Кіріспе
Британдық дворян (1793–1848)
Джон Крихтон Стюарт, Бьюттің 2-маркизі, КТ, ФРС (10 тамыз 1793 – 18 наурыз 1848), 1794–1814 жылдары Маунт-Стюарт лорды атанды, георгиан және ерте викториялық Британияның бай шотланд аристократы және өнеркәсіпшісі. Ол Оңтүстік Уэльстегі көмір және темір өнеркәсібін дамытты және Кардифф доктарын салды. Бьюттің әкесі, Маунт-Стюарт лорды Джон, оның тууынан кейін бірнеше ай өткен соң қайтыс болды, ал жас бала кезінде оны алдымен анасы, бұрынғы леди Элизабет Макдуолл Крихтон, кейін әкесінің әкесі, Бьюттің 1-маркизі Джон Стюарт тәрбиеледі. Кеймбридж университетіне оқуға түсуге дейін Еуропаны кеңінен аралады. Ол көз ауруына шалдықты және өмірінің соңына дейін жартылай соқыр болып қалды. Ұлыбританияда кең аумақты иеліктерді мұраға алған ол 1818 жылы бірінші әйелі, леди Мария Нортқа үйленді және олар Шотландиядағы Маунт-Стюарт үйінде, Бьюттің төрт резиденциясының бірінде салыстырмалы түрде уединенді өмір сүрді. Бьют қатал, бірақ еңбекқор, жерді басқаруға бейім болды. Ол күнделікті әрекеттерін иеліктерінің басқарушыларымен кеңінен хат алмасуға және екі жылда бір рет өзінің жерлеріне сапар шегуге бағыштады. Жұбайлар баласыз болды, ал Мария 1841 жылы қайтыс болды. Бьют төрт жылдан кейін леди София Роудон Гастингсқа қайта үйленді, ол 1847 жылы Бьюттің жалғыз баласы, Джонды дүниеге әкелді. Бьют Лордтар палатасының мүшесі болды және Халық қамалының бірнеше мүшесінің дауыстарын бақылады. Ол саяси және діни консерватор, Веллингтон герцогының жақтасы болды, бірақ өзінің коммерциялық мүдделеріне қатысты болмаса, ұлттық пікірталастарға сирек қатысты. Бастапқыда Бьют Оңтүстік Уэльстің көмір кен орындарындағы зор байлықты түсінді және оны жергілікті теміршілер мен көміршілер арқылы коммерциялық тұрғыдан пайдалануға кірісті. Ол Кардифф доктарын салдырды, бұл жоба бюджеттен асып кетсе де, темір мен көмірдің экспортын арттырып, Гламорганширдегі жерлерінің құнын жоғарылатты. 1831 жылы Мертир көтерілісі кезінде зорлық-зомбылық орын алғанда, Бьют Кардифф қамалынан үкімет тарапынан жауап беруге жетекшілік етті, әскери күштерді жіберді, тыңшыларды орналастырды және Уайтхоллды хабардар етіп отырды. Сол кездегі баспасөз маркизді «қазіргі Кардиффтің жасаушысы» деп мақтады. Бьюттің әкесі 1794 жылдың ақпанында аттан құлап қайтыс болды, нәтижесінде Элизабет Бьюттің кіші інісі Патрик Стюартты сол жылы дүниеге әкелді. Бастапқыда Бьют анасы мен әжесімен Дэмфрис Хаусында тәрбиеленді, бірақ олардың қайтыс болуынан кейін ол әкесінің әкесі, Бьюттің 1-маркизінің қамқорлығына өтті және онымен бірге Англия мен Еуропаны аралады. Оның отбасы оны ақылды деп есептеді және ол 1809 жылы Кембридждегі Крайст колледжінде оқуға түсті. Оның анасының әкесі, Дамфрис лорды 1803 жылы, ал әкесінің әкесі 1814 жылы қайтыс болды, нәтижесінде Бьют екі иелікті де мұраға алды және Дамфрис лордының құрметіне Крихтонды тегіне қосты. Ол Ротсей қамалының сақтаушысы, Гламорганның Лорд-лейтенанты және Custos Rotulorum, Бутширдің мұрагерлік шерифі және коронері, сондай-ақ Банберидің жоғары стюарды болды. Бьюттің төрт негізгі резиденциясы болды: Бьют аралындағы Маунт-Стюарт үйі, Айрширдегі Дэмфрис Хаусы, Бедфордширдегі Лутон Ху және Оңтүстік Уэльстегі Кардифф қамалы, ал Лондондағы үйі, Бьют Хаусы Кенсингтондағы Кемпден төбесінде орналасқан. Жылдың екі реті Маунт-Стюарт үйінен Айршир арқылы Эдинбургке, солтүстік Англия арқылы Лондонға, содан кейін Кардиффке және Оңтүстік Уэльстегі иеліктеріне сапар шегетін. Көру қабілетінің нашарлап бара жатқанына алаңдап, Лондондағы әлеуметтік өмірден ләззат алмағандықтан, Бьют келесі алты жылға Бьют аралындағы иеліктеріне зейнетке шықты. Сауығып келе жатып, 1818 жылы ол бірінші әйелі, леди Мария Нортқа үйленді. Мария Гилфордтың 3-графының үш қызының бірі және бай мұрагер болды. Замандастары Марияны мейірімді және жағымды әйел деп есептеді, бірақ ол көбінесе ауырып, неке баласыз аяқталды. 1820 жылы оның портреті Генри Рейберн салған, ал екі жылдан кейін Уильям Уордтың гравюрасы ретінде жарияланды. 1827 жылы оның қайын атасы қайтыс болды, Марияға 110 000 фунт стерлингтен астам мүлік мұра болды. Бірінші әйелінің аурулары оны кең ауқымды аристократиялық қоғамнан шеттетуге себеп болды. Ол жергілікті мектептерді қаржыландыруға және жаңа шіркеулер салуға ынталы болды, өйткені осылайша нонконформизмге және ресми шіркеутің жойылуына бағытталған кез келген қозғалысты болдырмауға мүмкіндік алды. 1841 жылы леди Мария қайтыс болды, ал Бьют доктар бағдарламасына тым көп назар аударғаны әйелінің ауруын күшейткенін айтты. Алғашқы неке шартының нәтижесінде Бьют өмірінің соңына дейін қайтыс болған әйелінің мүлкінен кіріс ала берді, бірақ ресми түрде мүлік Марияның қарындасы, леди Сюзанға оның өлімінен кейін өтетін болды. 1843 жылдан бастап Лондон үйі жалға берілді: алдымен Ласселс отбасына 1856 жылға дейін, содан кейін 1888 жылға дейін Рэтленд герцогына. Бьют Хаусын кейін Чарльз Велд Блунделл сатып алды, ол оны Блунделл Хаусы деп атады: ол 1912–1913 жылдары бұзылды. Бьют 1843 жылы королева Викториядан Инестің рыцары атанды. 1845 жылы Бьют аттан құлап, көзіне жарақат алды, оқу мен жазу оған одан да қиын болды. София мінезі қиын, көңілі толмайтын және Джонның отбасымен жақсы қарым-қатынас жасамады, әсіресе оның інісімен. Патрик көп жылдар бойы Бьют баласыз қайтыс болып, отбасылық иеліктерді оған қалдырады деп үміттене берді; Бьюттің өлімінен кейін ол Кардифф қамалының иелігін леди Софиямен дауласты.
Мүлікті басқару
Бьют өзінің әртүрлі иеліктерін дамытуға және олардан мүмкіндігінше көп пайда табуға ниеттенген. Ол белсенді, амбициялық басқарушы болды, мүліктері үшін жаңа идеяларды жылдам ұсынатын және уақытының көп бөлігін мүліктерін басқаруға жұмсайтын. Көзі нашар болса да, ол әр күні менеджерлеріне кем дегенде алты хат жазды. Ол өзінің әртүрлі иеліктері мен бизнесі туралы толыққанды білімге ие болды; мысалы, Гламоргандағы жағдайды Шотландиядағы үйінен жергілікті валлик газеттерді оқып және жергілікті беделді тұлғалармен хат алмасып білуге тырысты. Бьют өзінің жер иеліктерінің тым кең және басқаруға қиын екенін түсінді және оларды ұйымдастыруға тырысты. Ол 1820 жылдардың басында Лутон иеліктерін сатуға тырысты, бірақ лайықты баға ала алмады; ол оларды 1840 жылдардың басында сәтті сатты. Лутон және Лутон Ху ақыры 1845 жылы сатылды, ол кезде олар шамамен ... құрады. Өзінің дәуіріндегі аристократтарға қарағанда ерекше, Бьют өзінің жерлерінің барлығына толыққанды ие болды, сенімділермен келісімдер арқылы құқықтарын бөліспей, тікелей төлем жасады. 1818 жылы үйленгенде, Бьют Англия мен Уэльстегі иеліктерін болашақ балалары үшін сенімділікке тапсырды, бірақ бұл келісім 1842 жылы леди Марияның қайтысымен аяқталды; 1845 жылы қайта үйленгенде ұқсас сенімділік келісім жасалды, бірақ бұл жолы Гламорган иеліктері Англия мен Уэльстегі басқа иеліктерінен бөлек басқарылды. Бьют 1815 жылдың өзінде Гламорган иеліктерін толыққанды түрде тексерді, бұл иеліктерге көп жылдар бойы назар аударылмағанын және қазір жағдайы нашар екенін көрсетті. Эдвард Ричардс 1824 жылға қарай иеліктерді басқаруға жауапты жетекші лауазымды адам болды және аймақтағы иеліктер мен саяси мәселелерде Бьюттің өкілі ретінде танылды. Бұл тұрғысынан, Бьют иеліктердегі тіпті ұсақ мәселелерде де соңғы шешімді қабылдау құқығын өзінде сақтап, мысалы, жергілікті мектеп формаларындағы түймелерді немесе сынған тудың тіреуін қайта пайдалану туралы шешімдер қабылдады, бұл Оңтүстік Уэльс пен Шотландия арасында хат алмасудың кешігуіне себеп болуы мүмкін еді. Гламорган иеліктерінің күрделілігі арта келе, доктарды, фермаларды және минералдық мүдделерді басқаруға көмектесу үшін көбірек лауазымды адамдар тағайындалды, бірақ олардың барлығы тікелей Бьютке есеп берді, бұл маркизге үлкен қысым түсірді. Бьют аралында маркиз өзінің иеліктерін кеңейтіп, Аског, Килмахалмаг және Эттерик Милл жерлерін сатып алды.
Unusually for an aristocrat of the period, Bute owned almost all of his lands fully, as an owner in fee simple, rather than having his rights diluted through arrangements with trustees. When he married in 1818, Bute placed his English and Wales estates into a trustee arrangement for any future children, but this agreement expired with Lady Maria's death in 1842; when he remarried in 1845 a similar trustee agreement was set up, although in this version the Glamorgan estates were administered separately from his other holdings in England and Wales. As early as 1815, Bute had his Glamorgan estates fully surveyed, which highlighted that the estates had been neglected for many years and were now in a poor condition. Edward Richards became the senior official in charge of the estates by 1824 and represented Bute on both estate and political affairs across the region. Despite this, Bute retained the final authority over even quite minor issues on the estates, including making decisions on the buttons to be used on local school uniforms or the reuse of a broken flag pole, for example, which could result in considerable delays as letters were sent between South Wales and Scotland. As the complexity of the Glamorgan estates grew, more officials were appointed to help manage the docks, farms and mineral interests, but these all reported separately to Bute, putting increasing pressure on the marquess. On the Isle of Bute, the marquess expanded his properties, purchasing land in Ascog, Kilmahalmag and Etterick Mill.
Гламморганшир
Бьют 19-ғасырдың бірінші жартысында Гламморганширдегі оқиғаларға тығыз қатысты. Аймақта қысқа мерзім ішінде зор экономикалық және әлеуметтік өзгерістер болды. Ғасырдың алғашқы қырық жылында халық саны үш есеге жуық өсті, ал өнеркәсіптік өнімдер көтерілді, 1796 мен 1830 жылдар аралығында шойын өндірісі 34 000 тоннадан 277 000 тоннаға дейін жетті. Ауыл шаруашылығының орнын өнеркәсіп және тау-кен өндірісі жұмыс көзі ретінде басты орынға қойды. Осы өзгерістерге жауап ретінде Бьют Оңтүстік Уэльстегі иелігін ірі өнеркәсіптік кәсіпорынға айналдырды. Бьюттің Гламоргандағы жер иеліктері округ бойынша шашырап жатқандықтан, оларды біріктіру үшін шаралар жасады, батыстағы шеткі мүліктерінің бір бөлігін сатып, 1814 және 1826 жылдар аралығында Кардифф маңындағы жерлерді сатып алуға көп қаржы жұмсады. Жер бағасының өсуі және кемежайлардың құнының көтерілуі осы кеңеюге тосқауыл қойды. Гламорган иеліктерінің пайдалылығын бағалау қиын, себебі сол кездегі есептеулердің ерекшеліктеріне байланысты, бірақ есептерге сүйенсек, жер сатып алу және кемежай құрылысының шығындары ескерілгенде, иеліктер маркизге түскен табыстан гөрі әлдеқайда көп шығын әкелді. Бьют көп қарызға батты; ол 62 500 фунт стерлинг берешекті мұра етті, бірақ қайтыс болған кезде 493 887 фунт стерлинг берешек болып тіркелді. Ол инвестицияларының ақыры мол табыс әкелетініне сенді және 1844 жылы "кірісімнің болашағына қатысты жақсы ойдамын" деп атап өтті. Оңтүстік Уэльстегі экономикалық өсім жұмыс күшінің өсуіне байланысты жаңа тұрғын үйге деген сұранысты арттырды. Бьют өзінің жерлерін тұрғын үй салу үшін сатуға дайын болмады, сондай-ақ тұрғын үй салудан және жалға беруден көп пайда көруге үміттенбеді, бірақ өсіп келе жатқан қалалық аймақтарда және тау-кеншілер қауымдастықтарында жерді жалға беруге келісім білдірді. Бастапқыда ол 63 жылдық жалға алу туралы келіссөздер жүргізуге тырысты, бұл оның мұрагерлеріне жерді басқаруда ертерек икемділік берер еді, бірақ бұл ұсыныс танымал болмады, сондықтан ол 99 жылдық жалға алуды ұсынды. Бьют ұсынған келісім-шарттардың ешқайсысы жалға алушыға мерзім аяқталғаннан кейін еркін иелікке ие болуға немесе жалға алу мерзімін автоматты түрде жаңартуға мүмкіндік бермеді, бұл 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы наразылық толқыны кезінде үшінші және төртінші маркиздер үшін саяси қиындықтар тудырды. Бьют ертедегі даму стилін жалға алушыларға қалдырды, бірақ нәтижелерге көңілі толмады. Кейін Бьют жаңа ғимараттардың жобаларын жеке өзі бекітіп, Кардифф орталығында сәнді көшелер салуды бастады және болашақта парктерге айналуы мүмкін ашық аландарды сақтады. Алайда, жаңа құрылыстар үшін канализация және дренаж жүйелеріне аз қаржы жұмсалды, ал 1850 жылы өткізілген тергеу қаладағы холераның таралуына осының себеп болғанын көрсетті. 19-ғасырдың басында ғылыми зерттеулер Гламорган аңғарларының көмір кендеріне бай екенін көрсетті. Дарем графтығында көмір шахталарына ие болған Бьют 1817 және 1823-1824 жылдары қосымша зерттеулер тапсырды, олар резервтерден, Бьюттің өз жерлерінің астындағы көмірден, сондай-ақ Бьюттің феодалдық құқықтары арқылы талап ете алатын аймақтағы жалпы жерлердегі көмірден үлкен пайда табуға болатындығын көрсетті. Бьют 1820-1830 жылдары өзінің құқықтарын және қолданыстағы инвестицияларын біріктіруге кірісті, нәтижесінде көмір кен орындарына кең құқық алды. Бьют бірнеше көмір өндіру орындарын, мысалы, Ригоста тікелей құрып, басқарды, бірақ инвестициялық шығындар мен оларға жұмсалатын уақытты ескере отырып, көмір кен орындарын жалға беруді және өндірілген көмірден роялти алуды жөн көрді. Жалға алушылар көмірді өздерінің өндірісінде пайдаланған темір өндірушілер немесе көмірді өнеркәсіптік немесе жеке тұтынушыларға сатқан кен орындарының иелері болуы мүмкін. 1826 жылдың екінші жартысындағы пайда 872 фунт стерлингтен 1848-1849 жылдары 10 756 фунт стерлингке дейін өсті. 1826 жылы 872 фунт стерлинг 2011 жылы шамамен 1 миллион фунтқа тең болды, ал 1848 жылы 10 756 фунт стерлинг 2011 жылы шамамен 12 миллион фунт стерлингке тең болды. Бірінші кезең Кардиффте жаңа кемежай және байланыстыратын канал салу болды, бұл Гламгорганшир каналын артық қылып, шамамен 66 600 фунт стерлинг шығынға түсті, қарсыластары бұл "жабайы болжам" деп санады. 1830 жылы темір өндірушілердің жергілікті канал компанияларының қарсылығына қарамастан, парламенттің рұқсаты алынды. Жоба бастапқыда жоспарланғаннан гөрі күрделірек болды, бұл Бьютті өзінің барлық серіктестеріне ашуланып, наразылық білдіруге итерді, бірақ кемежай 1839 жылы сәтті ашылды. Кемежай құрылысының шығындары күтілгеннен әлдеқайда көп болды. Бастапқы есептемеге қарағанда, құрылыс құны 350 000 фунт стерлингке дейін өсті, 1837 жылы ай сайын 10 000 фунт стерлинг жұмсалды. Кемежай ашылғанда күтілген трафик болмады, әсіресе ірі кемелерден, Бьют бұл оны құртуға ниеттенген темір өндірушілер мен басқалардың арасындағы одаққа байланысты деп есептеді. Бьют коммерциялық қысым көрсету арқылы кеме компанияларын Гламгорганшир каналын тастауға және өзінің феодалдық құқықтарын пайдаланып, кемелерді өз кемежайына көшіруге мәжбүрледі. Оның күш-жігері нәтежесін берді және 1839 жылы кемежай арқылы 8 000 тонна жүк өтсе, 1849 жылы 827 000 тоннаға жетті. 1841 мен 1848 жылдар аралығында кемежайдан түскен жалғыз табыс 68 000 фунт стерлингті құрады, бұл инвестицияның мөлшерімен салыстырғанда көңіл көншітпейтін көрсеткіш болды.
Ұлттық
Бьют Ұлыбританиядағы реформаларға дейінгі үкімет жүйесінде дүниеге келді. Британ Парламенті мұрагерлік Лордтар палатасы мен сайланған Халық палатасына бөлінді, бірақ Англия бойынша дауыс беру жүйелері әртүрлі болды және көп жағдайда жергілікті халықтың өте шағын бөлігі ғана дауыс беруге құқылы болды. Лордтар палатасының кейбір мүшелері, «меценаттар» деп аталатын, көбінесе Халық палатасындағы «жабық» немесе «белгіленген» орындарды бақылап, өзінің кандидаттарын іс жүзінде тағайындады. Вигтер бастаған жүйеге сын Бьют өмірінің бірінші жартысында күшейді. Ол дауыс бергенде көбінесе орташа консерватор болып көрінетін, ал Бьют өзін сол кездегі жетекші тори саясаткері Веллингтон герцогының ізбасары деп сипаттады. Алайда ол сайлау реформасына, сондай-ақ Англия немесе Шотландия шіркеуін жоюға жасалған кез келген әрекетке қарсы болды. Ол нашар публицист екені мәлім болды. Парламенттегі жеке рөлінен өзге, Бьют негізінен өзінің бизнес мүдделеріне қатысты заңдардың қабылдануын қамтамасыз ету үшін Халық палатасының мүшелерінің дауыстарын бақылауға тырысты. Бастапқыда Бьют аралында оның жеке меншігінде болған 21 сайлаушы болды, бірақ ол тек кезекпен сайлауларда ғана Парламент мүшесін сайлап отырды, ал Лутондағы меншігі оған сайлау процесіне әсер етуге жеткіліксіз болды. Бьют үшін ең қолайлы нұсқа Кардиффтегі дауыс беруді бақылау болды, бірақ тіпті онда да ол өз кандидатын сақтап, сайлауын қамтамасыз ету үшін жалға алу және жалдау ақысын бақылау арқылы қаржылық қысым көрсетуге мәжбүр болды. 1832 жылы Парламент реформа туралы заңды қабылдады, ол ел бойынша сайлаушылар санын кеңейтті. Бьют аралының сайлаушылар саны 300-ге дейін өсті және Бьют басқаратын тұрақты Парламент мүшесі болды. Кардиффте бұл заңның нәтижесінде сайлаушылар саны қысқа мерзімге төмендеді, ал Бьют өзінің бай шаруаларына дауыс беру құқығы берілуінен пайда тапты. Реформалардан кейін Бьют консервативті «Гламморган, Монмут және Брекон газеті» мен «Мертир қорғаушысы» газетін құруға құпия түрде демеушілік етті, округ бойынша қолдауды арттыру үшін және көп жыл бойы оның шығындарын өтеді. 1842 жылдан 1846 жылға дейін ол Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясында Ұлыбритания патшасының жоғарғы комиссары болып қызмет етті. Ол осы қызметінде жомарттығымен танымал болды.
Аудиторлық өкілеттілікті қалпына келтіру
Бьют Кардифф маңындағы жергілікті үкіметті бақылауға ниеттенді, оны ірі жер иесі және аристократ ретінде өзінің құқықтары мен міндеттерінің бір бөлігі деп есептеді. 18 ғасырдың соңында Гламморганширдегі Бьюттердің ықпалы әлсіреп, олардың саяси мүдделерін басқару көп жылдар бойы жергілікті заңгер Джон Вудтың қолында қалды. Вуд отбасы жергілікті саясатқа белсенді қатысып, өз мүдделерін қорғады. Гламорган округі саяси фракцияларға – батыс және шығысқа бөлінген еді, ал Бьюттің көптеген иеліктері округтің шығыс жартысында орналасқан. Бьюттің аймақтағы резиденциясы – Кардифф замкісі жеткіліксіз қызметкерлермен қамтамасыз етілген және тұруға жарамсыз деп есептелді. Осының салдарынан, оған үлкен, тиімді жұмыс істейтін мекемеге тән жергілікті демеушілікке қол жеткізу қиын болды. Бьют пен аймақтағы жаңа өнеркәсіпшілер, соның ішінде Доуластың темір зауытының басшысы Джон Гест сияқты темір өндірушілер арасында шиеленіс туды. Бьют осы адамдардың көптегенімен қаржылық бәсекелес болды немесе жер иесі ретінде қарым-қатынас жасады, олармен келіссөздер жүргізу кезінде мүмкіндігінше тиімді келісімге қол жеткізуге тырысты. Ол сондай-ақ саяси көзқарастарымен ерекшеленді, өзін Оңтүстік Уэльстегі адал феодалдық билеуші деп санады, ал жергілікті темір өндірушілерді мақтаншыл, билікке құмар, экономикалық күштерін қоғам мен жұмысшыларға қарсы қолданатын адамдар деп есептеді. Дегенмен, Бьют Кардифф замкісінің констеблін жеке тағайындау құқығына ие болды. Заң бойынша констебль Кардифф қаласының әкімшісінің міндетін атқарды, қалалық кеңесті басқарды және жергілікті лауазымдарға тағайындау кезінде кең өкілеттіктерге ие болды. 1815 жылы ол графтықтың лорд-лейтенанты атағын мұра етті, бұл оған жаңа судьялар мен басқа да азаматтық лауазымдарға үміткерлерді ұсыну құқығын берді. Осы лауазымдарға үміткерлерге Бьюттің өкілдеріне сайлауда дауыс беру ұсынылды. 1825 жылы ол Корольдік Гламорган жеңіл атқыштар полкінің полковнигі болды және бұл өкілеттікті полкке өз кандидаттарына дауыс беруді бұйыру үшін пайдаланды. Кардифф доктарына бақылауы да демеушілік көрсетуге және дауыс беру үрдісіне әсер етуге мүмкіндік берді. 1817 жылы Джон Вуд қаржылық дауылдың ортасында қайтыс болды, содан кейін Бьют өзінің екі қарсыласын констебль және Кардифф қалалық клеркі лауазымдарына тағайындауды шешті. Бұл Бьюттің тағайындауларды өзгерту және Вуд отбасының жергілікті билікке деген ықпалын жою мүмкіндігін растайтын еді, бірақ бұл жергілікті саяси тартысқа себеп болды. Вуд отбасы Бьютқа қарсы шығып, оның Шотландиядан Уэльстің жергілікті істерін басқару туралы талаптарынан бас тартуын талап етті. Бьют Вуд отбасының банкін құлатуға тырысып, 1818 жылдың басында қалалық кеңесті өзінің адал адамдарымен толтыруға әрекет етті. Вуд отбасы Бьюттің осы әрекеттеріне қарсы заң шараларына көшті, оның осы әрекеттерді жасауға құқығы жоқ екенін дәлелдеді. Сол жазда Бьютқа қарсы зорлық-зомбылық оқиғалары болды, нәтижесінде Бьют тағайындаған арнайы констебльдер бірнеше адамды тұтқындады. Кардиффтегі Бьюттің жақтастары бірігіп, Вуд отбасы сол жылы парламент сайлауында жеңілді, нәтижесінде Бьюттің қалалық кеңес үстіндегі билігі қайта расталды.
Мертир көтерілісі
Бьют 1831 жылы Оңтүстік Уэльстегі Мертир-Тидфилде болған ірі, қарулы өнеркәсіптік наразылыққа қатысты маңызды рөл атқарды. 1820 жылдары Гламоргандағы жұмысшы табы арасындағы саяси шиеленіс күшейді: жақсы жылдары жалақылар қазіргі стандарттар бойынша жақсы болғанымен, экономикалық дағдарыс кезінде олар тез төмендеп, көптеген адамдарды жақпайлыққа ұшыратты; өсіп келе жатқан өнеркәсіптік қалалардағы санитарлық жағдайлар өте нашар болды, балалардың өлім-жітімі жоғары деңгейде болды. 1831 жылы ауыр экономикалық депрессия болды, жалақылар күрт төмендеді, азық-түлік бағасы өсті, сондай-ақ жергілікті борыш соттары мен сот орындаушыларына көптеген шағым түсті. Елде сайлау реформасы қозғалысы күш алып, азық-түлік бағасын жоғары ұстаған «Көмір заңдарына» қарсы наразылықтар көбейді. Оңтүстік Уэльстегі бірнеше ірі темір зауып иелері осы қозғалыстармен байланысты болды және 1831 жылдың сәуір және маусым аралығында билікке келген виг үкіметімен реформаларды ілгерілетуге тырысты. Реформалық заң жобасы қабылдануға жақын болғандықтан, Гламорганширдегі түрлі саяси топтар арасындағы шиеленіс күшейді, жаңа парламенттік орындарды қалай бөлісу керектігі, әсіресе Бьют пен оның консервативті одақтастары Кроушей мен Гест арасындағы мәселе күрделі болды. Мамыр айында Мертир-Тидфилде, ең ірі өнеркәсіптік қалалардың бірінде радикалды демонстрациялар өтті, наразылар консервативті саясаткерлердің бейнелерін өртеп жіберді. 10 мамырда зорлық-зомбылық басталды, бірнеше адам қамауға алынды; ашулы халық тұтқындарды босатып алды, ал жергілікті билік қаладағы бақылауын жоғалтты. 30 мамырда жалпы көтеріліс болды. Екі жергілікті судья, Дж. Брюс және Энтони Хилл, Мертир-Тидфилдегі Касл қонақүйінде қамалып қалды. Олар 70 адамнан арнайы констебльдер жасады, бірақ олардың саны радикалды топтардан кем болды. Брюс Кардиффтегі Бьютке шұғыл хат жазып, қарулы күштерді шақыру туралы кеңес сұрады және маркиз милицияны әрекетке дайындады ма деп сұрады. Жергілікті темір зауыттарына жиналған көпшілік өндірісті тоқтатты. Мертир-Тидфилден келген хабарлар сол күні Бьютке жетті, ол Шығыс және Орталық еоманри, милиция және көлікті дайындауға кірісті. Бьют таңертеңге дейін күтіп, жақсы жаңалық естігісі келді, бірақ хабаршылар Брюс пен Хиллден үмітсіз хабарлар әкелді, содан кейін еоманри жіберілді. Осы уақытта Бреконнан келген 93-ші жаяу әскердің 80 адамы Касл қонақүйіне жетті. Бьют Уайтхоллға оқиғалар туралы хат арқылы хабарлап отырды. 3 мамыр күні таңертең 93-ші жаяу әскер Касл қонақүйіне жетті, онда судьялармен қаланың белгілі тұлғалары қосылды, олар констебльдер ретінде тағайындалды, соның ішінде Жоғары шериф және көптеген темір зауып иелері. Сыртта радикалдардың саны 7 000-нан 10 000-ға дейін жетті. Қауіпсіздік орнағаннан кейін, наразылар әскерлердің қаруын тартып алуға тырысты, ал әскерлер мылтықпен атып жауап берді. Қаланың жұмысшы табы ашуланып, аймақта қару-жарақ іздеуге кірісті. Кардиффтегі Бьютке хабар жеткізу үшін қонақүйден хабаршы қашып кетті, ол қолда бар барлық қарулы күштерді жұмылдыруға кірісті. Касл қонақүйіндегі адамдар Пенидаррен үйіне шегінді, оларға еоманри күштері қосылды, соның нәтижесінде мекемедегі адамдардың саны шамамен 300-ге жетті. Олар күшейіп келе жатқан, жақсы қаруланған көтерілісшілерге қарсы тұрды және Бьют оның әскерлеріне қарсы тұратын қарсыластардың сапасынан алаңдады. Бьют көтеріліске тыңшыларын жіберді, ал жақын маңдағы Сайфартфа қамалы бақылау бекеті ретінде пайдаланылды. Бьют әскери зейнеткерлерді жұмылдырып, оларды Кардиффтен Пенидаррен үйіне қосымша қару-жарақ жеткізуге бастады; оған жүк тасымалдары көтерілісшілердің қолына тиген жағдайда сақ болуға кеңес берілді. Морганның күштері радикалды топтардың Пенидарренге немесе Сайфартфаға кіруіне кедергі келтірді, ал Бьют Кардиффтегі ықтимал көтерілісшілерді тұтқындады. 16 мамырда Морган Мертирге күшпен кіріп, көтерілістің әртүрлі топтары арасындағы нашар байланыстан пайдаланып, алға жылжыды. Осы оқиғаға қатысты үкіметтік тергеу басталды және Бьют басқалармен бірге Уайтхоллға талдаулар мен есептер берді. Осыдан кейін Кардиффте радикалдар тобының мүшесі Ричард Льюис асылып өлтірілді. Бұл жазалау даулы болды және сол кезде Лондондағы Парламентке бару үшін кеткен Бьют бұл шешімді мақұлдады ма, белгісіз.
Кейінгі жылдар
Көп жылдар бойы зорлық-зомбылық туындауы мүмкін екендігіне қатысты алаңдаушылықтар сақталды. 1830-шы жылдардың соңында аймақта чартизм кеңінен танымал болды, бұл 1839 жылы Бьютті қайта-қайта алаңдатты және оны төндірілген қауіп-қатерді басу үшін әскери күштерді жұмылдыруға итермеледі. Бьют солтүстік аңғарлардағы мәселелерді шешу үшін полиция құруды қолдады, бұл жобаға қарсылық көрсеткен ауылдық тұрғындардың қарсылығын жеңу үшін жергілікті темір өндірушілермен бірікті. 1841 жылы Гламорган судьялары жобаны бекітті, сондай-ақ сол жылы бас инспекторлық және бас кеңсе құрылды. 1835 жылы Парламент қабылдаған заң жергілікті басқару жүйесін реформалады, алғаш рет сайланған мэр болатын жаңа қалалық корпорация құрылымын енгізді. Бьют жаңа корпорацияға ықпалын сақтап қалу үшін барлық мүмкіндіктерін пайдаланып, күштірек жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол сәттілікке жетті, нәтижесінде сайланған шенеуніктер мен кеңесшілер Бьюттің және оның мүдделерінің бақылауында болды.
Өлім
Бьют 1848 жылғы 18 наурызда Кардиффте қайтыс болды және алғашқы әйелі Мариямен бірге Киртлингте жерленді. Оның қоштасу рәсіміне 31 атты көлік қатысты және көптеген адамдар жиналды, бірақ жергілікті темір өндірушілер оның қоштасу рәсіміне немқұрайлы қарады. 1837 жылы ашылған Кардифф доктері баспасөзді Бьютті "қазіргі Кардиффтің негізін қалаушысы" деп мақтауға итермеледі. Олар сондай-ақ Бьюттің мұрагерлері үшін қаржылық салмаққа айналды, себебі мүлікті күтіп ұстау және дамыту үшін үнемі инвестиция салудың шығындары, Бьюттің ұлының Оңтүстік Уэльстің көмір кендерінен түскен мол табысын ішінара өтеді. Гламорган аймағында оның ескерткіші үшін қаражат жиналды, ол 1853 жылы Кардиффтің Бас көшесінде, қалалық әкімшілік ғимаратының алдында орнатылды.