Кіріспе

Мюнхендегі өнер мұражайы (Германия) Haus der Kunst (Өнер үйі) – Баварияның Мюнхен қаласындағы қазіргі заманғы және заманауи өнер мұражайы. Ол Мюнхеннің ең үлкен саябағы – Англия бағының оңтүстік жиегінде орналасқан.

Бағдарлама

2023 жылдан бері бағдарламаның басты тақырыбы – дыбыс, оның ішінде дауыс, әуен, музыка және уақыт. Бағдарламаның жалпы мақсаты – қалыптасқан қағидалар мен дәстүрлерге күш түсіру және тарихи тұрғыдан назардан тыс қалған дауыстарды алға шығару. Осы процестің ортасында білім беру және қатысудың жаңа көзқарасы тұр.

Мәдениетке қатысу және білім беру

Сонымен қатар, әлеуметтік қатысуды қамтитын бағдарламаға ерекше назар беріледі. Қолданыстағы өнер білімі форматтарынан өзге, суретшілер, педагогтар және кураторлармен бірлесіп, халыққа арналған жаңа жобалар жасалмақ. Бұл үй – ой елегінен өткізуге, пікір алмасуға, тәжірибе жүргізуге және қуанышқа шақыратын кездесу ортасы ретінде орнығуды көздеп отыр.

Ашық есік

Әр айдың соңғы жұмасында Haus der Kunst "Ашық есік" шарасына есігін ашады. Сағат 16:00-дан 22:00-ға дейін кіру тегін. "Ашық үй" кездесулер мен шығармашылық алмасуға арналған кеңістік ұсынады. Балалар мен ересектерге көрмелер бойынша тегін экскурсиялар, барлық жасқа арналған ашық шеберхана, өнер туындыларымен өзара әрекеттесу және тағы басқа жағымды тосынсыйлар күтілуде.

Нацистік сәулет

Haus der Kunst – нацистер тапсырыс берген алғашқы маңызды сәулеттік жоба. Оның негізі 1933 жылғы қазан айында Адольф Гитлермен қаланды. Haus der Kunst – тоталитарлық классицизмнің бір үлгісі және тастан салынған.

Нацистік үгіт

1937 жылы 18 шілдеде Haus der Kunst ашылуына орай Неміс өнері күні салтанатты түрде ұйымдастырылды. Сол күні 6 мың адам қатысқан және көрменіктермен безендірілген парад, нацистік өнердің құндылықтарын, эстетикасын және зор мақсаттарын көрсетті. Дегенмен, таңдалған нацистік өнер күтілгендей көп көрерменге тартымды болмады. Нацистік элита ашылудың сәтті өтуін көрсету үшін көптеген нацистік туындыларды сатып алуға мәжбүр болды.

Соғыстан кейінгі

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін мұражай ғимаратын алғаш рет АҚШ армиясының оккупациялық күштері офицерлер клубы ретінде пайдаланды. Ғимараттың бастапқы мақсаты әлі де оның алдыңғы бөлігінің төбе панельдеріндегі свастика мотивтерімен безендірілген мозаикаларда көрінеді. 1946 жылдан бастап мұражай бөлмелері бірнеше кіші көрме алаптарына бөлініп, сауда көрмелері мен келуші сурет көрмелері үшін уақытша көрме орталығы ретінде қолданыла бастады. Мұражайдың бір бөлігі соғыста қираған Мюнхеннің сурет галереяларынан әкелінген туындыларды көрсету үшін де пайдаланылды. Ғимараттың кіреберісіндегі бастапқы сатылар 1972 жылы ашылған жол тоннеліне орын ашу үшін алынып тасталды. 2002 жылы Ұлттық заманауи және қазіргі заманғы өнер жинағы Pinakothek der Moderne-ге көшірілді. Бүгінде Haus der Kunst өзінде тұрақты көрмелерді ұсынбаса да, уақытша және келуші көрмелерді өткізу үшін маңызды орын болып табылады, олардың ішінде Тутанхамон, Zeit der Staufer, Гилберт және Джордж (2007), Андреас Гурски (2007), Аниш Капур (2007), Ай Вейвей (2009), Эллсворт Келли (2011), Георг Базелиц (2014), Луиза Буржуа (2015) және Фрэнк Боулинг (2017) көрмелері бар. 2012 жылы Лос-Анджелестегі Заманауи өнер мұражайымен бірлесіп ұйымдастырылған «Жердің соңы: 1974 жылға дейінгі жер өнері» көрмесі әлемдік жер өнері бойынша алғашқы ірі мұражайлық зерттеу болды. Музей «Соғыстан кейінгі: Тынық мұхиты мен Атлантика арасындағы өнер, 1945-1965» еңбегімен де атаққа ие болды. 2019 жылы Ганалық мүсінші Эль Анацуидің жеке көрмесі соңғы 10 жылда мұражайдың ең көп қонақ шақырған көрмесі болды. 2013 жылы Лондондық сәулетші Дэвид Чипперфилдке Haus der Kunst-ты қайта жаңарту жоспарларын жасау тапсырылды, ал жоспарлар 2016 жылы жұртшылыққа ұсынылды. Шамамен 60 миллион еуроға бағаланған жоспарланған жөндеу кинотеатр, қойылымдар мен музыкалық іс-шараларға арналған кеңістік құруды көздейді. Чипперфилд сонымен қатар ғимаратқа күн сәулесі түсуі үшін жабылып қалған люктерді ашуды ұсынды. 2018 жылы көркемдік директор Окуи Энвезор денсаулығына байланысты қызметтен кеткеннен кейін, Haus der Kunst 2019 және 2020 жылдар аралығында бағдарламалау және стратегияны қадағалау үшін сарапшылар комиссиясын тағайындады. Комиссияны Биче Куригер басқарды, сондай-ақ Ахим Хохдорфер және Гёц коллекциясы да кірді. 2019 жылы іріктеу комиссиясы Андреа Лиссониді жаңа көркемдік директор ретінде таңдады, комиссия төрағасы Нина Циммер болды, ал құрамына Дэниел Бирнбаум, Дориун Чонг, Сюзанна Гэнсхаймер және Николас Серота кірді. Доктор Андреа Лиссони Баварияның ғылым және өнер министрлігі тағайындаған Haus der Kunst-тың жаңа көркемдік директоры.

Серіктестіктер

2011 жылы Haus der Kunst жеке Goetz Collection-мен бірлесіп бейнесурет көрмелерін бірлесіп ұйымдастыру үшін серіктестік құрды. 2013 жылы Бавария мемлекеттік мұражайлары мен Нюрнберг қаласындағы Neues Museum Nürnberg мұражайларымен бірге Ингвильд Гёц өзінің бейнесурет коллекциясын Бавария мемлекетіне сыйға берді, соның нәтижесінде шамамен 5000 туындыдан тұратын толық жиынтық тұрақты несиеге берілді.

Қаржыландыру

Бавария мемлекеті Haus der Kunst-тің ең ірі акционері болып табылады және мұражайға жыл сайын миллиондаған евро қаржылай көмек көрсетеді. 1983 жылдан бері мұражай ғимаратында Мюнхеннің танымал элитасы жиналатын P1 түнгі клубы орналасқан, ал жалға төлемі мұражайдың кіріс көздерінің бірі болып табылады. 2011 жылы Деркон Haus der Kunst-тен 1,5 миллион евро көлемінде капиталмен кетті. Қызмет еткен кезеңінде Энвезор жоспарланған 150 миллион евролық Haus der Kunst жаңартуына қажетті қаржыны жинауды бақылады. Бірақ 2018 жылы Haus der Kunst «бұрынғы басқару қателіктерінен туындаған қиын қаржылық жағдай» деп мәлімдеп, видео және перформанс өнері шебері Джоан Джонастың көрмесін күштен тоқтатты. Сондай-ақ, Теастер Гейтс көрмесін 2019 жылға дейін ықпалдастыруға тура келді.

Оқуи Энвезор

2017 жылдың наурыз айында Haus der Kunst директоры Оквуи Энвезор адамның діни сеніміне байланысты Саентология шіркеуінің мүшесін жұмыстан босатып, халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарының кең көлемде жаңғырысын тудырды. Баварияда мемлекеттік қызметкерлер мен мемлекеттік қаржыландырылатын мекемелердің қызметкерлері Саентолог емес екендерін растау үшін қол қоюға міндетті.