Арчибальд Питкерн (1652-1713) – шотланд дәрігері, ақын. Эдинбургта құқықтан бастап, медицинаға көшкен. Лейденде профессор болды, дінге сыналы қарағаны үшін күдікке ілікті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд дәрігері, 1652 – 1713
Scottish physician, 1652 – 1713
Арчибальд Питкэрн немесе Питкэрн (25 желтоқсан 1652 – 20 қазан 1713) – шотланд дәрігері. Ол дәрігер және ақын болған, алғаш Эдинбург пен Париж қалаларында заңды оқып, 1671 жылы Эдинбургтен магистратураны бітірген. Содан кейін медицинаға бет бұрып, 1681 жылдары Эдинбургте тәжірибе жинауға кіріскен. 1692 жылы Лейденде физика профессоры болып тағайындалып, кейін қызметтен бас тартқан. Алайда, 1693 жылы Эдинбургке оралғанда, ол жүрегімен атеист деген күдікке ілікті, себебі ол пресвитериан шіркеуінің қатаң діни талаптарын қынжырлап сынаған. Ол екі сатирикалық туындының авторы ретінде танылды: «Ассамблея немесе Шотланд реформациясы: комедия» (1692) және «Хабель, сатирикалық поэма» (1692). Ол сонымен қатар латын тілінде көптеген өлеңдер жазған. Ол өз заманының ең танымал дәрігерлерінің бірі болды.
Archibald Pitcairne or Pitcairn (25 December 165220 October 1713) was a Scottish physician. He was a physician and poet who first studied law at Edinburgh and Paris graduating with an M. A. from Edinburgh in 1671. He turned his attention to medicine, and commenced to practise in Edinburgh, around 1681. He was appointed professor of physic at Leyden, in 1692, resigning his chair. On returning to Edinburgh, however, around 1693, he was suspected of being at heart an atheist, chiefly on account of his mockery of the puritanical strictness of the Presbyterian church. He was the reputed author of two satirical works, 'The Assembly, or Scotch Reformation: a Comedy,' 1692, and Habel, a Satirical Poem,' 1692. He wrote also a number of Latin verses. He was one of the most celebrated physicians of his time.
Ерте өмір
Питкэрн Шотландияның Эдинбург қаласында дүниеге келген. Далкейт мектебінде классикалық білім алғаннан кейін, Питкэрн 1668 жылы Эдинбург университетіне қабылданды және 1671 жылы философия магистрі (MA) дәрежесін алды. Денсаулығын жақсарту үшін Францияға жіберілген ол Парижде медицинаны оқуға түсті, Эдинбург пен Париж қалаларындағы курстардан кейін 1680 жылы Реймс университетінде медицина докторы (MD) дәрежесін алды.
Pitcairne was born in Edinburgh, Scotland. After obtaining some classical education at the school of Dalkeith, Pitcairne entered Edinburgh University in 1668, and took his degree of MA in 1671. Having been sent to France for the benefit of his health, he was induced at Paris to begin the study of medicine, and after courses at Edinburgh and Paris he obtained in 1680 the degree of MD at Reims University.
Жеке практика және академиялық тағайындау
Ол Эдинбургте тәжірибесін бастады және 1685 жылы Эдинбург Корольдік дәрігерлер колледжінің медицина пәнінен үш профессордың бірі болып тағайындалды. Ұзақ уақыт өтпей ол осыншалықты даңққа ие болды, соның салдарынан 1692 жылы Лейден университетінің Медицина практикасы кафедрасына тағайындалды. Оның шәкірттерінің ішінде Ричард Мид және Джордж Чейне болды, және олар екеуі де өздерінің біліктілігінің көп бөлігін Питкэрнен алған білімдеріне қарыз деп есептеді. 1693 жылы Питкэрн Шотландияға Эдинбургтегі көрнекті дәрігер сэр Арчибальд Стивенсонның қызына үйлену үшін оралды. Оның отбасы шетелге кетуіне қарсы болғандықтан, ол Лейденге қайта оралмады, бірақ Эдинбургке қайта қоныстанды. Ол Шотландиядағы ең бірінші дәрігер болды және Англия мен Нидерландыда жиі консультацияға шақырылды. Өз кезегінде, ол ауруханада қайтыс болған, бірақ туыстары талап етпеген денелерді кесуге рұқсат сұрады, олар қала есебінен жерленуі керек болды. Эдинбургтегі кейбір хирургтар бұл ұсынысқа қарсы болғанмен, қалалық кеңес ақырында Питкэрннің ұсынысын қабылдады, бұл Эдинбург университетінде медициналық білім беруге ерте серпіліс берді.
He began practice at Edinburgh, and was appointed one of three professors of medicine at the Royal College of Physicians of Edinburgh in 1685. In a short time he acquired so great a reputation that in 1692 he was appointed to the Chair of the Practice of Medicine at the University of Leiden. Among his pupils were Richard Mead and George Cheyne and both of them attributed much of their skill to what they had learned from Pitcairne. In 1693 Pitcairne returned to Scotland to marry a daughter of Sir Archibald Stevenson, an eminent physician in Edinburgh. The family objected to her going abroad, so he did not return to Leiden, but settled once more in Edinburgh. He rose to be the first physician in Scotland, and was frequently called into consultation both in England and the Netherlands. In return, he requested that he could dissect the bodies of those that died at the hospital and went unclaimed by their relatives, and who had to be buried at the town's expense. While some of Edinburgh's surgeons strongly opposed the arrangement, the town council eventually accepted Pitcairne's offer, which provided an early boost to the teaching of medicine at the University of Edinburgh.
Жазбалар
Питкэрн жақсы классикалық ғалым болды және латын өлеңдерін жазды, кейде қарапайым еліктеуден гөрі артық ептілік пен шеберлік танытты. Ол "Ассамблея, немесе Шотландия реформациясы" комедиясының (бастапқыда "Фанатиктер" деп аталған, 1691 жыл) және сол кездегі көрнекті пресвитериан дін қызметкерлерінің өткір карикатураларын қамтитын "Бабел" атты сатирикалық поэманың бірлескен авторы болды. Ол өзінің жақтаушылығын жасырмаған якобит болғандықтан, оларды қатты жек көретін.
Pitcairne was a good classical scholar, and wrote Latin verses, occasionally with something more than mere imitative cleverness and skill. He was the joint author of a comedy, The Assembly, or Scotch Reformation, originally entitled The Phanaticks (1691), and of a satirical poem Babel, containing witty sketches of prominent Presbyterian divines of the time, whom, as a loudly avowed Jacobite, he strongly disliked.
Сенімдері мен жеке өмірі
Ол құрметсіз және ұстамсыз әзілдерге бейім болды, соның салдарынан сенімсіз және атеист ретінде танылды, әйтсе де ол өзін дінге сенуші деп жариялаған. Оның ішімдікке тойып ішуі туралы әңгімелер, әдетте, асыра айтылған. Ол бірнеше рет әріптес дәрігерлерімен және басқалармен зор дау-жанжалға түсіп, бірнеше рет бейшара пікірлері үшін үкіметпен келіспеушілікке ұшырады. Оның қабірі оңтүстік бөлігінде, "Кевенантерс" түрмесі деп аталатын жерде жатыр, оны алдын ала келісім бойынша немесе ұйымдастырылған саяхат арқылы көруге болады. Сонымен қатар, доктор Эндрю Дункан орнатқан, сол зираттың солтүстік бөлігінде тағы бір (көзге көрінерлік) жалған қабір бар.
He was prone to irreverent and ribald jests, and thus gained the reputation of being an unbeliever and an atheist, though he was a professed deist. The stories about his over indulgence in drink are probably exaggerated. He was repeatedly involved in violent quarrels with his medical brethren and others, and once or twice got into scrapes with the government on account of his indiscreet political utterances. The grave lies in the southern section known as the Covenanters Prison and can be viewed by special arrangement or on an organised tour. A second (more public) faux grave exists in the northmost section of the graveyard, erected by Dr Andrew Duncan.