Философия табиғатын зерттеу: метафилософия, мақсаттары, әдістері, тарихы. Білімнің, шындықтың мәнін анықтауға көмектеседі. Философияның негізгі саласы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Философияның мәнін зерттеу
Investigation of the nature of philosophy
Метафилософия, кейде философияның философиясы деп аталады, "философияның мәнін зерттеу" болып табылады. Осылайша, философия әдетте болмыстың мәнін, заттардың нақтылығын, білімнің мүмкіндігін, шындықтың мәнін және т.б. зерттейтін болса, метафилософия – осы сияқты сұрақтарды қоятын іс-әрекеттің мәнін, мақсаттарын және әдістерін өзіндік рефлексия арқылы зерттеу болып табылады. Ол философияның өзі не, қандай сұрақтар қою керек, оларды қалай қоюға және жауап беруге болады, сондай-ақ осы арқылы неге қол жеткізуге болады деген сұрақтар арқылы жүзеге асырылады. Кейбір адамдар оны философияға дейінгі және дайындық пәні деп санайды, ал басқалары оны философияның бір бөлігі деп қарастырады немесе философияның құрамына енген деп есептейді, ал үшіншілері осы көзқарастардың біріктірілген нұсқасын қабылдайды. Философияның көптеген тармақтарының өздерінің "метафилософия" саласы бар, мысалы, мета-эстетика, мета-эпистемология, мета-этика және мета-метафизика (мета-онтология). Метафилософия термині және метафилософияға философияның жеке саласы ретінде назар аудару 20 ғасырда пайда болғанмен, бұл тақырып философияның өзі сияқты көне және кем дегенде ежелгі гректер мен ежелгі үндістердің еңбектеріне дейін жетеді.
Metaphilosophy, sometimes called the philosophy of philosophy, is "the investigation of the nature of philosophy". Thus, while philosophy characteristically inquires into the nature of being, the reality of objects, the possibility of knowledge, the nature of truth, and so on, metaphilosophy is the self reflective inquiry into the nature, aims, and methods of the activity that makes these kinds of inquiries, by asking what is philosophy itself, what sorts of questions it should ask, how it might pose and answer them, and what it can achieve in doing so. It is considered by some to be a subject prior and preparatory to philosophy, while others see it as inherently a part of philosophy, or automatically a part of philosophy while others adopt some combination of these views. Many sub disciplines of philosophy have their own branch of 'metaphilosophy', examples being meta aesthetics, meta epistemology, meta ethics, and metametaphysics (meta ontology). Although the term metaphilosophy and explicit attention to metaphilosophy as a specific domain within philosophy arose in the 20th century, the topic is likely as old as philosophy itself, and can be traced back at least as far as the works of Ancient Greeks and Ancient Indian Nyaya.
Философиямен қарым-қатынасы
Кейбір философтар метафилософияны философиядан бөлек, одан жоғары немесе одан тыс тұрған пән деп санайды. Осы қарама-қайшы пікірлерден көрініп тұрғандай, философияның мәнін бағалау – «екінші деңгейдегі философия» ма, әлде «қарапайым философия» ма деген пікірталас әлі де жалғасуда. Көптеген философтар метафилософияның пайдалылығына күмән келтірген. Олардың ішінде Гилберт Райл да бар: «Әдістер туралы сұрақтарға ден қою, әдетте, өзінің әдістерін іске асырудан бұрып тастайды. Аяғымызды жиі ойласақ, жақсы емес, нашар жүгіреміз. Сондықтан осы туралы көп сөйлемей, іспен айналысайық».
Some philosophers consider metaphilosophy to be a subject apart from philosophy, above or beyond it, As evidenced by these contrasting opinions, debate persists as to whether the evaluation of the nature of philosophy is 'second order philosophy' or simply 'plain philosophy'. Many philosophers have expressed doubts over the value of metaphilosophy. Among them is Gilbert Ryle: "preoccupation with questions about methods tends to distract us from prosecuting the methods themselves. We run as a rule, worse, not better, if we think a lot about our feet. So let us not speak of it all but just do it."