Кіріспе
Француз сарбазы және саясаткері Густав Пол Клюзере (13 маусым 1823 – 22 тамыз 1900) – американдық Азамат соғысы кезінде Одақ армиясында генерал болып қызмет еткен, ал Париж коммунасы кезінде соғыс делегаты болған француз сарбазы және саясаткері.
Gustave Paul Cluseret (13 June 1823 – 22 August 1900) was a French soldier and politician who served as a general in the Union Army during the American Civil War, and Delegate for War during the Paris Commune.
Француз армиясында
Клюзере 1823 жылғы 13 маусымда Сурнес қаласында дүниеге келген. 1841 жылы ол Сент-Сир әскери академиясына түсіп, 1843 жылы француз армиясына офицер болып қабылданды. 1848 жылғы ақпан революциясынан кейін 23-ші мобильді гвардия батальонының капитаны болды және маусым күндері болған көтерілісті басуға қатысты, бұл кейіннен оған белгілі бір социалистік топтардың наразылығын тудырды. 1849 жылғы 29 қаңтарда Бонапартқа қарсы демонстрацияны қолдағандығы үшін батальонының басшылығынан төмендетілді және Луи Наполеон Бонапарттың 1851 жылғы желтоқсан төңкерісінен кейін Лондонға қашты. 1853 жылдың басында лейтенант шеніне қайта орналастырылып, Алжирге бірнеше экспедицияға қатысты. Ол Қырым соғысында қызмет етті және Севастополь қамалында жарақаттанды. Осы кезде ол "Қоң қабақ" деген лақап атқа ие болды, себебі ол әскерлерінің есебінен консервіленген ет пен нан рационын жинаған. 1858 жылдың шілдесінде армиядан кетті.
Гарибальдидің ерікті жасағымен
Солтүстік Алжир мен Нью-Йоркте қысқа ғана уақыт өткен соң, 1860 жылы ол Неапольге сапар шегіп, Италияның бірігуі үшін күреске көмектесетін француз корпусы – De Flotte легионының құрылуына қатысты. Ол жақын арада осы легионға қолбасшы болып тағайындалды. Кейіннен легион Пьемонт армиясына қосылды және Клузерет полковник шенінен айырылды.
Америкадағы Азамат соғысында
1861 жылы Клузерет «бостандықтың жеңісіне қатысу» үшін Америкаға оралды. Ол Фримонт пен Макклелланның қол астында қызмет етті және бригадир генерал шеніне көтерілуі үшін белсенді түрде лобби жасады. Кейін Клузерет Роберт Х. Милройдың қол астында Роберт С. Шенктің VIII корпусының 2-ші дивизиясында қызмет етті. Көптеген офицерлер оны «әскери оқиғаға құмар сарбаз» деп қарады. Ол Милройдан бригадасын Аллегей таулары арқылы Шенандоа аңғарына жеткізуге бұйрық алды және оны орындады. Клузерет бригадасымен аңғарға кірді, алдымен Страсбург қаласын басып алды, конфедерат әскерлерімен шайқасып, біраз әскерді тұтқынға алды. Содан кейін Клузерет солтүстікке қарай Винчестер қаласына бет алды, оны 1862 жылғы Рождество қарсаңында 3000 сарбазымен басып алды. Винчестерге кіргеннен кейін бірнеше күн өткен соң, Клузерет әскері конфедерат кавалериясының шабуылына ұшырады. Дегенмен, оның басқаруы соншалықты дүркі-қулықты және ұйымсыз болғандықтан, Клузерет қателікпен өз әскерлеріне өз кавалериясына оқ атуға бұйрық берді, нәтижесінде олардың бір жылқысы өлді, бұл оның бригада офицерлерінің генерал Милройға наразылық білдіруіне себеп болды. Кейін Клузерет бригадасының бірнеше офицері Милройға ресми петиция жолдады, онда Клузереттің «қатал мінез-құлқы» мен өрескелдігіне, ағылшын тілін жетік меңгермеуіне және еуропалық тегіне байланысты «біздің институттарымыздың мәнін түсінуі мүмкін емес» екенін, сондай-ақ (қысқартылған) «еуропалық сарбаздардың американдық ерікті армиясына басшылық етуге қабілетсіздігіне» шағымданады. Милрой көп ұзамай қалаға келді. Милрой мен Клузерет жиі дауласты; Милрой – шексіз және радикалды аболиционист, ол бостандық жариялауды белсенді түрде іске асырды. Оның конфедерат жақтастарына қарсы тұрған азаматтарға қатысты қатал мінезі Клузеретті қатты ашуландырды. Осы келіспеушіліктерге байланысты Милрой Клузереттің жұмыстан босатылуын талап етті, Схенкке бірнеше хат жазып, Клузереттің бағыныштыларымен қарым-қатынасының нашарлығын, адамдарына қатысты өрескел мінез-құлқын сипаттады, бірақ Клузереттің бостандық жариялауды іске асыруға құлшынысының жоқтығын айтудан жалтарды. Клузерет ақыры 1863 жылғы қаңтардың екінші аптасында қолбасшылықтан бас тартты, бірақ сол жылдың наурызына дейін ресми түрде отставкаға шыққан жоқ. Отставкаға шыққаннан кейін ол Фримонтпен бірге Нью-Йорк қаласында «New Nation» газетін құрды, ол Линкольннің құлдыққа қатысты сақтық көзқарасын сынап, радикалды республикалық бағытты қабылдады. Екеуінің арасындағы қарым-қатынас сотқа дейін жеткен қатыгез даудан кейін Клузерет Фримонтқа 1148 фунт айып төлеуге мәжбүр болды, бірақ ол тағы бір жыл бойы «New Nation» газетінің иесі болып қалды.
Фениандық бауырлас және реформа лигасы
1866 жылы Нью-Йорк губернаторы Рубен Фентон Клюзеретке Жерорта теңізінде британдық ықпалды әлсірету мақсатында Фениан бауырластығын ұйымдастыру жөніндегі тапсырманы жүктеді. Ол 1867 жылғы фениан көтерілісіне қатысып, қозғалыс күйрегеннен кейін тұтқындалудан құтылды, бірақ ол болмағанда өлім жазасына кесілді. Ол Ирландиядан қашып, 1867 жылы Реформа лигасының Хайд-парктегі демонстрациясынан кейін Лондонға келді. Ол Ратбоун-плейстегі "Ақ ат" мейрамханасының жеке бөлмесінде Джон Бедфорд Лено бастаған Реформа лигасының он шақты мүшесімен кездесті. Ол Англияда азамат соғысын тудыруды ұсынды, Фениан ұйымының екі мың ант берген мүшесінің көмегін ұсынды және олардың басшысы болатынын мәлімдеді. Джон Бедфорд Лено бірінші болып жауап берді және бұл ұсынысты сынап, оның оларды "құлатқанын" және түрмеге қамауға алып кетуіне әкелетінін айтты, сондай-ақ үкімет әрине бұл жоспар туралы білетінін қосты. Келесі сөздерінде Лено олар отырған бөлме мен іргелес бөлменің арасында тек жұқа тақтайша ғана бөліп тұрғанын және екінші жағынан дауыстар естілетінін байқады. Лено бірден кетпек екенін мәлімдеді; қалғандары да келісіп, бөлме тез арада босатылды. Ертесі күні кездесу туралы толыққанды мақала The Times газетінде жарияланды, бірақ Леноның сөйлеген сөздері Джордж Оджерске жатқызылды, ал шындығында ол Клюзереттің ұсынысын қолдаған жалғыз адам болды. Джон Бедфорд Лено Реформа лигасының жеткен табысына толыққанды қанағаттанды және қажетсіз зорлық-зомбылыққа қарсы болғандықтан, Клюзереттің араласуына, Реформа лигасының көптеген мүшелері сияқты, қарсы болды. Клюзереттің "қаруға шақыруы" қабылданбады және ол Англиядан Парижге кетіп қалды.
Париж коммунасы
Көп ұзамай ол француз билігінің қаһарына ұшырап, жаңадан құрылған "Л'Арт" газетінде жарияланған антимилитаристік мақала үшін екі айға Сент-Пелажи түрмесінде отырды. Осы кезде ол Халықаралық жұмысшылар қауымдастығының бірнеше мүшесімен кездесті. Ол 1848 жылдан бері социалистік идеяларға қызығушылық танытқанын мәлімдегенмен, ол тұтқындалғанға дейін Халықаралық жұмысшылар қауымдастығына қосылмаған, бірақ кейіннен 1865 жылдан бері мүше болғанын айтқан. Ол одан әрі қамаудан қашу үшін Америкаға қысқа уақытқа оралды, 1870 жылы Үшінші республика жарияланғанда Францияға қайта келді. Француз армиясына кіруге жасаған алғашқы тырысы қабылданбағаннан кейін, ол әлеуметтік революцияны ұйымдастыруға кірісті, бірінші Лионда, содан кейін Марсельде. Михаил Бакунин Лион Коммунасы төңкерілісінің сәтсіздігіне Клузереттің жергілікті еріктілерді қаруландырудан бас тартуын кінәлады. 1871 жылдың 18 наурызында коммунарлардың көтерілісі туралы хабарды естіген соң, ол Парижге асығып барды, онда Коммунаның Атқару комитеті оны Соғыс делегаты етіп тағайындады. Ол дереу Ұлттық гвардияны қайта ұйымдастыруға кірісті, бірақ орталықтандырылған милитаризмді енгізуге жасаған әрекеттері федералистік Орталық комитетпен келіспеушіліктерге әкелді, олар ынтымақтастығын тоқтатты және оның жарлықтарын үнемі цензуралады. 16 сәуірде ол коммуна мүшесі болып сайланды, кейіннен Соғыс делегаты болып қайта сайланды. Коммунаның басқа басшыларымен келіспеушіліктерге байланысты 1 мамырда ол іске қатысты опасыздық жасады деген жалған айыппен тұтқындалды. 21 мамырда ол арнайы сот алдында тұрып, ақталды. Версаль әскерлері Парижді басып алған кезде ол дін қызметкерінің үйінде жасырынды, ал қарашада дін қызметкері кейпінде қаладан Бельгияға, содан кейін Швейцарияға өтіп, 1877 жылға дейін сонда болды. Клюзерет өзінің "Меморлары" (Коммуна туралы) 1887–88 жылдары Парижде жариялады.
Коммунадан кейін
Коммунаның басылып кетуінен кейін көптеген коммунарлар Женеваға қашып кетті. Бұл Клузеретке Пруссияның тыңшысы деген айыптамалармен қудаланғанына қарамастан, саяси белсенділігін сақтап қалуға мүмкіндік берді. Оның сырттай жайлы тұрмысы оны сатып кеткендігінің белгісі ретінде қабылданып, күдік тудырды. Алайда, Женевадағы уақыты көбінесе оқиғасыз болды. Жаңа оқиғалар іздеп, 1877 жылдың қыркүйек айының соңында Осман империясына, Түркияда республика құру үшін еріктілер жинау мақсатымен аттанды. Балқан аймағында бірнеше ай саяхаттағаннан кейін Клузерет Константинопольге жетті, бірақ оның орыс-түрік соғысына қатысқандығы туралы көп мәлімет жоқ. 1880 жылы коммунарларға кешірім жарияланғаннан кейін ол Францияға қысқа ғана уақытқа оралды, бірақ генерал Эрнест Корто де Сиссиді сынаған мақала жазғаны үшін қайтадан қашуға мәжбүр болды. Ол Константинопольге қайтып оралды және 1886 жылға дейін сонда тұрды, суретші және фарфор шебері ретінде өмір сүрді, сондай-ақ АҚШ үкіметіне түрік мақтасы туралы есеп ұсынды. Францияға оралғаннан кейін ол Тулон қаласына жақын орналасқан Иер қаласында қоныстанды. 1888, 1889, 1893 және 1898 жылдары Тулон сайлау округінен депутаттар палатасына социалист ретінде сайланды, бірақ 1889 жылы Гесдистермен арадағы одағын үзіп, олармен келіспеді. Осыдан бастап ол социализмнен бірте-бірте алшақтады, 1893 жылы Халықаралық жұмысшылар қауымдастығынан шығып, Дрейфус ісі кезінде Дрейфусқа қарсы болғандардың жағына қосылды. Осы кезден бастап ол социалистік идеялардан гөрі ұлтшылдыққа көбірек мән берді және жиі антисемиттік сөздерге баруға бейім болды. Клузерет 1900 жылдың 22 тамызында қайтыс болды.
give away. His time in Geneva was however largely uneventful and with new adventure in mind, he departed for the Ottoman Empire in late September 1877 intent on recruiting volunteers to found a republic in Turkey. After several months travelling through the Balkans, Cluseret made it to Constantinople, but little is known of his involvement in the Russo Turkish war. He made a brief return to France in 1880 following the amnesty offered to Communards, but again had to flee, this time for penning an article critical of General Ernest Courtot de Cissey. He returned to Constantinople where he stayed until 1886, making a living as an artist and porcelain maker, and providing the US government with a report on Turkish cotton. After his return to France he settled in Hyères, a town near Toulon. In 1888, 1889, 1893 and 1898 he was returned to the Chamber of Deputies as a socialist by the electorate of Toulon, but forfeiting his alliance with the Guesdists in 1889. This commenced his steady drift away from socialism, leaving the International Workingmen's Association in 1893, and siding with the anti Dreyfusards during the Dreyfus Affair. From this point on, he consistently emphasised nationalist, over socialist perspectives, and regularly engaged in increasingly anti Semitic diatribes. Cluseret died on 22 August 1900.