Кіріспе
Моника Хьюздің 1990 жылғы романы «Ойынға шақыру» – Моника Хьюз жазған ғылыми-фантастикалық кітап. Ол жақында «Ойын» деген атпен қайта басылды.
Invitation to the Game is a science fiction book written by Monica Hughes. It has recently been published as The Game.
Сюжеттің кіріспесі
Кітап 2154 жылы өтетін, машиналар мен роботтар көптеген жұмыстарды атқаратын, балалар мемлекеттік мектептерге баратын ғылыми-фантастикалық антиутопиялық роман. Осының салдарынан, жұмыспен қамтылғандар өте аз, көптеген адамдар әлеуметтік жәрдемақыға тәуелді өмір сүреді. Жұмыссыздардың көңілі көтеруге еш нәрсесі жоқ, тек түрлі есірткі заттар ғана бар. Бірі бандиттік топтар құрған, енді бірі саяси реформа талап етіп, науқан жүргізеді (5-тарауда жарияланған үнқағаздар туралы айтылады), ал көптегендері түрлі ұйымдасқан қылмыстарға қатысады. Бұл тұста, мүмкін, жалғыз ғана үкімет жұмыссыздарды белгілі бір аудандарға (БА) шектеу арқылы және жұмысшы табына да осындай бақылау орнату арқылы азаматтарына толық бақылауды жүзеге асырады. Жұмысшы табын жұмыссыздарды жек көруге үйретеді, ал жұмыссыздар көбінесе ақша мен жұмыс іздейді, бұл классикалық тап күресі. Оқиға Лиссаның көзімен баяндалады.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Лисса және оның достары мемлекеттік мектепті бітіргеннен кейін жұмыссыз қалған он алты жасар жастар. Олар жүзге жуық басқа адамдармен бірге қалада, арнайы аймақтарда, немесе DА деп аталатын жерлерге тасталады. Жергілікті жұмыссыздарды оңалту орталығында олардың жаңа өмірінің шынайылығы түсіндіріледі. Олар өздерінің белгіленген аумағынан жол жүру қағазы болмаса, шыға алмайды, бұл өте сирек кездесетін нәрсе. Егер олар прокуратурадан тыс жерде ұсталса, оларды Ой полициясы ұстап алады. Жұмыссыз болғандықтан, Лисса мен оның достары ай сайын несиелер бойынша жәрдемақы алады, оны тек үкімет бақылауындағы азық-түлік дүкендерінде ғана пайдалана алады. Үкімет басқаратын киім дүкендері жұмыссыздарға тегін беріледі, және жұмыс істейтін жұмысшылардың көбісі киетін қарапайым киімдерге қарама-қайшы келетін, таңғажайып және жарқын түстер мен стильдердегі киімдерді ұсынады. Бұл топтың пікірінше, жұмыссыздарды түстерсіз ортаға көбірек көзге түсіру үшін. Саяхат қағаздары мен азық-түлікпен байланысты емес сатып алулар жұмыс істейтіндерге ғана шектелген, бірақ екі топ та бірдей несиелерді пайдаланады, өйткені жұмыссыздар жұмыс істейтіндерге сату үшін заттарды жасай алады, ал бір несиелерді екіншісіне айырбастау туралы ештеңе айтылмаған. Жұмыссыздық орталығы ай сайынғы несиелік стипендияны, күніне 3 рет қарапайым тамақ беретін тегін асхананы, өте шектеулі уақытқа пайдаланылатын жатақхананы және жұмыссыздар тұруға рұқсат етілген тегін тұрғын үйлердің орналасуын қамтамасыз етеді. Лисса тобы бірігіп, жұмысшылар сатып алатын заттарды шығаратын "корпорация" деп мәлімдей отырып, қоймаға көшуге рұқсат алады. Оларға азық-түлік пен тазалық құралдарын сатып алуға рұқсат етілмегендіктен, жұмыссыздар керегі бар барлық басқа нәрселерді, мысалы төсек-орын, жиһаз, тамақ пісіру керек-жарақтары, басқа да заттарға қайта қолдануға болатын электрондық құрылғыларды "іздеуге" мәжбүр. Олар күндіз олар тұратын жердің түнегіп, лас әрі қауіпті екенін түсінеді. Алайда түнде жұмыссыз адамдар сыртқа шығып, әлдеқайда белсенді болады. Лисса мен оның достары бірнеше кешті жаңа әлемге бейімделуге және басқа жұмыссыз топтармен кездесуге тырысады, өйткені олар қазір олардың өмірі осындай екенін түсінеді. Карен, Трент, Кэти, Пол және Алденнің барлығы жұмыссыздардың қарапайым өмір салтына оңай аударылмайтын дағдыларға ие. Олар түнгі уақытта жұмыссыздардың басқа топтарының жаңа өмірде қалай өмір сүретінін білу үшін бастамашы болып табылады. Ойын полициясы үлкен мәселелерді немесе дауларды тез арада шешуге кіріседі. Өздерінің қауіпсіздігі үшін олар үйде бірге тұратын Кэтиден каратэ үйреніп алады. Жергілікті кітапханада өздерін және үйлерін қорғау үшін басқа да өзін-өзі қорғау дағдыларын үйренуге көмектесетін ескі кітаптар бар. Лисса онда көптеген қызықты кітаптарды табады, өйткені ол көркем әдебиеттің қиялы мен жақсы өмірдің, жақсы әлемнің арманына түсіп кетеді. Әр үйде тұратын адам үйге өз тәжірибесін қосуға тырысады және өз тобының жұмысын жалғастырады. Брэд өзінің ағаш ұсталығы мен механикалық дағдыларын, сонымен қатар топтың қоймасын қорғалған "қалдыққа" айналдыру үшін материалдарды қолданады. Сцилла өзінің өнерлік қабілетін керемет пейзаждар мен қиял-ғажайып көріністердің қабырғаларына сурет салуға қолданады, бұл олардың жаңа өмірінің қасіретін азайтуға көмектеседі. Олар сондай-ақ оның суреттері мен Брэдтің ойыншықтарын жұмысшыларға сатып, ай сайын алатын аз несиелерін арттыруға көмектеседі. Түнгі экскурсиялардың бірінде Лисса мен оның достары үлкен әріптермен "Ойын" деп аталатын құпия "ойын" туралы естіді. Қатысушылар тек таңдалуы мүмкін және қатысуға өтініш бергендердің барлығы әрқашан бас тартылады. Қауіпсіз түнде олар Чарли есімді күдікті ер адамға кездеседі, ол Лиссаның досы және үйдесі Олденге серіктестік ұсынады. Чарли Алденнің химиядағы дағдыларын ақыл-ойды өзгертетін заттарды жасау үшін пайдалануды қалайды және топқа ақша, саяхат және қорғау ұсынады. Чарлидің күшті топ басшысы екенін түсінген Олден көмектесуден бас тартып, үйге бара жатқанда оған шабуыл жасалады. Достары оны қорғап, көмектеседі. Оқиғаға күдіктілер тез арада келіп, Чарлидің қылмыскерлерін ұстайды, бірақ Лиссаның тобы қашып құтылуға тырысады. Бұл оқиға және басқа жұмыссыздармен болған кездесулер олардың өмірінің құдіреті жоқ екенін көрсетеді. Бір күні топ "Ойынға" шақырылады, ол виртуалды шындық, толық әлемдік симуляция. Оларға электрондық қағаздар беріліп, Ойын өтетін жерге пойызбен саяхаттауға рұқсат етіледі. Саяхат барысында олар кездесетін жұмыс істейтін жұмысшылар тарапынан қоршауда қалады. Ойын орнына келгеннен кейін олар дивандарға жатып, Ойынның симуляцияланған әлеміне кіреді. Бұл симуляция өте шынайы және ашық далалық ортаға негізделген, мақсаты осы жаңа климатта аман қалу болып көрінеді. Өмірінде басқаша көңіл көтеруге мүмкіндік болмағандықтан, топ Ойын сессиялары арасында жаттығулар мен ақпарат жинауға назар аударады. Олар жүгіру, салмақ көтеру және каратэден тұратын үлгілі жаттығулар жасап, жергілікті кітапханадан ақпарат іздеп, өзара тәжірибелері мен мотивацияларын талқылайды. Ойынмен қатар дамыған сайын, топтың бір сессиясы олардың білімсіздігінен кейін аяқталғаннан кейін дәрігерге және ауыл шаруашылығы туралы білімі бар адамға қажеттілігі туады. Ойын сессияларында олар қауіпке тап болғанда, мысалы уланған жидектер жегенде әрқашан шындыққа қайтарылады. Рич пен Бента, мектептен таныс адамдар олардың қажеттіліктерін қанағаттандырып, қайтадан олардың өміріне кіріп келеді, бірақ бастапқыда бұл оқиғаның сәйкес келуіне сендіреді. Өмірлері мен отбасыларының "ойын" үшін қиратылғанын білген Рич пен Бента бастапқыда өте ашуланып, мектептестерінен еске алынбағандарын тілейді. Алайда келесі Ойын сессиясынан кейін Рич пен Бента екеуі де Ойын қандай мүмкіндік екенін түсінеді және олардың сессиялары оларды топқа қызықтырып, толыққанды инвестициялайды. Шын әлемде топ Ойында болғандардың барлығын жазады, табылған аймандарды картаға түсіріп, кездесетін флора мен фаунаны тіркеп алады. Олар сондай-ақ Ойынды жеңсе қандай сыйлықтар алатынын болжайды, тілектері несиелерді кез келген нәрсені, соның ішінде саяхатты сатып алуға жұмсау. Бір жылдық жаттығудан кейін Ойын сессиясы күрт өзгереді, бастапқы тәжірибесі әртүрлі болады. Олар бірдей әлемге орналасқан болса да, бұл әлем басқаша сезіледі. Олар өзін-өзі жарақаттану қаупінде болғанда оянбайтынын біледі. Бастапқыда бұл олар Ойынның жаңа, жоғары деңгейіне жеткенін білдіреді, бірақ олар ешқашан "оянбайтынын" және олардың жаңа үйі осында екенін түсіне бастайды. Содан кейін олар басқа елге жіберілгенін ойлайды, бірақ Айдың барлық жерден көрінетінін еске түсіргенде бұл дұрыс емес екенін түсінеді. Олар жұлдыздарға қарап түнде ояқ болады, олардың аспандағы орны олардың галактиканың басқа бөлігінде екенін көрсетеді. Бұл планета Жерден өте өзгеше - түрлі-түсті, жаңа, көңіл көншітпейтін, тыныш, салауатты және т.б. Бұл ескі құлатқан мәселелерсіз әлемді құруға жаңа мүмкіндік: денсаулық мәселелері, саяси мәселелер, ластану, жұмыссыздық және ең бастысы, роботтар. Роботтар адамдар бұрын атқарған барлық жұмыстарды иеленді, үкімет тоқтатай алмаған жұмыссыздық құрылымын жасады. Олар Ойынның олардың тобын дайындауға арналған бір түпкілікті оқу бағдарламасы екенін түсінеді...