Кіріспе

Германдық сәулетші (1898–1987)

Герман Гизлер (2 сәуір 1898, Зиген – 20 қаңтар 1987, Дюссельдорф) – нацистік кезеңдегі неміс сәулетшісі, Адольф Гитлердің ең жақын және марапаттаған екі сәулетшісінің бірі (екіншісі Альберт Шпеер).

Балалық шағы мен Екінші дүниежүзілік соғыс

Герман Гизлер Мюнхендегі Қолданбалы өнер академиясында сәулетшілігін оқыды. 1930 жылдан бастап ол тәуелсіз сәулетші ретінде жұмыс істеді. 1933 жылы ол Сонтофен ауданының құрылыс шебері болды, ал 1937 жылы профессор атанды. Гизлер ертеден және ынталы түрде нацист болды. 1938 жылға дейін ол Сонтофендегі "Орденсбургті", Веймар және Аугсбургтегі Гау форумдарын, сондай-ақ Чиемзедегі НСДАП-тың "университетін" жобалады. Бұған қоса, ол Мюнхенде Гитлердің үйін салуға тапсырылды. 1938 жылы 400 жылдық тарихы бар Веймар қонақ үйі "Элефантты" қайта жаңартуға қатысты. 1938 жылдың желтоқсанында Гитлер оны Мюнхен қаласын қайта ұйымдастыру жөніндегі "Бас құрылыс инспекторы" қызметіне тағайындады. 1944 жылдан бастап Гитлердің ерекше қызығушылығын тудырған мәдени орталық жобаларымен де айналысты. Гизлер 1941 жылы Тодт ұйымында (ОТ) "Балтық елдері жиналысының" басшысы, ОТ-ның Ресей Солтүстік Einsatzgruppe-сінің (1942–1944) басшысы және ОТ Einsatzgruppe VI (Бавария және Дунай гаулары) директоры ретінде нацистік партияға қосылды. Концентрациялық лагерь тұтқындары 1944-1945 жылдары жер асты зауыттарында қару-жарақ өндірді. Соғыс жылдарында Гизлер мен Шпеер сәулет стиліне қатысты бірнеше рет пікір келіспеді. 1944 жылдың қыркүйегінде Гизлер Готтбегнадет тізімінде Рейхтің ең маңызды суретшілерінің бірі деп танылды.

Соғыстан кейін

1945 жылы Гизлер АҚШ әскерімен тұтқындалып, нацист ретінде ұсталды және 1946 жылы айыпталып сотқа тартылды. 1947 жылы АҚШ әскери соты оны Дахаудың қарастырылатын лагері Мюльдорфтағы соғыс қылмыстары үшін айыптады. Гизлерге өмір бойына бас бостандығынан айырылды, бірақ 1948 жылдың 6 мамырында оның жазасы 25 жылға қысқартылды. 1951 жылдың 7 шілдесінде ол тағы да он екі жылға дейін төмендетілді. Гизлер 1952 жылдың 18 қазанында босатылды. Ол Дюссельдорфқа қоныс аударды, онда 1953 жылы тәуелсіз сәулетші және автор ретінде жұмыс істеді. Гизлер ешқашан нацизмнен бас тартқан жоқ. Ол нацизм мен Адольф Гитлерге деген адалдығын көрсете отырып, оңшыл баспаларда (төменде қараңыз) жарық көрген автобиографиялық еңбектерін жариялады. Гизлер диктатормен арақатынасы туралы жеке естеліктерін жазды. Ол 1987 жылы қайтыс болды.