Кіріспе
Матай 2:1 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының екінші тарауының бірінші тармағы. Алдыңғы тармақ Исаның әкесі оған ат қойғанмен аяқталады. Бұл тармақ жаңа оқиғаның нақты басталуын көрсетеді, бірақ Матай 1:23-тегі Ишая 7:14-тен алынған цитатаның қолданылуы, 2-тараудағы Ескі Келісімнен алынған төрт цитатада да көрінеді. Сонымен қатар, осы тармақтың басындағы (de, now) сөздері жалғастыру эффектін тудырады, баланың дүниеге келуінен кейін тікелей байланысты жаңа оқиғаға бастап келеді. Бұл тармақ Иса дүниеге келгеннен кейін, жұлдызшылардың Иерусалимдегі Ұлы Иродтың сарайына сапар жасауы туралы айтады. Бұл жұлдызшылар туралы оқиға Матай 2:12-ге дейін жалғасады.
Matthew 2:1 is the first verse of the second chapter of the Gospel of Matthew in the New Testament. The previous verse ends with Jesus being named by his father. This verse marks the clear start of a new narrative, although the use of a quotation from Isaiah 7:14 in Matthew 1:23 is also reflected in the use of four Old Testament quotations in chapter 2 and the (de, now) in the opening words of this verse creates a continuative effect, leading directly on from the birth of the child to another connected history. This verse deals with the journey of the magi to the court of Herod the Great in Jerusalem after the birth of Jesus. This story of the magi continues until Matthew 2:12.
Исаның тууы
Матай Исаның тууы туралы айтатыны Матай 1:25 және осы аятпен ғана шектеледі. Лұқа Евангелиясынан өзгеше, Матай осы оқиғаға аса мән бермейді, оның орнына осыған дейінгі және одан кейінгі оқиғаларға көбірек назар аударады.
Бейт - Лехем
Бұл - Ізгі хабарда Бетлехемнің алғаш рет есімдерінің айтылуы. Олбрайт пен Манн оның "Иудеяда" екенін Забулонның тағы бір Бетлехем қаласынан, мүмкін қазіргі Бейт-Ланна қаласынан ажырату қажеттілігімен байланыстырады. Басқа ғалымдар бұл Исаның яһуди дінінің ортасында туғанын және Ескі өсиеттегі Яһуда немесе Юда тұлғасымен байланысты екенін көрсету үшін жасалғанын айтады. Исаның Бетлехемде тууы Матай мен Лұқа үшін де маңызды, бірақ ол Матайдың 1-тарауындағы шежіреге ерекше жақын. Шежіре Исаның патша Давидтің мұрагері екенін көрсетуге бағытталған. Давид Бетлехемде туған, ал Исаның осы жерде тууы оның Давидтің мұрагері екенін бекітті. Исаның Бетлехемде тууы да маңызды болды, себебі сыншылар оның кішкентай және шеткерлі Назарет қаласынан шыққандығына шабуыл жасады деп есептеді. "Патша Ирод" деп Ұлы Иродты айтады, ол шамамен б.з.д. 47 жылдан билік құрған және көбінесе б.з.д. 4 жылы қайтыс болған, бірақ б.з.д. 2 немесе 1 жылға дейін билік еткен болуы мүмкін. Бұл сандар Римнің халық санағы туралы айғақтармен және Киринийдің Сирияның әкімі болғаны туралы мәлімдемелермен қайшы келеді. Осылайша, Лұқа Исаның тууын біздің заманымыздың 6 жылынан кейін деп көрсетеді. Матай Исаның тууын б.з.д. жылдарына жатқызуы - Библиядағы қателік емес. Бұл Дионисий Эксигустың күнтізбесін қашан бастау керектігін дұрыс болжамағанымен байланысты.
Сиқыршылардың келуі
Бастапқыда Персиядағы зороастрий дін қызметкерлері «маги» деп аталған, бірақ осы жазба жазылған кезде бұл сөз сиқыр, астрология және арман жору сияқты құпия өнерлермен айналысатын кез келген адамды білдіретін болды. Бұл тарауда олардың жұлдыздарға қызығушылығы айтылғандықтан, «маги» сөзінің мағынасы астрологтарға қатысты болуы мүмкін. KJV аудармасындағы «ақылдылар» деген сөзді қазіргі ғалымдар дәл емес деп санайды, себебі олар құпия өнерді қолдауға ұмтылмаған. Матай қанша маги болғанын нақты айтпайды, тек олардың біреуден көп екенін көрсетеді. Магилердің патшалар болғаны және олардың аттары болғаны туралы дәстүрлер кейіннен пайда болды. Сөздің «ақылдылар» және «астрологтар» сияқты әртүрлі аудармалары бар. Жаңа өсиетте бұл сөз тек 13:6 және 13:8 тарауларында кездеседі. Бұл контексте «маги» сөзінің мағынасы теріс, сондықтан көбінесе «сиқыршы» немесе «әулиеші» деп аударылады. Матай магилердің қайдан келгені туралы «шығыстан» дегеннен басқа ешқандай ақпарат бермейді. Көптеген ғалымдар осы «шығыстың» қайда орналасқаны туралы теориялар ұсынады. Дәстүр бойынша, магилер парсы немесе парфяндықтар болған, ал көркем суреттерде олар парсы киімдерімен бейнеленеді. Бұл тұжырымға негіз – алғашқы магилер Персиядан келген және сол жерде олардың саны ең көп болған. Астрономияға қызығушылық таныту оларды Вавилоннан келген деген ойға жетелейді, себебі сол кезде Вавилон астрологияның орталығы болған. Ең ерте жазбадағы теория, 160 жылға дейін барады, олар Арабиядан келгенін көрсетеді. Бұл олар әкелген сыйлықтарға сәйкес келеді, олар сол аймақтан алынған. Браунның пікірінше, Матай жазбасының авторы нақты бір жерді ойламаған, ал «шығыстан» деген тіркес әдеби эффект үшін және экзотикалық атмосфераны күшейту үшін қолданылған. Әйіз Ремигий былай дейді: «Магилер туралы пікірлер әртүрлі. Кейбіреулері олар халдейлер екенін айтады, олар жұлдызды Құдай ретінде құлшылық етіп, олардың жалған құдайы арқылы нағыз Құдайға жол көрсетілген. Басқалары оларды парсылар деп санайды, ал тағы біреулері олар әлемнің шетінен келгенін мәлімдейді. Ең ықтимал пікір – олар Баламның ұрпақтары, олар «Жақыптан жұлдыз туады» (Сандар 24:17) деген пайғамбарлықты білген. Олар жұлдызды көргеннен кейін жаңа патша дүниеге келгенін білді». Августин магилердің келуі туралы былай дейді: «Иса сол кезде білімділерге де, әділдерге де көрінбеді. Себебі шебулер надандыққа, ал зұлым магилер арамдыққа берілді. Дегенмен, осы Тас екеуін де Өзіне тартты, себебі Ол осы дүниедегі ақымақтарды таңдап, даналарды ұятқа қалдыру үшін келді, және Ол әділдерді шақыру үшін емес, күнәкарларды кешіру үшін келді, ешқандай ұлылық мақтан тұтпауы үшін және ешқандай әлсіз жан үмітсіздікке ұшырамауы үшін».
Чиркесі аталарының түсініктемелері
Августин: Ғажапты Құдай анасынан туғаннан кейін, құдайлық күшпен Құдай-адам қыздың жатырынан келді; осындай қараңғы баспанада, тар шатырда, шексіз ұлылық кішкентай денеде жатты, Құдай ана сүтімен тамақтанды және жаман маталарға оранды. Осының бәрінің арасында, кенеттен аспанда жаңа жұлдыз пайда болды, жер бетіндегі қараңғылықты жойып, түнді күндізге айналдырды; күндізгі жұлдыз түнмен жасырылмауы үшін. Сондықтан да Інжіл жазушысы былай дейді: "Иса Бейтлехемде туды."