Кіріспе

Сүйіспеншілік қасығы – романтикалық мақсатпен сыйға берілетін, әсем ойылған ағаш қасық. Бұл қасық әдетте махаббаттың символымен безендіріледі және ағаш шеберінің өнерін көрсету үшін жасалған. Күрделі өрнектерінің арқасында, сүйіспеншілік қасықтары енді күнделікті қолданысқа жарамайды және қазірде декоративтік қолөнер туындылары саналады.

Шығу тегі

Сүйіспеншілік қасығы – 17 ғасырға дейін тамыр тартатын дәстүрлі қолөнер. Буыннан буынға беріліп келгенде, қасыққа әсем ою-өрнектер қосылып, ол бастапқыдағы пайдалы мақсатынан айырылып, қабырғаға ілінетін бағалы сәндік затқа айналды. Кардифф маңындағы Сент-Фаганс ұлттық тарих мұражайында сақталған Уэльстегі ең ерте белгілі сүйіспеншілік қасығы 1667 жылға жатады, алайда бұл дәстүр одан да ертерек пайда болған деп саналады. Әлемдегі сүйіспеншілік қасығының сақталған ең көне мысалы Германиядан табылып, 1664 жылғы деп танылған.

Таңбалар

Сүйіспеншілік қасығын жас әйелге оның күйері сыйлаған, ол әкесіне ағаш өңдеу шеберлігін және әйелді, болашақ отбасын асырауға қабілетті екенін көрсету үшін жасаған. Теңізшілер ұзақ саяхаттарында сүйіспеншілік қасықтарын ойып жасағандықтан, оймаларға көбінесе теңіз якорьдары қосылған. Белгілі бір символдар нақты мағынаға ие болды: сәттілік үшін жылқының пішіні, сенім үшін крест, үйлену үшін қоңырау, махаббат үшін жүрек, жақынына қолдау көрсету үшін дөңгелек және қауіпсіздік үшін кілт сияқты түрлі бейнелер салынған. Төртбұрышқа салынған шарлар тууға тиіс балалардың санын білдірген. Шынжырлар сияқты күрделі оюлар, шебердің дағдысын көрсетумен қатар, символдық мағынаға да ие болған. Валлик сүйіспеншілік қасығы ең әйгілі болғанымен, Скандинавия және Шығыс Еуропаның кейбір аймақтарында да сүйіспеншілік қасықтары жасау дәстүрі бар, олардың әрқайсысының өзіндік стильдері мен техникалары бар. Бүгінде сүйіспеншілік қасықтары той, жылдық мерекелермен қатар, туған күнге, жаңа туған сәбиге, Рождествоға немесе Әулие Валентин күніне сыйлық ретінде тасымалданды. Қазір бұл көбінесе халықтық қолөнердің бір түрі саналады.

Бір-біріне қосылған қасықтар

Ежелгі заманда Норвегияда жаңа үйленген жұптар некелерінің беріктігін білдіру үшін бір-біріне тіркелген қасықтармен тамақтанатын. Көбінесе қасықтар мен тізбек бір ағаштан жасалып, ағаш өңдеу шеберлігін көрсететін. Осындай тіркелген қасықтарды кейбір этнографиялық мұражайларда кездестіруге болады. 1967 жылы Popular Science журналында мұндай қасықтарды жасау жолы жарияланған.