Кіріспе
2003 жылғы 25 қазанда АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қарасты ядролық қуатпен жүретін "Хартфорд" суасты кемесі Сардиниядағы Ла Маддалена архипелагындағы Санто-Стефано аралындағы НАТО теңіз базасының портынан шығарда қалың тасты жағалауға тіреліп қалды. Суасты кемесіне шамамен тоғыз миллион долларлық зиян келтіліп, жеті айға дейін қызметтен шықты. Оқиғаға қатысты жүргізілген тергеу кемедегі қарапайым навигациялық қателер мен жабдықтың істен шығуы суасты кемесінің тасты жағалауға соқтығысуына себеп болғанын көрсетті.
On 25 October 2003, Hartford, a United States Navy nuclear powered ran aground while leaving the harbor of the NATO Naval Base at the Santo Stefano island in La Maddalena archipelago, Sardinia. Approximately nine million dollars' worth of damage was done to the submarine, and it was out of service for seven months. An investigation into the accident revealed that basic navigational errors combined with equipment failures were to blame for the submarine running into the rocky shallows.
Апатқа әкелген оқиғалардың уақыт реті
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің оқиғаға қатысты тергеуі апатқа әкелген навигациялық, процедуралық және жабдықтардың қателіктерінің үлгісін көрсетті. 2001 жылдың желтоқсанында Коннектикут штатының Гротон қаласындағы «Хартфорд» үй эскадрильясының командирі эскадрильядағы навигациялық тәжірибе «су асты кемелерінің қатаң кәсіби стандарттарына толыққанды сай келмейді» деді. 2002 жылдың шілдесінде Гротон әскери-теңіз базасындағы инструктор «Хартфорд» навигациялық тобының бұрылысқа дайындалуын және теңіз карталарында қайықтың орнын тіркеуін жақсарту қажеттігін ескертті. 2003 жылдың басында экипаж «Шетелге қадам басқаға дайындық» сертификатын аяқтағанда «көптеген сызу қателері» байқалды. Экипаж бұрылыстарды жоспарлауда қиындықтарға тап болды және үш рет жол бойында бұрылыстарды дұрыс жасамады. Кейіннен кемедегі навигациялық топ сертификаттан өтті, ал жалпы алғанда, кеме оқу дайындығы бойынша флоттың алдыңғы үштен біріне кірді. 14 сәуір 2003 жылы симуляция кезінде навигациялық топ дұрыс жолдан тыс навигациялық арнаға екі рет жақындады. 3 маусым 2003 жылы тағы бір симуляция кезінде кеме командасына арнада жүргенде қайықтың жолға түсіп қалғанын тексеру үшін белсендірек болу керектігі айтылды. 7 маусым 2003 жылы «Хартфордтағы» пилоттау тәжірибесін бағалау 13 кемшілікті анықтады және ең бастысы, навигациялық топ карталарда қайықтың орнын анықтай алмағанда, қайық баяулаған жоқ. 9 қазан 2003 жылы USS «Хартфорд» Гроттоннан Жерорта теңізіне қарай жолға шықты. 20 қазан 2003 жылы «Хартфорд» Санто-Стефано аралындағы АҚШ базасының штаб-пәтеріне келді. «Спрингфилдтің» сыртында Emory S. Land су асты кемелерінің тіреу кемесінде орналасты. Су асты кемелері эскадрильясының 22-ші бөлімшесінің бағалаушысы «Хартфорд» навигациялық тобына кеме Ла Маддаленадағы су асты кемелері базасына кіргенде «орташа» баға берді. Бірақ ол сондай-ақ: Навигациялық топ негізгі навигациялық жүйесін қосалқы жүйесімен жүйелердегі қателіктерді анықтау үшін жеткілікті жиілікте салыстыра алмады. Бұрылысқа жақындағанда навигациялық топ қайықтың орнын анықтау үшін жеті минут уақыт жұмсады, бұл үш минуттық стандарттан екі есе көп. Теңіз картасында қайықтың орнын анықтаған экипаж мүшесінің жұмысы тым баяу болды, ең нашар жағдайда 1 минут 15 секундқа созылды, ал ол 35 секундтан аспауы керек еді. Кемедегі фатмометр, ол кеменің түбінен су тереңдігін өлшейді, фатммен, ал кеме карталарындағы тереңдік метрмен, ал ескерту жүйесі аяқтармен көрсетілді. 2003 жылдың 24 қазанында «Хартфорд» патрульдік сапарына шығуы тиіс еді, бірақ оның сонар жүйесінде проблемалар туындады және кеме ауыстыру бөлшектерін күтіп тұрғанда патруль кешіктірілді. 25 қазан 2003 жылы портодағы көріну өте жақсы болды, жел шығыстан соқты. «Спрингфилд» кемесі кетіп, Майами «Спрингфилдтің» орнын алмақшы болды. Осы оқиғалар орын алғанда «Хартфорд» кемесіне портодан шығып кетуге бұйрық берілді. 11:55 «Хартфорд» тіреу кемесінен ақырын жылжып, арнаға кірді. Жоспар бойынша сапар төрт бұрылыстан тұрады, ең ұзақ бөлігі шамамен 34 минутта ашық теңізге жетуі керек еді. Бірақ бірнеше минуттан кейін кемедегі электронды навигациялық карталар мен қайықтың орнын автоматты түрде анықтайтын «Саяхатты басқару жүйесі» істен шықты. Экипаж жүйелерді қайта-қайта іске қосу арқылы ақауды жоюға тырысты. Бұл проблеманы шешудің барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. 12:09 Навигациялық топ Ринг лазерлік гироскоптық навигаторы мен электромагниттік журналдың жылдамдық көрсеткіштеріндегі айырмашылықты байқады, бұл навигациялық жабдықтың тағы екі маңызды бөлігі. 12:22 Капитан кемеге жоспарланған жылдамдықтан жылдамдықты арттыруға бұйрық берді, сол уақытта навигатордың көмекшісі мен электроника техникасы жабдықтың істен шығуына не себеп болғанын анықтау үшін бақылау бөлмесінен шықты. Капитанға навигациялық экипаждың негізгі мүшелері өз орындарынан кеткені туралы хабарланбады. 12:28 Көпір сапардың үшінші кезеңіне бұрылуға бұйрық берді, бұл шамамен ерте болды. Жабдықтар істен шыққандықтан, GPS жүйесіне жол нүктесі дұрыс енгізілмеген, бұрылыс нүктесі дұрыс жерден бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан. 12:30 Навигациялық топ картада қайықтың орнын анықтауға тырысады. Тергеу барысында кеме экипаж болжаған орнына қарағанда Изола делле Бишеге жақын екені анықталды. 12:34 «Хартфорд» порттан шығып, төртінші кезеңге шығады. Бұл бұрылыс кімнің бұйрығымен жасалғаны белгісіз. «Хартфорд» солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай және шамамен жылдамдықпен жүреді. 12:36 Навигациялық топ кеменің орнын анықтауға тырысады, бірақ оны растай алмайды. Көпірде орналасқан позицияның жоқтығына қатысты алаңдаушылық күшейеді: бас офицер навигациялық топтан «Навигация, біз қайда тұрмыз?» деп сұрайды, капитан бас офицерден «Төменде ештеңе жұмыс істемейді ме?» деп сұрайды. 12:37 Фатмометрді бақылайтын теңізші навигациялық топқа кеменің корпусы астындағы су тереңдігі азайып бара жатқанын, қазірде 30 метр (100 фут) екенін ескертті. «Хартфордты» портодан шығарып сүйемелдеп келген буксирдегі итальяндық сақшы «Хартфордтың» Ла Маддаленадан шығудың қалыпты солтүстік бағытын ұстамайтынын байқады. Ол радио және ұялы телефон арқылы «Хартфордқа» қоңырау шалуға тырысады, бірақ сәттілік болмайды. 12:37:30 Фатмометрді бақылаушы навигациялық топқа кеменің корпусы астындағы тереңдік қазірде 25 метр (83 фут) екенін хабарлайды. 12:37:45 Тағы да фатмометрді бақылаушы су деңгейі 15 метрге (50 фут) дейін төмендегенін ескертеді. 12:40 «Хартфорд» шамамен Бише аралынан апатқа ұшырайды. Кеме баяулай бастайды. Кеме тастарға тіреліп қалуынан қорқып, эскадрилья командирі капитан Грег Паркер, кемеде болып, «Жылдамдық!» деп бұйрық береді. Бірінші соқтығысқа екі соқтығыс келеді, екіншісі ең нашары, кемені сол жағына 10-12 градусқа бұрып, судан көтереді.
The navigation team was not reconciling their primary navigation system with their backup system frequently enough to catch discrepancies in the systems. On an approach into a turn the navigation team went seven minutes between obtaining fixes of the boat's position, more than double the three minute standard. The crewman fixing the boat's position on a maritime chart was too slow, at worst taking 1 minute and 15 seconds, when it should take no longer than 35 seconds. The boat's fathometer, which measures the water under the keel, was set to fathoms, the boat's charts indicated depth in meters, and the warning system was based on feet. 24 October 2003 Hartford was scheduled to leave for her patrol, but problems developed with her sonar system, and the patrol was delayed while the submarine waited for replacement parts. 25 October 2003 Visibility in the harbour was excellent and winds were between from the east. USS Springfield departed, and Miami was coming into the tender to take Springfield’s place. While this was taking place, USS Hartford was ordered to go outside the harbor. 11:55 Hartford eased away from her tender and moved into the channel. As plotted the trip would consist of four turns, the longest leg of the course being about The submarine should have reached the open sea in approximately 34 minutes. However, within minutes the boat's Voyage Management System, which provides the navigation team with electronic navigation charts and automatic fixes of the boat's position, crashed. The crew attempted to clear the fault by repeatedly rebooting the system. These attempts to fix the problem were unsuccessful. 12:09 The navigation team noticed a difference in the speed readouts of the Ring laser gyroscope navigator and the electromagnetic log, two other key pieces of navigation equipment. 12:22 The captain ordered the boat to increase speed to from the planned speed of At approximately the same time, the assistant navigator and an electronics technician left the control room to try to determine what was causing the equipment failures. The captain was never notified that key members of the navigation crew had left their stations. 12:28 The bridge ordered the turn into the third leg of the trip, almost early. As a result of the equipment failures, a waypoint was entered into the Global positioning system incorrectly, putting the turning point several hundred yards off the correct location. 12:30 The navigation team makes an attempt to fix the boat's position on the charts. The investigation found the boat was about closer to Isola delle Bisce than the position the crew plotted. 12:34 Hartford turns into the fourth leg of her course out of the harbor. It is not clear who ordered this turn. The Hartford turns to the north northeast and is traveling at almost 12:36 The navigation team makes a tentative fix on the boat's position but they are unable to confirm it. There is growing concern on the bridge about the lack of a plotted position: the executive officer asks the navigation team, "Nav, where the fuck are we? ", the captain asks the XO, "Do we have anything at all working down there?" 12:37 The sailor watching the fathometer warns the navigation team that the water depth under the hull is decreasing, and was now just 100 feet (30 m). On board a tugboat that had been escorting Hartford out of the harbor, the Italian Coast Guard liaison noticed that Hartford was not following the normal northern course out of La Maddalena. He attempts to call Hartford on the radio and a cell phone without success. 12:37:30 The fathometer watch alerts the navigation team to the fact that the depth under the hull is now just 83 feet (25 m). 12:37:45 Again the fathometer watch warns that the water level is down to just 50 feet (15 m). 12:40 Hartford strikes the bottom about off Bisce Island. The boat begins to slow. Afraid that the boat would be stranded on the rocks, the squadron commodore, Captain Greg Parker, who is on board Hartford orders "Speed on." The first collision is followed by two more impacts, the second of these is the worst, rolling the boat 10 to 12 degrees onto her port side, and lifting her out of the water.
Салдары
Келесі күні "Эмори С. Лэнд" кемесінен келген теңізшілер "Хартфордты" тексеріп, кеме қабығының үлкен аудандары металдан тазаланып, жалаңаш қалғанын анықтады. Дыбыс сөндіретін эхосыз плиткалар жыртылған, балласт резервуарларындағы металл торлар қисайтылған, ал пассивті гидроакустикалық жүйе үш түрлі жерде зақымданған. Ең ауыр зақым кеменің артқы бөлігінде болды, онда тастар рульдің төменгі бөлігін жыртып алған. Зақымның күші соншалық, корпустың құрылымдық тұрақтылығына күмән туды; алайда Ла-Маддаленада уақытша жөндеу жұмыстары жүргізілді. 2003 жылдың 19 қарашасында "Хартфорд" өз күшімен Вирджиния штатындағы Норфолк теңіз базасына қайта оралды, бірақ жылдамдығы жартысына төмендеді және 2003 жылдың 17 желтоқсанында жетті. Содан кейін "Хартфорд" жеті ай бойы жөндеуден өтті. Нақтысы наурыз айында Гротонға оралды. Оқиғадан кейін "Хартфорд" кемесінің капитаны Кристофер Р. Ван Метре және 22-ші суасты кемелер эскадрильясының командирі Грег Паркер қызметтен босатылып, АҚШ-қа қайтарылды. Тағы алты экипаж мүшесі де қызметтік міндеттерін орындамағандары үшін жауапкершілікке тартылды. АҚШ Теңіз күштерінің оқиға бойынша жасаған баяндамасында бірнеше ұсыныстар берілді, олардың бірі – негізгі қызметкерлерді тағайындау немесе ауыстыру алдында немесе орындалу кезінде болмауы керек. "Хартфордтың" капитаны мен навигаторы кеме Жерорта теңізіне аттанғанға бірнеше апта ғана бұрын қызметке келген, ал олардың экипаж бен кеме туралы білімі жеткіліксіз болды, бұл оқиғаға ықпал етті. Навигациядағы қателерден алынған сабақтар Суасты кемелеріндегі оқу бағдарламасына енгізілді. Теңіз күштері Италия үкіметінен Сардиния жағалауындағы судың тереңдігі аз екенін ескертетін қосымша навигациялық белгілерді орнатуды сұрады.
Қоршаған ортаға әсері
Апаттан кейін алаңдаушылық туды, әсіресе оқиға туралы 12 қарашаға дейін, яғни апаттан үш апта өткен соң ғана хабарланғандықтан. Италия баспасөзінде қатты наразылық болды, себебі оқиғаға ядролық су асты кемесі қатысқан еді. Кейінгі тергеулер су асты кемесінен ешқандай ағып шығу болмағанын көрсетті.