Ресей императорлық тәжі, қағандардың салтанатқа киген бас киімі. Екатерина II-ден Николай II-ге дейін қолданылған, қазір Кремль қару-жарақ қорында сақтаулы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей монархтары қолданған алмаз тәж Ресейдің императорлық тәжі (Императорская Корона России), сондай-ақ Ұлы императорлық тәж (Великая Императорская Корона) деп те аталады, ол 1762 жылдан бастап 1917 жылы Ресей монархиясы жойылғанға дейін Ресей монархтарының тағына кигізілу үшін қолданылған. Ұлы императорлық тәжді алғаш рет Екатерина Ұлы таққа отырғызылған кезде қолданған, ал соңғы рет Николай II таққа отырғызылған кезде киген. Ол 1906 жылы Санкт-Петербургтегі Қысқы сарайда Ресей Думасының мемлекеттік ашылуында Николай II-нің жанында жастықта көрнекті түрде қойылған. Ол 1917 жылғы төңкерістен және одан кейінгі азамат соғысынан аман қалды және қазір Мәскеуде Кремльдің қару-жарақ мемлекеттік алмаз қорында қойылған.
Diamond crown used by the Russian monarchs
The Imperial crown of Russia (Императорская Корона России), also known as the great imperial crown (Великая Императорская Корона), was used for the coronation of the monarchs of Russia from 1762 until the Russian monarchy's abolition in 1917. The great imperial crown was first used in the coronation by Catherine the Great, and it was last worn at the coronation of Nicholas II. It was displayed prominently next to Nicholas II on a cushion at the State Opening of the Russian Duma inside the Winter Palace in St. Petersburg in 1906. It survived the 1917 revolution and ensuing civil war and is currently on display in Moscow at the Kremlin Armoury's State Diamond Fund.
Өмірбаян
1613 жылы Михаил Романовтың, Романовтар әулетінің алғашқы патшасының таж кию кезінде, ресейлік регалияға кеуде айқасы, алтын шынжыр, барма (кең салтанатты мойынтірек), Мономах тәжі, скипетр және шар кірді. Ғасырлар бойы әртүрлі патшалар Мономах тәжінен үлгі алған жеке тәждер жасады, бірақ олар таққа отырғызу рәсімі үшін емес, жеке пайдалануға арналған. 1719 жылы патша Петр I қазіргі Ресей Федерациясының Мемлекеттік алмаз қоры деп аталатын қордың алғашқы нұсқасын құрды. Петр басқа еуропалық елдерге сапар шегіп, Ресейге көптеген жаңалықтар енгізді, соның бірі – Романовтар отбасына емес, Ресей мемлекетіне тиесілі асыл тастар жинағын сақтауға арналған тұрақты қор (фонд) құру болды. Петр барлық регалияларды осы қорға орналастырды және мемлекеттік иеліктерге тиіс бұзылмайтындық, өзгертілмейтіндік, сатылмау және сыйға берілмеу қағидаларын белгіледі. Ол сондай-ақ әрбір келесі император немесе императрицаның өкіметтену кезеңінде алған белгілі бір мөлшердегі заттарды Ресей империясының мәңгілік даңқы үшін мемлекетке қалдыру керектігін жарлық етті. Осы жинақтан жаңа регалиялар жиынтығы пайда болды, соның ішінде ақырында үлкен императорлық тәж, бұрынғы орыс патшалары мен Московияның ұлы княздары қолданған Мономах тәжін және басқа да тәждерді императорлық атақты қабылдау символы ретінде алмастырды (1721).
By 1613, when Michael Romanov, the first Tsar of the Romanov Dynasty, was crowned, the Russian regalia included a pectoral cross, a golden chain, a barmas (wide ceremonial collar), the Crown of Monomakh, sceptre, and orb. Over the centuries, various Tsars had fashioned their own private crowns, modeled for the most part after the Crown of Monomakh, but these were for personal use and not for the coronation. In 1719, Tsar Peter the Great founded the earliest version of what is now known as the Russian Federation's State Diamond Fund. Peter had visited other European nations, and introduced many innovations to Russia, one of which was the creation of a permanent fund (фонд) to house a collection of jewels that belonged not to the Romanov family, but to the Russian State. Peter placed all of the regalia in this fund and declared that the state holdings were inviolate and could not be altered, sold, or given away — and he also decreed that each subsequent Emperor or Empress should leave a certain number of pieces acquired during their reign to the State, for the permanent glory of the Russian Empire. From this collection came a new set of regalia, including eventually the great imperial crown, to replace the Crown of Monomakh and other crowns used by earlier Russian Tsars and Grand Princes of Muscovy, as a symbol of the adoption of the new title of Emperor (1721).
Өндiру
1762 жылы Екатерина Ұлының тәж кию рәсімі үшін сарай зергерлері Экарт пен Жереми Паузие үлкен императорлық тәж жасады. Тәждің бүкіл беті өрнектермен орналастырылған 4936 алмазбен әсемделген. «Митраның» жиегінде бірнеше үлкен ақ інжу-маржан орналасқан. Тәжді Ресей алмаз коллекциясының жеті тарихи тасының бірі – 398,72 карат (79,744 г) салмақты үлкен қымбат қызыл шпинельмен де безендірген, оны 1675 жылдан 1678 жылға дейін Қытайдағы Ресей елшісі Николай Спафари Ресейге әкелген. Бұл әлемдегі екінші үлкен шпинель саналады. Ресей билеушісі үшін «Император» терминін ресми түрде қабылдағанда, Ұлы Петр Батыс императорлық рәміздерін де қабылдады, соның ішінде қасиетті Рим императорлары қолданған жеке тәждердің (Hauskrone) үлгісін (оның жалғыз сақталған мысалы – Рудольф II-нің Австрия императорлық тәжі, Австрияның императорлық тәжі), онда сегіз лилия гүлінен тұратын шеңбер митраны айналдырады. Австрияда осы үлгідегі тәждердің барокколық бейнелерінде әулиелердің мүсіндерінде митраның екі жартысы екі жарты шарға айналған, бұл Ресейде қолданылатын императорлық тәждің түрі болды. Петрдің жесірі және оның орнын баскан Екатерина I – осы үлгідегі императорлық тәжді киген алғашқы орыс билеушісі болды. Императорлық тәждегі бұл жарты шарлар ашық металлдан жасалған, себетке ұқсайды, ал екі жарты шардың жиегі 37 өте әдемі, үлкен, ақ інжу-маржанмен шектелген. Олар он тоғыз алмаздан тұратын шеңберге сүйенеді, олардың барлығы дерлік бірдей салмақты, ал ең үлкені – жоғары және төменгі екі алмаз қатарының арасында орналасқан үлкен үнділік тамшы тәрізді алмаз. Позье сегіз лилия гүлін төрт жұп қиылысқан пальма бұтақтарымен алмастырды, ал олардың арасындағы арка дуал жапырақтары мен кішкентай алмаздардағы бұтақтардан тұрады, олар алдыңғы қиылысқан пальмалардың жұбынан артқы қиылысқан пальмалардың жұбына дейін жүретін түрлі пішінді және түсті бірнеше ірі алмазды қоршап тұрады. Орталық арканың ортасында және шыңында он екі жапырақшадан тұратын алмаз розеткасы орналасқан, одан 398,72 карат (79,744 грамм) салмақты үлкен қызыл шпинель шығады – Ресей алмаз коллекциясының жеті тарихи тасының бірі, оны 1675 жылдан 1678 жылға дейін Қытайдағы Ресей елшісі Николай Спафари Ресейге әкелген. Бұл әлемдегі екінші үлкен шпинель саналады. Бұл шпинельдің үстінде бес алмастан тұратын айқыш орналасқан, ол билеушінің христиандық сенімін, монархияның Құдайдан берілген билігін және жердегі биліктен жоғары тұрған Құдайдың билігін көрсетеді. Үлкен ақ інжу-маржанның екі қатарынан басқа, тәждің бүкіл беті 4936 алмазбен қапталған және салмағы шамамен тоғыз фунт (салыстыратын болсақ, Мономахтың тәжі тек екі фунт салмақты). Екатеринаның тәж кию рәсіміне дейін тәж аяқталмаған және бастапқы түсті тастар (мысалы, пальма бұтақтарындағы зәулімдер мен лавр жапырақтары) 1797 жылы Павел I-нің тәж кию рәсімі үшін алмаздармен ауыстырылды. Тәж 1896 жылы Николай II-ге дейін барлық келесі тәж кию рәсімдерінде қолданылды және императорлық кезеңде соңғы рет 1906 жылы Думаның ашылуында киілді. Сондай-ақ, стилі мен жасалуы жағынан өте ұқсас, бірақ кішірек және толығымен алмаздармен әсемделген, кішігірім императорлық тәж жасалды, ол Павел I-нің жұбайы Мария Федоровна императрицасы үшін жасалды және патшайымның тәж кию рәсімінде қолданылды. 1896 жылы Николай II-нің тәж кию рәсімінде кішігірім тәжді жесір императрица Мария Федоровна киді. Жасырау императрица Александра Федоровнаға да осы үлгідегі екінші кішігірім императорлық тәж жасалды. Ресей сарайында жесір императрицалар билік құрған императрицалардан жоғары тұрды. 1900 жылы Петербургтегі Пьер Карл Фаберже шеберханасы күміс, алтын, алмаз, сапфир және рубиннен императорлық регалияның (үлкен императорлық тәж, кішігірім императорлық тәж, императорлық сфера және скипетр) шағын көшірмесін жасады, бұл жиынтық мрамор тұғырға орналастырылды. Бұл туынды қазір Эрмитаж мұражайының коллекциясында сақталады.
The court jeweller Ekart and Jérémie Pauzié made the great imperial crown for the coronation of Catherine the Great in 1762. It is adorned with 4936 diamonds arranged in patterns across the entire surface of the crown. Bordering the edges of the "mitre" are a number of large white pearls. The crown is also decorated with one of the seven historic stones of the Russian Diamond Collection: a large precious red spinel weighing 398.72 carats (79.744 g), which was brought to Russia by Nicholas Spafary, the Russian envoy to China from 1675 to 1678. It is believed to be the second largest spinel in the world. In formally adopting the Western term "Emperor" for the ruler of Russia, Peter the Great also adopted Western imperial symbols, including the form of the private crowns (Hauskrone) used by the Holy Roman Emperors (of which the only surviving example is the Austrian imperial crown of Rudolf II, the Imperial Crown of Austria), in which a circlet with eight fleur de lis surrounds a mitre with a high arch extending from the front to the back fleur de lis. Already in Austria some baroque representations of this type of crown found on statues of the saints had transformed the two halves of the mitre into two half spheres, and this is the type of imperial crown used in Russia. Peter's widow and successor, Catherine I, was the first Russian ruler to wear this form of imperial crown. In the imperial crown, these hemispheres are in open metalwork resembling basketwork with the edges of both the hemispheres bordered with a row of 37 very fine, large, white pearls. They rest on a circlet of nineteen diamonds, all averaging over in weight, the largest being the large Indian pear shaped stone of in front, set between two bands of diamonds above and below. Posier replaced the eight fleur de lis with four pairs of crossed palm branches, while the arch between them is made up of oaks leaves and acorns in small diamonds surrounding a number of large diamonds of various shapes and tints running from the front pair of crossed palms to the back pair of crossed palms, while the basketwork pattern of the two hemispheres are divided by two strips of similar oak leaves and acorns from the two side pairs of palm branches stretching up to the rows of large pearls on their borders. At the center and apex of the central arch is a diamond rosette of twelve petals from which rises a large red spinel, weighing 398.72 carats (79.744 grams), one of the seven historic stones of the Russian Diamond Collection, which was brought to Russia by Nicholas Spafary, the Russian envoy to China from 1675 to 1678. It is believed to be the second largest spinel in the world. This spinel, in turn, is surmounted by a cross of five diamonds, representing the Christian faith of the Sovereign, the God given power of the monarchy and the supremacy of the divine order over earthly power. Except for the two rows of large white pearls the entire surface of the crown is covered with 4936 diamonds and weighs approximately nine pounds (by contrast, the Crown of Monomakh weighs only two pounds). It was unfinished in time for Catherine's coronation and the original colored stones (e. g., emeralds in the palm branches and laurel leaves) were replaced with diamonds for the coronation of Paul I in 1797. It was used at every subsequent coronation until that of Nicholas II in 1896 and was last worn in the imperial period at the State Opening of the Duma in 1906. There was also a lesser imperial crown, very similar in style and workmanship, only smaller and entirely set with diamonds, made for Empress Maria Feodorovna, the consort of Paul I, and used for the coronation of the Tsarina. At the coronation of Nicholas II in 1896, the smaller crown was worn by Dowager Empress Maria Feodorovna. A second identical lesser imperial crown was made for the young Empress Alexandra Feodorovna to wear. Dowager Empresses outranked reigning Empress Consorts at the Russian Court. In 1900, the workshop of Peter Carl Fabergé in St. Petersburg made a replica in miniature of the imperial regalia (the great imperial crown, the lesser imperial crown, the imperial orb and sceptre) out of silver, gold, diamonds, sapphires, and rubies, the whole set on a marble pedestal. The work is now in the collection of the Hermitage Museum.
Геральдикалық қолдану
Императорлық тәж Ресей империясының ұлттық нышандарының құрамына кірді – Императорлық Ресейдің Ұлы мемлекеттік елтаңбасы (Большой государственный герб Российской Империи), Орта мемлекеттік елтаңбасы (Средний государственный герб Российской Империи) және Кіші мемлекеттік елтаңбасы (Малый государственный герб Российской Империи). Ұлы императорлық тәж Императорлық шифр (монограмма) үстіне орнатылды, бірақ тек тәж кигізілгеннен кейін. Тәж кигізілуге дейін Императорлық шифр князь тәжімен бейнеленетін, ал императорлық тәж жоқ болатын. Бұл тәж Ресей империясымен жеке одақтағы жартылай тәуелсіз мемлекет – Польшаның (1814–1915) және 1831 жылы империя құрамына енген Привислинский крайының қаруларында да қолданылды. 2000 жылдың 20 желтоқсанынан бастап императорлық тәж Ресей Федерациясының елтаңбасында пайда болды. Ресейдің кейбір қалалары мен облыстарының гербтерінде императорлық тәж бейнеленген.
The imperial crown appeared on the National emblems of the Russian Empire — the Great Coat of arms (Большой государственный герб Российской Империи), the Medium Coat of Arms (Средний государственный герб Российской Империи), and the Lesser Coat of Arms (Малый государственный герб Российской Империи) of Imperial Russia. The great imperial crown was placed above the Imperial Cypher (monogram) — but only after the coronation. Between ascending the throne and the coronation, the Imperial Cypher would bear the princely crown, but not the imperial crown. The crown was also placed on the arms of Congress Poland, a semi independent state in a personal union with the Russian Empire (1814–1915), and the Privislinsky Krai which was incorporated into the empire in 1831. Since December 20, 2000, the imperial crown has appeared on the coat of arms of the Russian Federation. Some cities and oblasts of Russia have their coat of arms depicting the imperial crown.