Кіріспе

Эфиопиядағы ұлттық парк

Симен таулары ұлттық паркі – Эфиопиядағы ең үлкен ұлттық парк. Амхара облысының Солтүстік Гондар аймағында орналасқан, оның аумағы Симен тауларының ең биік бөліктерін қамтиды және Эфиопияның ең биік нүктесі – Рас Дашанды қосады. Онда эфиопиялық қасқыр және дүниежүзінде басқа еш жерде кездеспейтін жалбарыс ешкісі (walia ibex) сияқты құрып кету қаупі төнген бірнеше түрлер мекендейді. Гелада бабуины және мысық – қарақал да Симен тауларында кездеседі. Паркте 50-ден астам түрде құстар қоныстанады, оның ішінде қанаттарының қанаты кең болатын сақалды бүркіт (lammergeier) бар. Парк арқылы Дебарк қаласынан – парктің әкімшілік орталығынан шығысқа қарай бірнеше ауылдар арқылы Буахит асуына дейін созылатын, содан кейін оңтүстікке бұрылып, парк шекарасының сыртындағы Мекан Берхан қаласында аяқталатын топырақты жол өтеді.

Тарих

Парк 1969 жылы құрылды, оны Клив Никол құрған, ол өзінің тәжірибесі туралы «From the Roof of Africa» (1971) кітабында жазды. Симен аймағы кем дегенде 2000 жылдан бері қоныстанған және өңделген. Алғашқыда эрозия биік таулы аңғардың көлбеу беткейіндегі аралықтың ашылуын көрсетті, бірақ кейіннен тік беткейге дейін кеңейді. Ұлттық парк ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілген алғашқы орындардың бірі болды, 1978 жылы оның ерекше биологиялық әртүрлілігі мен тамаша ландшафты үшін тізімге енгізілді. Кейбір ерекше жергілікті түрлердің санының күрт төмендеуіне байланысты 1996 жылы ол Әлемдік мұра тізіміне қауіпті деп қосылды. Бұл түрлердің популяциясы тұрақтанғаннан кейін 2017 жылы тізімнен алынып тасталды.

География

Симиен таулары ұлттық паркі Симиен тауларының батыс жағында орналасқан және Эфиопияның солтүстік-батыс бөлігіндегі Гондар провинциясының Бегемдер аймағынан шығады. Ол Симиен массиві ішінде орналасқан, ол Эфиопияның солтүстік жоталарынан биікке көтеріледі. Жоталар шамамен 30 миллион жыл бұрын пайда болған палеоген кезеңінің жанартаулық тасқын базальттарынан қалыптасқан. Массивтің өзі – ірі қалқанды жанартаудың қалдығы. Қырқалар мен каньондарда шашыраңқы жайылымдар, орман және бұталар кездеседі. Бір кезде, теңіз деңгейінен 3000 м-ден 3800 м биіктікте Сент-Джон шөптесі (Hypericum spp.) орманды құрады, бірақ қазір ол көбінесе жойылды. Нақты саны белгісіз.

Фауна

Паркте барлығы 21 түрлі ірі сүтқоректі жануарлар қоныстанды. Массивтің солтүстік беткейінде тіршілік ететін жануарлардың көпшілігі Симиен тауларына тән және олардың көп бөлігі осы паркте табылады. Эфиопия қасқыры, Гелада бабуины, Менелик бұтасы және Валия ибекс – Эфиопияның жоталы жерлерінде ғана кездесетін сүтқоректі жануарлар. Сирек кездесетін басқа сүтқоректілерге Хамадрия бабуины, колобус маймылы, барыс, қарақал, сервал, жабайы мысық, дақты гиена, алтын шакал және Анубис бабуины жатады. Симиен тауларының беткейлерінде тау-тасты, қарапайым дуйкер және клипспрингер сияқты шағын шөп жейтін жануарлар да бар. Бұларға Arvicanthis abyssinicus және Crocidura baileyi кіреді. Crocidura туысына жататын жаңа түрдің табылуы да мүмкін.

Қорғау

Симиен таулары ұлттық саябағы 1969 жылы құрылған және Ұлттық қорық туралы заңмен қорғалады. Ұлттық саябақтарды басқару парктердің өкілді түрлерін тиімді қорғап, жергілікті тұрғындармен тығыз жұмыс істейді, егіс жерін кеңейту, балықты тым көп аулау, малдың басымдығы және табиғи ресурстардың артық пайдалануы арқылы парк ресурстарындағы қысымды азайтуға көмектеседі. Паркті басқару және жергілікті тұрғындардың тұрмыс жағдайын жақсарту үшін жеткілікті қаржылық қолдау қажет. Басқару жоспарын дайындау, іске асыру, қарап шығу және бақылау, саябақтың шекарасын қайта қарау және кеңейту, сондай-ақ жергілікті тұрғындардың толыққанды қатысуын қамтамасыз ету қажет. Ұлттық саябақ ресурстарын тұрақты пайдалануды қамтамасыз ету және тұрақты өмір сүру көздерін дамыту үшін жергілікті ынтымақтастық ерекше маңызды. Мұра аймағында тұратын адамдарды қайта орналастыру үшін жеткілікті қаржылық қолдау және тиімді мал шаруашылығын енгізу, жануарлар дүниесіне түсетін ауыр стресті азайту үшін маңызды. Табиғи мұраның жоғары деңгейдегі әмбебап құндылықтарын сақтау үшін мұра аймағының ішінде және сыртында тұратын тұрғындарға экологиялық білім беру және оқыту бағдарламалары, сондай-ақ мұраны басқаруда жергілікті тұрғындардың ынтымақтастығы мен қолдауы қажет.

Дау

Тұрғындарды көшіру жасыл колониализмнің мысалы ретінде сынға ұшырады, осы арқылы жергілікті халықтың дәстүрлі шаруашылығы экологиялық туризм экономикасымен ығыстырылды.