Кіріспе

Ирландиялық лотерея ауруханаларды қаржыландыру үшін

Ирландиялық ауруханалар лотереясы 1930 жылы Ирландия еркін мемлекеті ауруханаларын қаржыландыру мақсатымен Ирландия еркін мемлекеті ауруханаларының лотереясы ретінде құрылды. Ол көбінесе Ирландиялық жеребе немесе Ирландиялық жеребелер деп аталады, жиі қысқартылып, Ирландиялық жеребе деп айтылады. 1930 жылғы «Жалпы қайырымдылық ауруханалар (уақытша ережелер) туралы» заң осы лотереяны құрды; бұл заң 1934 жылы мерзімі бітіп, оның талаптарына сәйкес, «Жалпы ауруханалар туралы» заңдар одан әрі осы схеманың заңнамалық негізі болды. Басты ұйымдастырушылар Ричард Дагган, капитан Спенсер Фриман және Джо Макграт болды. Дагган Дублиндегі танымал букмекер, ол ауруханалар лотереясын құруға дейін бірнеше жеребе ұйымдастырған. Капитан Фриман Уэльсте туған инженер және бұрынғы британ армиясының капитаны болды. Жеңімпаздарға берілген сыйлықтар мен қайырымдылық үлесінің лотереядан түскен кіріске қатынасы төмен болды, және бұл схема оның негізін қалаушыларын зор байлыққа ие етті. Лотерея әкімшілері айтарлықтай саяси ықпалға ие болды, бұл схеманың 1980 жылдарға дейін дамуына мүмкіндік берді, содан кейін ол тоқтатылды.

Тарих

Жеребе салу Ирландиядағы ауруханаларға қаржы жинау мақсатымен құрылды. Қаржының айтарлық бөлігі Ұлыбритания мен АҚШ-та жиналды, көбінесе эмигрант ирландтардың арасында. Жеңіске ие болу мүмкіндігі бар билеттер айналмалы барабандардан, әдетте, форма киген медбикелер арқылы тартылып алынды. Әрбір билет Кембриджшир мүгедектер жарысы, Дерби және Гранд-Нэшнл сияқты бірнеше ат жарысына қатысатын деп күтілген атқа бекітілді. Сүйікті аттарды тартқан билеттер жеңіске жету ықтималдығы жоғары болды және үлкен жүлделерді ұсыну үшін аттардың тізбегі аккумуляторлық жүйе бойынша таңдалуы тиіс болды. 1937 жылы Ирландия Конституциясы қабылданғаннан кейін «Ирландия ауруханаларының жеребесі» деген атау қабылданып, «Еркін мемлекет» деген сөз алынып тасталды. Алғашқы жеребелік тартыстар 1939 жылдың 19 мамырында Дублиндегі The Mansion House-та Полиция Бас комиссарының қадағалауымен өтті, ал кейін 1940 жылы Баллсбридждегі Корольдік Дублин қоғамында (RDS) тұрақты орынға көшірілді. Дублиндегі Аделаида ауруханасы сол кездегі Ауруханалар қорынан ақша қабылдамаған жалғыз аурухана болды, себебі директорлар жеребе ойындарын мақұлдамады. 1960 жылдардан бастап кірістер төмендеді. Офистер Корктегі Лотамор үйіне көшірілді. Жарнамада және тартыстарда медбикелердің елеулі рөл атқаруына қарамастан, бұл жеребе ойыны шын мәнінде жеке, пайда табуға бағытталған лотерея компаниясы болды және иелеріне пайдадан айтарлықтай дивидендтер төленді. Fortune журналы оны «пайда табу үшін жұмыс істейтін жеке компания ретінде сипаттады және оның акционерлері лотереядан түскен табыстарын қарапайым ирландия экономикасында маңызды өнеркәсіптік кәсіпорындар тобын құруға жұмсады. Waterford Glass, Irish Glass Bottle Company және көптеген басқа да жаңа ирландиялық компаниялар осы кәсіпорның ақшасымен қаржыландырылды және 5000-ға жуық адамға жұмыс орны берілді». 1966 жылы қайтыс болған Джо МакГраттың жарыс индустриясында мүдделері болды, сонымен қатар ол Ирландиядағы Renault дилерлігін басқарды және үлкен қаржылық және жылжымайтын мүліктеріне ие болды. Ол бүкіл Ирландияда өзінің қатал бизнес тәсілімен және Ирландия Азамат соғысы кезіндегі әрекеттерімен танымал болды. 1986 жылы Ирландия үкіметі жаңа мемлекеттік лотерея құрды, бірақ компания оны басқаруға жаңа келісімшартты алуға қол жеткізе алмады. Соңғы жеребе 1986 жылдың қаңтарында өтті және компания Ирландия Ұлттық лотереясына лицензия алуға үміткер болған жоқ, оны сол жылдың соңында An Post жеңіп алды. Компания 1987 жылдың наурыз айында өз еркімен таратылды. Көптеген жұмыскерлердің зейнетақы схемасы болған жоқ. 1990 жылғы «Халық ауруханалары (өзгерістер) туралы» заңы схеманы реттеп тарату үшін қабылданды, ол кезде талап етілмеген жүлделер мен жинақталған сыйақылардың сомасы шамамен 500 000 фунт стерлингті құрады. Ирландия ауруханаларының жеребесіне қатысты жарнамалық материалдар жинағы Ұлттық ирландиялық бейнелеу өнері кітапханасының арнайы коллекцияларында сақталады.

Ұлыбритания мен Солтүстік Америкада

Лотереяның құрылған кезінде Ұлыбритания, АҚШ және Канадада лотереялар көбінесе заңсыз болды. Басқа қолжетімді лотереялардың болмауынан Ирландиялық лотереялар танымал болды. Ирландиядан тыс жерлерде билеттер заңсыз болғанымен, АҚШ, Ұлыбритания және Канадада миллиондаған билет сатылды. Осы билеттердің қаншасы жеребеге қайта оралмағаны белгісіз. АҚШ кеден қызметі ғана Ирландияға қайтарылып келе жатқан жүктерден бірнеше миллионға жуық билеттердің түбіртектерін тәркілеп, жойды. Ұлыбританияда лотереялар ағылшын-ирланд қатынастарына керіс тиді, сондай-ақ Ұлыбритания парламенті лотереяға қатысты материалдарды экспорттау мен импорттауға тыйым салу үшін 1934 жылғы ставкалар және лотереялар заңын қабылдады. АҚШ Конгресі 1890 жылдан бастап АҚШ пошта қызметін лотерея мақсатында пайдалануды заңсыз деп жариялады. Осының салдарынан екі елде де билеттердің қара нарығы гүлденді. 1950 жылдардан бастап, американдық, британдық және канадалық үкіметтер осы түрдегі құмар ойындарға деген көзқарасын жұмсарта бастап, өздері лотерея бизнесіне кіріскенде, АҚШ-та ешқашан заңды болмаған Ирландиялық лотереялардың танымалдылығы төмендеді.

Мәдени сілтемелер

"Жеңіс билеті" (1935) фильмі нәресте жасырып қойған жеңіс билеті мен оны табуға тырысудың драмалық оқиғасы туралы. Агата Кристидің "Бұлттардағы өлім" романында (1935), кейіпкерлердің бірі, шаштараз Джейн Грей, "Свип" ойынында 100 фунт стерлинг ұтып алды, сондықтан оған романның оқиғасы басталатын Париж-Лондон рейсіне шығуға мүмкіндік берді. Кейіннен басқа жолаушымен оның жеңісін талқылап, олар "жалпы романтика мен сыпырудың қалауы туралы келісті және ағылшын үкіметінің жанашырлықсыз ұстанымын өкініш білдірді". Эвелин Уоның "Скуп" романында (1938), Суиптер кейіпкер Уильям Буттың ұшақта ұшуға деген ұзақ уақыт бойы құмар болған тілегімен байланысты айтылады: "[Нэнни Блоггс] ирландтық лотереяда жеңіске жеткен жағдайда оған ұшуға уәде берген еді, бірақ бірнеше рет сәтсіздіктерден кейін ол бүкіл нәрсенің паптық трюк екенін шешті, және оның шешімі Уильямның мүмкіндіктері түпкілікті көкжиектен тыс болып көрінді". 1939 жылы "Колумбия Пикчерз" компаниясының "Бақытты шошқалар" мультфильміне түскен кедей шошқалар отбасы Ирландиялық жеребе сайысында жеңіске жетті. Шошқалар жаңа байлықтарын аз уақыт қанағат тұтып, кейін салық жинаушылармен бірге жоғалтады. "Lucky Partners" (1940) фильмінің сюжеті Жан Ньютон (Джинджер Роджерс) мен Дэвид Грант (Рональд Колман) ирландтық лотерея билетін сатып алу туралы. Роберт Монтгомери мен Ингрид Бергманның қатысуымен түсірілген "Раушание на небе" (1941) фильмінде де Суиптер туралы айтылады. "Cabin in the Sky" (1943) фильмінде Кішкентай Джоға Sweepstake билеті үшін 50,000 доллар ұсынылады, оның аты соңғы жеребеде жеңіске жетеді. "Cork Crashes and Curiosities" (1945) - бірнеше кадрда көрінетін Irish Sweep плакаттары бар автомобиль және мотоцикл жарыстары туралы ирландтық қысқа фильм. RiffTrax-тің түсіндірме сөзінде Майк Нельсон, Кевин Мерфи және Билл Корбет плакаттар "Ирландиялық сыпыру" деп аталатын құпия өнімнің жарнамалары деп санайды. "Зигфелд ақымақтықтары" (1945) фильміндегі "Бейнелеу билеті" атты скетчте кедей әйел (Фанни Брайс) кабель арқылы өзінің Ирландиялық бәйге жеңімпазы екенін біледі. Содан кейін күйеуі (Хьюм Кронин) билетті үй иесіне (Уильям Фроули) жалға алатын 3 доллардың орнына берді. "Three Strangers" (1946) фильмінде сұлу, бірақ бақытсыз британдық әйел (Джеральдин Фицджеральд) екі бейтаныс адамды (Питер Лорр және Сидней Гринстрит) қытайлық жаңа жылында қытайлық мүсін алдында жалпы тілек білдіруге, Ұлы ұлттық ат жарысында жүгіруші үшін жеңіске жеткен ирландтық жеребе билетін алуға көндіреді. Олардың билеті тартылып, жылқылары жеңіске жетеді, бірақ бұл жетістік олардың ешқайсысына да жақсы табыс әкелмейді. 1948 жылы "Зұлымдық күші" фильмінде, сандық рэкетке заңдастыру туралы, Ирландиялық Sweepstake үлгі ретінде аталады. "The Emerald Isle" (1949) мультфильмінде стейктің сыпырылуы байқалады. Баяндаушы (Джек Мерсер) қандай стейк екенін сұрағанда, стейк (Сид Реймондтың дауысы) өзін Ирландиялық Sweepsteak деп атайды, бұл Ирландиялық Sweepstake-ге сілтеме. 1954 жылы "Мен Люсиді сүйемін" сериясында "Бонус Бакс" деп аталатын серияда Люси Риккиге ақша ұтып алудағы сәтсіздігі туралы айтады, ол "Бес жыл қатарынан мен Ирландиялық жеребе жеңімпазы болдым" деп айтады. Роберт Хайнлайн өзінің "Айды сатқан адам" романында (1950) Ирландиялық "Күсірулер" туралы айтады. Оның "Даңқ жолы" романында (1963) ол алғашқы тарауларда негізгі рөл атқарады: басты кейіпкер покер ойнаған кезде көптеген лотерея билеттерін жинақтап алады, олардың бірінде жеңімпаз нөмір бар. Ол жарыстан бұрын билетті сату мүмкіндігін қарастырған кезде, ол туралы қызықты факт табады, бұл оқиғаның барысын өзгертеді. 1958 жылы "Альфред Хичкок сыйлықтарын ұсынады" сериясының "Постмортем" (3-серия, 33-серия) эпизодында әйел бірінші күйеуін костюмінің қалтасында жеңімпаз билетпен жерлегенін біледі. Неге екенін білмей, екінші күйеуі оның денесін қазып алуға келіспейді. 1963 жылдың сәуір айында "Менде құпия бар" сериясында Ирландиялық жеребе сайысында 140 000 доллар ұтып алған әйелді көрсетті: панельшілердің сұрағына жауап ретінде әйел өзінің жеңістерінің шамамен 100 000 долларын Ішкі кіріс қызметі алатынын атап өтті, оған жүргізуші Гарри Мур "3 долларлық билет" үшін 40 000 доллар әлі де елеулі жеңіске ие болды. 1964 жылдың қазан айында "Баб" сериалындағы "Менің үш ұлым" лотереяда жеңіске жетіп, отбасын екі эпизодтық саяхатқа Ирландияға алып кетеді. 1965 жылдың ақпан айында "Бонни Бой" эпизодында Хейзел өзінің бастығы Джордж Бакстерге жеңілдіктер билеті сатып алады, ол жақында қаланың ойын-сауыққа қарсы комитетіне тағайындалғанын білместен, ол жеңілдіктер сатуға қатысты. Өзінің "Трансформациялар" (1971) атты өлеңдер жинағында Энн Секстон Ирландиялық жеребе сайысы туралы "Күндузге" өлеңінің бірінші шумағында айтады. "Happy Days" сериалының 3 маусымының 8 эпизодында (1975) Ричард Каннингем әкесінің "Ирландиялық жеребеге жартылай жеңіске жеткенін" айтады. Стивен Кингтің "Тұру" (1978) романында Уильям Старки грипп пандемиясының басталуына сілтеме жасай отырып, Ирландиялық жеребе туралы айтады. "Дегенмен, Синди, мен айтқым келе жатқан нәрсе - бұл Ирландиялық жеребеде жеңіске жетумен салыстыратын сәйкестіктер тізбегі". 1978 жылғы "Сүйкімді кеме" эпизодында Гарри Морганның кейіпкері әйеліне өзінің өтеу ақысын төлеуге жететінін, Ирландиялық жеребеде жеңіске жеткенін айтады. 1981 жылғы "WKRP in Cincinnati" сериалының "Түскі үзіліс" эпизодында Джонни мен Вена станция қызметкерлеріне жазба компаниясының өкілінен сыйлық ретінде Ирландиялық жеребе билеттерін таратады. 1983 жылғы "Fantasy Island" сериалының "Жеңіс билеті" эпизодында Тату жаңадан қайтыс болған жеңімпаздың жақын досы болғандықтан миллион долларлық Ирландиялық жеребеде жеңіске жетеді. Фредерик Экслінің өзіндік өмірбаяндық соңғы романы "Үйден соңғы хабарлар" (1988) романында автор/кейіпкер Ирландиялық жеребе сайысын жарнамалауға жауапты жарнамалық фирманың қызметкері, бұрынғы Ирландиялық Джимми Сеамус Финбарр О'Тумимен кездеседі. 2006 жылғы "NCIS" эпизодында "Отбасылық құпия" Доктор Маллард: "Мен бірде Ирландиялық жеребеге бес жүзден біріне тікелей ставка қойғанмын". 2012 жылғы "Breaking Bad" сериалының "Madrigal" эпизодында Сол Гудман Уолтер Уайтқа оның сәті туралы айтады: "Сіз тірісіз, менің ойымша, бұл Ирландиялық жеребе".

Суреттер

1939 жылы Ирландияның Дублин қаласындағы Баллсбридждегі Ирландия лотереясы ғимаратының суреттері; Британдық сәулетшілер Корольдік институтының қорынан алынған. RIBA іздеуін қараңыз.