Жаңа Гэмпшир штатындағы мектеп кітапханасы

Кіріспе

Нью-Гэмпширдегі мектеп кітапханасы

Филлипс Эксетер Академиясының кітапханасы – Нью-Гэмпшир штатының Эксетер қаласында орналасқан тәуелсіз мектеп-интернатты қызмет көрсететін кітапхана. Бұл әлемдегі ең үлкен орта мектеп кітапханасы, онда тоғыз деңгейде 160 000 том кітап бар, сөрелерде 250 000 томға дейін сыйып алады. 1905 жылға дейін кітапханада бар болғаны екі бөлме мен 2 000 том кітап болған. 1912 жылы кампусқа 5 000 томдық орынға ие Дэвис кітапханасы қосылды. Бұл үлкен жетістік болғанымен, оның атмосферасы кейінгі ұрпақтардың талаптарына сай келмейтін. Мысалы, кітапхана қоймалары студенттерге жабық болды, ал кітапханашының кеңсесі кіреберісте орналасып, кіруді бақылауды күшейтті. Кітап таңдау және кітапхана бағдарламасы туралы шешімдер әйел кітапханашының емес, ерлерден құралған факультет комиссиясының қолында болды. Архитектура тарихшысы Винсент Скалли оның архитектуралық маңыздылығын мойындап, оның суретін өзінің «Заманауи архитектура және басқа да эсселер» кітабының алқақтарына қойды. 1971 жылдың 16 қарашасында сабақтар бір күнге тоқтатылып, студенттер, оқытушылар және қызметкерлер 60 000 том кітапты (сол кезде кітапханада осы көлемде кітап болды) ескі Дэвис кітапханасынан жаңа кітапханаға көшірді. Жаңа кітапхана пайдалануға берілгеннен кейін шамалы уақыттан соң кітапханашы болып тағайындалған Генри Бедфорд жаңа ғимаратқа ғана емес, кітапхананы басқарудың жаңа тәсіліне де көшуді қадағалады. Кітапхана қызметкерлерін оқытушылармен бірге жұмыс істейтін оқушылар ретінде қарауға және кітапхана келушілерін тыныштандыруға көбірек мән беруге шақырды. Кітапханаға фортепиано орнатылып, лекциялар мен концерттер ұйымдастырыла бастады, бұл оны әлемдегі ең үлкен орта мектеп кітапханасы етті. Кан кітапты сый ретінде сипаттап былай деді: «Сыйға тартудың, осы сыйға ие болу құрметіне ие адамның жарығында кітап қаншалықты құнды. Кітапхана осы сыйлық туралы айтады». Құрылыс комитеті жаңа кітапханада не қалағанын мұқият қарастырып, өз идеяларын Кахнға елуден астам нұсқасы қарастырылған егжей-тегжейлі құжат түрінде ұсынды. «Луи И. Кан» кітабының авторы Роберт Маккартердің сөзіне сүйенсек, «Дизайн процесінің басынан бастап Кан үш типті кеңістікті әртүрлі материалдардан және әртүрлі масштабтардан салынған үш ғимарат ретінде қарастырды – ғимарат ішіндегі ғимараттар». Сондықтан Кан ғимараттың сыртқы көрінісін тым әсерлі етпеді, оны Жаңа Англияның шағын қаласына лайық етті. Оның қасбеті негізінен кірпіштен жасалған, көптеген терезелердегі ағаш панельдер екі орындық оқу залының орналасқан жерін көрсетеді. Кірпіштер жүктеме көтеретін конструкциялық элементтер болып табылады, яғни ғимараттың сыртқы бөлігінің салмағын кірпіштердің өзі көтереді, жасырын темір қаңқа емес. Кан бұл фактіні көрерменнің назарына аудару үшін кірпіш тіреулерін төменгі жағында, салмақты көтеруге қабілетті жерінде айтарлықтай қалың етіп жасады. Терезелер тіреулердің жұқа болатын жоғарғы жағында сәйкесінше кеңейтілген. Ғимараттың бұрыштары кесілген, бұл көрермендерге ғимарат құрылысының сыртқы бөліктерін, сыртқы «бубликті» көруге мүмкіндік береді. «Макмиллан архитекторлар энциклопедиясында» былай делінген: «Кан кейде ғимаратты «тақта қабырғалармен» қоршалған деп есептейтін, және осы құрылымдық пішінге баса назар аудару үшін ол қабырғаларды бұрыштарда үзіп, олардың арасында кеңістік қалдыратын». Нью-Гэмпшир штатының Эксетер қаласындағы Филлипс Эксетер академиясының кітапханасы (1967–1972) – классикалық мысал. Кітапхана оқу залдары орналасқан төрт кірпіш «тақта қабырғасының» әрқайсысының тереңдігі 4,9 метрді құрайды. Бұл терезеге ұқсас ашылулардың төменгі жағы ғимараттың жоғарғы бөлігінен 1,8 метр биіктікте орналасқан аркаданың еденінен 6 фут жоғары орналасқан.

Phillips Exeter Academy Library is a library that serves Phillips Exeter Academy, an independent boarding school located in Exeter, New Hampshire. It is the largest secondary school library in the world, containing 160,000 volumes over nine levels with a shelf capacity of 250,000 volumes. Even as late as 1905 the library had only two rooms and 2,000 volumes. In 1912 the Davis Library was added to the campus with space for 5,000 volumes. Although a major improvement, its atmosphere was inhospitable by the standards of later generations. Stacks were locked to students, for example, and the librarian's office was located at the entrance to the stacks to maximize control over entry. Decisions about book selections and the library's program were in the hands of an all male faculty committee instead of the female librarian. Architectural historian Vincent Scully acknowledged its architectural significance by using a photo of it as the frontispiece for his book Modern Architecture and Other Essays. On November 16, 1971, classes were suspended for a day, and students, faculty, and staff moved books (the library had 60,000 volumes by this time) from the old Davis Library into the new library. Henry Bedford, who became librarian shortly after the new library was occupied, supervised the transition not only to the new building but also to a new way of operating a library. Staff librarians were encouraged to see themselves as co instructors with the regular faculty and to put less emphasis on shushing library patrons. A piano was installed and the library began sponsoring lectures and concerts. making it the largest secondary school library in the world. Describing the book as an offering, Kahn said, "How precious a book is in light of the offering, in light of the one who has the privilege of the offering. The library tells you of this offering". The building committee carefully considered what they wanted in a new library and presented their ideas to Kahn in an unusually detailed document that went through more than fifty drafts. In the words of Robert McCarter, author of Louis I. Kahn, "From the very beginning of the design process, Kahn conceived of the three types of spaces as if they were three buildings constructed of different materials and of different scales – buildings within buildings". Kahn accordingly made the building's exterior relatively undramatic, suitable for a small New England town. Its facade is primarily brick with teak wood panels at most windows marking the location of a pair of wooden carrels. The bricks are load bearing; that is, the weight of the outer portion of the building is carried by the bricks themselves, not by a hidden steel frame. Kahn calls this fact to the viewer's attention by making the brick piers noticeably thicker at the bottom where they have more weight to bear. The windows are correspondingly wider toward the top where the piers are thinner. The corners of the building are chamfered (cut off), allowing the viewers to see the outer parts of the building's structure, the outer "doughnut." The Macmillan Encyclopedia of Architects says, "Kahn sometimes perceived a building as enclosed by 'plate walls,' and to give emphasis to this structural form, he interrupted the plates at the corner, leaving a gap between them. The Library at Phillips Exeter Academy in Exeter, New Hampshire (1967–1972) is a classic example". Each of these four brick "plate walls," which house the library carrels, is 16 feet (4.9 m) deep. The bottoms of these window like openings are 6 feet (1.8 m) above the floor of an arcade that follows the perimeter of the top of building.

Интерьер

Кітапханаға кірген қонақты бетоннан салынған және травертинмен қапталған дөңгелек екі қабатты баспалдақ қарсы алады. Баспалдақтың үстіне көтерілгенде, кіруші үлкен дөңгелек ашылымдары бар, бірнеше қабат кітаптар жиналған орталық залға енді. Атриумның жоғарғы бөлігінде екі массивті бетонды көлденең арқалық, шатыр терезелерінен кіретін жарықты таратып жібереді. Луи Кан: Уақыттан және стильден тыс автор Картер Вайзман былай деді: «Эксетердің негізгі кеңістігіне кіру сезімін соборға кірумен салыстырудың себебі жоқ емес. Кан студенттердің келгенде өзін кішіпейіл сезінуін қалаған, және ол мұнда сәттілікке жетті». Атриумдағы шеңбер мен шаршының керемет үйлесімі, ежелгі римдік сәулетші Витрувийдің парадигмалық геометриялық бірліктері саналған. Академияның құрылыс комитетінің талаптарында көптеген жеке оқу орындары (кітапханада 210 бар) қажет болды. Әрбір екі оқу орнының үстінде үлкен терезе орналасқан, ал әрбір жеке оқу орнында жарықты реттеуге арналған жылжымалы панелі бар, үстел биіктігінде шағын терезесі бар. Оқу орындарын шеткері орналастыру идеясы, Кан Вашингтон университетіндегі жаңа кітапхана жобасы үшін ұсыныс жасаған кезде пайда болған. Ол кітаптар мен оқырмандар үшін толығымен бөлек кітапханалық кеңістіктерді, әдетте кітаптарды кітапхана шетінде, ал оқу залдарын орталықта орналастыру дәстүрін өзгертті. Оның пікірінше, оқу орындары кітаптарға жақын және табиғи жарыққа қол жетімді болуы керек. Кэтлин Джеймс Чакраборти одан да әрі барып былай дейді: «Жоғарыда, ең керемет қимылмен, шатыр терезелерінен жарықтандырылған бетонды көлденең тіреуі қалқып тұр. Оның салмағы, көрерменге құлап түсуге дайын секілді, кірпіш пен ағаш бөлшектерінің тыныштандыратын таныстығымен басқа жерде жоғалған қауіп сезімін қайта жандандырады». Тағы бір мәселе – Кан кейбір ғимараттарына қасақана түрде, оларға ескірген атмосфераны беретін элементтерді енгізгендігі. Кан өзі «ғимараттарды қираған орындармен орау» туралы айтқан, бірақ бұл басқа жоба аясында айтылған. 2007 жылы кітапхана Америка Архитекторлар институтының «Американың сүйікті сәулеті» тізімінде 80-орынды иеленді.

A circular double staircase built from concrete and faced with travertine greets the visitor upon entry into the library. At the top of the stairs the visitor enters a dramatic central hall with enormous circular openings that reveal several floors of book stacks. At the top of the atrium, two massive concrete cross beams diffuse the light entering from the clerestory windows. Carter Wiseman, author of Louis Kahn: Beyond Time and Style, said, "The many comparisons of the experience of entering Exeter's main space to that of entering a cathedral are not accidental. Kahn clearly wanted the students to be humbled by the sense of arrival, and he succeeded." The circle and the square that are combined so dramatically in the atrium were considered to be the paradigmatic geometric units by the ancient Roman architect Vitruvius. The specifications of the academy's building committee called for a large number of carrels (the library has 210) Each pair of carrels has a large window above, and each individual carrel has a small window at desk height with a sliding panel for adjusting the light. The placement of carrel spaces at the periphery was the product of thinking that began years earlier when Kahn submitted proposals for a new library at Washington University. There he dispensed with the traditional arrangement of completely separate library spaces for books and readers, usually with book stacks on the periphery of the library and reading rooms toward the center. Instead he felt that reading spaces should be near the books and also to natural light. Kathleen James Chakraborty goes even further: "Above, in the most sublime gesture of all, floats a concrete cross brace, illuminated by clerestory windows. Its weight, which appears ready to come crashing down upon the onlooker, revives the sense of threat dissipated elsewhere by the reassuring familiarity of the brick skin and wood details." Another issue is the extent to which Kahn deliberately introduced elements into some of his buildings that give them the ageless atmosphere of ruins. Kahn himself spoke of "wrapping ruins around buildings", although in the context of another project. In 2007, the library was ranked #80 on the List of America's Favorite Architecture by the American Institute of Architects.