюкичи Ноге (Сусуму Фуджита) мен Итокава (Акитаке Коно) арасында қызығушылық тудырады. Итокава - салмақты және қоңыл жол, ал Ноге – жалынды және радикалды солшыл. Ол онымен күрескенмен, Юки ақырында Ногеге тартылады. Ноге әскеришілдікке қарсы студенттік наразылықтан кейін жоғалып кетеді, тұтқындалып, төрт жыл түрмеде жазасын өтейді. Қазір үкімет прокуроры болып жұмыс істейтін Итокава Юкиге Ноге қайда екенін айтқанда, ол бір жылдан бері бостандыққа шыққан екен. Ол Юки есінде қалғандай емес, өзгергенін ескертеді. Итокава Ногеді Ягихара үйіне алып келеді. Кешкі ас дастарқанында профессор Ягихара, егер үкімет Ноге радикалдық ойларынан бас тартып, "өзгергенін" көрсете алмаса, босатылмаған болар еді дейді. Ноге оны растап, Итокава өзіне кепіл болғанын, тіпті әскерде жұмыс тауып бергенін айтады. Юки Ноге университеттегідей болмайтынын түсінген соң, кешірім сұрап, бөлмесіне шегінеді. Анасы кейін жігіттердің кетіп бара жатқанын хабарлайды. Юки оларды шығарып салуға құштар емес, бірақ анасы Ноге Қытайға кетіп бара жатқанын айтқанда, ол оны соңғы рет көріп қоштасуға шешім қабылдайды. Ноге кеткеннен кейін Юки Токиоға баратын жинағын жинап, әкесімен терең әңгімелеседі. Токиода үш жыл бойы Юки күн көру үшін жеңіл жұмыстар істейді. Бір күні ол Итокавамен кездеседі және Ноге қалада екенін біледі. Ол Ноге кеңсесіне барады, бірақ қайтадан жақындасуға асықпайды. Юки бірнеше рет кеңсе сыртында көрінеді, соңында Ноге оны байқайды. Олар бірнеше жыл бірге болып, үйленеді. Юки Ноге қауіпті және заңсыз істермен айналысатынын біледі, бірақ олар оның қандай екенін нақты білмеуі керектігіне келіседі. Ноге жоспарларын орындау алдындағы түні тұтқындалады. Юкиді тергеуге алады, бірақ ол ешқандай ақпарат бермейді. Сұрақтар кезінде оған жаман қарайды, бірақ Итокава оны босатуға қол жеткізеді. Оның ата-анасы Токиоға пойызбен келеді, онда Юкидің әкесі Итокавамен кездесіп, жасағандары үшін алғыс айтады және сотта Ногеге өкілдік етуге ниетті екенін хабарлайды. Итокава қайғымен Ноге түні өткенде қайтыс болғанын жауап береді. Юкидің жаны мұңға батып, күйзеледі. Ол оның күлін ауылдық жердегі шаруаларға, ата-анасына алып келеді және өзінің әйелі екенін айтады. Ногедің әкесі оны мойындамайды, олардың ұлын тыңшылықта айыптағандықтан оны мазақ етуге келгенін ойлайды. Бірақ Юки қалып, олармен бірге күріш егуге кіріседі. Олар ауылда қорғалады және мазаққа ұшырайды, ал Юки оларға өзінің адалдығын және ұлының жақсы адам болғанын жеткізуге тырысады. Күріш егістігіндегі жұмыс оған ауыр тиеді, бірақ өзінің қабілетін дәлелдеуге бекінеді, тіпті қатты қызуда да жұмыс істейді. Юки мен оның қайын анасы барлық егістікті отырғызып болған түні көршілер келіп, олардың еңбегін бүлдіреді. Юки вандализмге қайғырып, Ногедің әкесі ақыры оны қабылдайды және ұлының жаны құтқарылады. Соғыс аяқталғаннан кейін профессор Ягихара қайтадан қызметке оралады, ал Ноге соғысқа қарсы күш-жігері үшін марапатталады. Юки ата-анасын көру үшін Киотоға қайтады. Юкидің анасы оны қалуға шақырады, өйткені қызы өзінің мақсатына жеткен сияқты: Ногедің ата-анасы енді ұлын ұялмайды. Алайда, Юки енді пианино ойнаудан гөрі күріш егуді жақсы көреді және ауылда әлі де атқарылуы керек әлеуметтік жұмыстың маңыздылығын түсінеді (жер реформасы және әйелдердің құқығы сияқты оккупация дәуіріндегі реформаларға сілтеме жасап). Сондықтан ол Ногедің ата-анасына қайта оралады.

Өмірбаян

Жапонияның капитуляциясынан кейін, жаңадан құрылған Азаматтық ақпарат және білім бөлімі "демократиялық фильмдер" жасау жөніндегі нұсқауларды белгіледі, әйелдердің құлға азат етілуі, азаматтық құқықтар және милитаристтер мен соғысқа қанатын соққандарды айыптау сияқты тақырыптарды ұсынды. Продюсер және қосымша сценарий авторы Кейджи Мацузаки Киото университетінде профессор Такигаваның шәкірті болған және Такигава оқиғасына негізделген фильм түсіргісі келген. Мацузаки Эйдзиро Хисаита мен Акира Куросавамен бірге сюжетті жасады, содан кейін 1945 жылдың желтоқсанында Киотоға барып, оқиғаға қатысқан адамдармен сұхбаттасты. Фильмнің басындағы титрлерде оқиғаның аясында бұрынғы Білім министрі Ичиро Хатояманың жауапкершілігі туралы айтылған. Куросава кейін "Тохо компаниясы маған [Хатояманың атын] жоюды бұйырды, себебі бұл наразылық тудырар еді" деп түсіндірді. Аяқталған фильм Хисаитаның бастапқы сценарийінен едәуір өзгеше болды, Куросава оны жоғары бағалады. Тохо өндірістік әкімшілік комитеті сценарийдің жаңа келген Киёси Кусуданың сценарийіне тым ұқсас екенін, ол да Хоцуми Озаки ісіне негізделгенін анықтады. Куросава фильмнің екінші жартысын қайта жазуға мәжбүр болды және фильм аяқталғаннан кейін комитет өз шешімінен бас тартқанда ашуға іш толды. Фильм 1946 жылдың 29 қазанында, кәсіподақ ереуілде болған кезде шықты, ал басшылық фильмді Nikkatsu театрларында көрсету туралы шешім қабылдады, фильм жасаушылардың наразылығына қарамастан.

Қабылдау

"Біздің жастық шағымызға өкініш жоқ" фильмі соғыстан кейінгі көрермендер тарапынан ынталы түрде қабылданып, Kinema Jumpo журналы оны 1946 жылғы екінші үздік фильм деп атады. Азаматтық ақпарат және білім беру бөлімінің қызметкері Дэвид Конде бұл фильмді өзі қатысқан фильмдердің арасындағы ең жақсысы деп есептеді. Дегенмен, көптеген сыншылар Юки бейнесін тым эксцентрикалық, асыра бағаланған және адамдық емес деп санады. Акира Куросаваның фильмдері туралы Дональд Ричи "Біздің жастық шағымызға өкініш жоқ" фильмін Куросаваның "жетілген" деп санайтын алғашқы туындысы деп атап, жапон сыншылары фильмнің келісімсіз жекелейшілдік идеясына наразы болғанын айтады. Сонымен қатар, Ричи әскерилер мен шаруаларды қарсыластар ретінде бейнелеуді Куросаваның оң және сол қанаттармен "саяси байланыссыздығының" дәлелі деп көрсетеді. Мицухиро Йошимото Ричидің фильмді саяси емес деп сипаттауын кино өндірісіне Азаматтық ақпарат және білім беру бөлімінің араласуы, Хисаита мен Мацузакидің соғысқа дейінгі пролетариаттық өнер қозғалысына қатысуы және Мацузакидің Такигава оқиғасына жеке қызығушылығын ескере отырып, қабылдамайды. Нагиса Ошима жас кезінде "Біздің жастық шағымызға өкініш жоқ" фильміне қатты әсер еткенімен, кейіннен фильмді коммунист Озаки мен соғыстан кейінгі студенттік қозғалыстарға қарсы болған Такигаваның тарихи тұлғаларын либерализмнің жақтастары ретінде көрсеткені үшін, сондай-ақ Киото университетіндегі оқиғадағы біріккен қарсылықты бұрмалап көрсеткені үшін сынады. Шындығында, бұл оқиға "үнемі жарылыстар, бағыну және қайта-қайта түрленулер тарихы" болған. Ошима фильмнің жапон халқын соғыс кезеңіндегі милитаризм үшін жауапкершіліктен босататынын айтады.

Қайта шығарылғандар

Criterion Collection компаниясы Солтүстік Америкада «No Regrets for Our Youth» фильмін DVD форматында Куросаваға арналған екі жинақтың құрамында шығарды: 2008 жылғы «Postwar Kurosawa» (Eclipse сериясының жетінші шығарылымы) және 2009 жылғы «AK 100: Акира Куросаваның 25 фильмі».