Кіріспе

Фундаментализм деп аталатын эпистемологиялық көзқарас бойынша, негізгі сенімдер (олар негіздік сенімдер немесе түйін сенімдер деп те аталады) – сенімдер жүйесінің аксиомалары болып табылады.

Сенімдер санаттары

Фундаментализмнің тұжырымы бойынша, барлық сенімдер танылуы үшін негізделген болуы керек. Сондықтан сенімдер екі санатқа бөлінеді:
Біріншіден, басқа сенімдердің негізделуіне емес, сенім саласынан тыс нәрсеге ( "сенімдік емес негіздеме") тікелей байланысты болғандықтан, дұрыс негізделген сенімдер. Екіншіден, бір немесе бірнеше негізгі сенімдерден туындайтын және осылайша жарамдылығы үшін негізгі сенімдерге тәуелді сенімдер.

Сипаттама

Фундационализмнің осы негізгі шеңберінде, қандай сенімдердің дұрыс негізделген деп есептелетініне қатысты түрлі көзқарастар бар; яғни, қандай сенімдерді басқа сенімдердің ақтауысыз ақтауға болады. Классикалық фундаментализмде сенімдер, егер олар өздігінен түсінікті аксиомалар болса немесе сезімдерге айқын болса (эмпиризм), дұрыс негізделген болып саналады. Алайда, Энтони Кенни және басқалар бұл идеяның өзін-өзі жоққа шығаратынын айтты. Қазіргі заманғы фундаментализмде сенімдер, егер олар өздігінен түсінікті аксиома немесе түзетілмейтін болса, дұрыс негізделген болып есептеледі. Мұндай аксиоманың бір мысалы – Рене Декарттың аксиомасы: Cogito ergo sum ("Мен ойлаймын, демек, мен бармын"). Түзетілмейтін (әдеттегідей, түзетілмейтін) сенімдер – бұл адамның бұл сенімін қате екені дәлелденбей-ақ сенуі мүмкін. Маңыздысы, сезімдердің дәлелі дұрыс негізделген деп қарастырылмайды, себебі Декарттың пікірінше, барлық сезімдік тәжірибеміз иллюзия болуы мүмкін. Кит Лерер "қателікке ұшырайтын фундаментализм" деп атаған, сондай-ақ "орташа фундаментализм" деп белгілі, инференциялық және инференциялық емес сенім арасындағы айырмашылық сақталады, бірақ түзетілмейтін талаптан бас тартылады. Бұл, олардың қателігіне қарамастан, сезімдерге дәстүрлі рөлін қайтаруға мүмкіндік береді. Реформаланған эпистемологияда сенімдер дұрыс негізделген болып саналады, егер олар ақылға қонымды және дұрыс көзқараспен үйлесетін болса. Фундаментализмге қарсы тұрушылар фундаментализмді қабылдамайды және зерттеу мен білімнің негізгі негізі немесе бастауы болып табылатын негізгі сенім немесе принцип бар екенін жоққа шығарады.