Тақырыптық мейрамханалар және олардың ерекшеліктері

Кіріспе

Концепция немесе зияткерлік меншік негізіндегі мейрамхана.

Тақырыптық мейрамхана – есте қаларлық әсер қалдырып, қонақтарды тарту үшін арнайы безендірілген мейрамхана түрі. Мұндай мейрамханалар бірыңғай немесе басты тақырыпқа немесе идеяға негізделген, архитектура, интерьер, арнайы эффектілер және басқа да тәсілдерді қолданады. Көбінесе бұл тамақтанумен қатар жүрмейтін, қол жетімсіз, жоғалып кеткен, ойдан шығарылған, мистикалық немесе тыйым салынған экзотикалық орта құруға бағытталған. Тақырып аспаздық атаулар мен тағамдардың таңдауы арқылы одан әрі дамытылуы мүмкін, бірақ тамақ әдетте қонақтарды көңілді етуден кейін тұрады.

Жіктеу

Көптеген мейрамханалар ұсынатын тағамның шығу тегіне немесе түріне байланысты белгілі бір "тақырыбы" болады. Көптеген мейрамханалар ерекше интерьер стиліне ие және клиенттерінің жайлылығы үшін нақты атмосфера жасайды. Кейбіреулерінің орналасқан жері ерекше, ал кейбіреулері ерекше ғимаратта орналасқан. Бірақ барлық мейрамханалар тақырыптық мейрамханалар деп есептелмейді. Ас ішушілер ең алдымен тағамның түріне қарай мейрамхана таңдайды. Керісінше, тақырыптық мейрамханалар клиенттерді ерекше әсерлерді ұсыну арқылы тартады. АҚШ-тағы Applebee's және Bennigan's сияқты танымал желілік мейрамханалар, ерекше және тұрақты стильге ие болғанына қарамастан, әдетте тақырыптық мейрамханалар деп саналмайды, себебі олар негізінен ұсынатын тағамдарымен клиенттерді тартады. Көп жағдайда тағам тәжірибеден маңыздырақ болғанымен, кейбір тақырыптық мейрамханалар өз тақырыбын күшейту үшін тағамды пайдаланады. Мысалы, 1950 жылдардағы Америкаға арналған мейрамханаларда сол дәуірдің музыкалық автоматтары жиі кездеседі, бірақ кейбіреулері сол замандағыдай гамбургерлер мен картофель фриге шектеледі. Тақырыптық мейрамханалардағы тағамдар көбінесе кең аудиторияны қамту үшін таныс болады, бірақ тақырыпты одан әрі дамыту үшін әртүрлі атаулар берілуі мүмкін. Мысалы, Лондондағы Planet Hollywood кинолардың атымен аталатын арнайы коктейльдер ұсынады. Кейбір жағдайларда клиенттер тамақ ішу мақсатымен емес, тек сауда жасау немесе көңіл көтеру үшін тақырыптық мейрамханаға келеді. Тақырыптық мейрамханалар тауар сату арқылы, салыстырмалы түрде қысқа мерзімде жоғары табыс табуға мүмкіндік береді. Белгілі бір елде пайда болған, бірақ қазір әлемнің әр жерінде кездесетін ирланд пабтары және басқа да ұқсас этникалық мейрамханалар, кейбіреулер оларды тақырыптық мейрамханалар деп санайды, себебі олар "нағыз" әсерді қайта жарату үшін тақырыпты пайдаланады.

Тарих

Қазіргі заманғы мейрамханалар XVIII ғасырдағы Францияға қатысты. XIX ғасырдың басында олар Америкаға енгізілді. 1800 жылдардың соңында мейрамханалар бәсекелестіктің күшеюінен өзгешелену үшін тақырыптарды пайдалана бастады. 1890 жылдары Парижде кем дегенде үш түрлі тақырыптық түнгі клуб жұмыс істеді, олар өлім, тозақ және жұмақ тақырыптарын қолданды. Ұзақ өтпей Нью-Йоркте де ұқсас мейрамханалар ашылды. ХХ ғасырдың басында мейрамханалар үшін көліктер, жануарлар және тіпті олар ұсынған тағамдар сияқты нысандардан жасалған «бағдарламалық» немесе «миметикалық» стильдегі құрылыстар танымал болды. Бұл тақырыптама көбінесе автомобильдердің қолданылуының өсуіне жауап ретінде пайда болды, өйткені ғимараттардың өзі өткен көлік жүргізушілеріне арналған жарнамаға айналды. 1920 жылдардан бастап Голливуд пен оның төңірегінде Браун Дерби мейрамханалары мен Булдог Кафесі сияқты көптеген жаңа архитектуралық ғимараттар салынды. Клифтонның кафетериясы сияқты мейрамханалар дәстүрлі емес «китч» тақырыптарына негізделген әсем безендірулермен ойнай бастады, ал фильмдер орташа американдықтардың Тынық мұхитында саяхаттауға деген құштарлығын арттырды. Эрнест Реймонд Бомонт Гант 1930 жылдары Лос-Анджелесте алғашқы тики-бар ретінде танылған Дон Бичкомберді ашты. Ол көршілерімен бірге жергілікті жағалаудан ескі балық аулау торларын, құмға ағаштарды және басқа да ескі заттарды жинап, бамбук пен маскаларды қосып, мейрамханасын безендіріп, Оңтүстік Тынық мұхиты мен Полинезия мәдениетін еске түсірді. Сол кезде Оуклендте (Калифорния) Виктор Бержерон тағы бір классикалық бар – Trader Vic's-ті құрды. Тики мәдениеті 1950 жылдары Америкада кеңінен танымал болды, ал Полинезия тақырыбындағы мейрамханалар 1960 жылдардың басында Лондонға, ал 1970 жылдары Еуропа мен Азияға тарады. Бұл алғашқы ойын-сауық паркі болмаса да, 1955 жылы Диснейлендтің ашылуы әртүрлі тақырыптармен бірнеше атаулы аймақтарды («жерлерді») біріктіретін ойын-сауық паркі идеясын танымал етті. «Тақырыптық парк» термині 1960 жылдары пайда болды, бұл Диснейлендтің сәттілігінен кейін АҚШ және бүкіл әлемде салынған көптеген парктерінді сипаттау үшін қолданылды. Тақырыптама кеңінен танымал болған сайын, бұл сөз басқа да көңіл көтеру нысандарына, соның ішінде «тақырыптық мейрамхана» және «тақырыптық қонақүйлерге» қолданылды. Дэвид Таллише өзінің алғашқы тақырыптық мейрамханасы The Reef-ті Калифорнияның Лонг-Бич қаласында ашқанда Диснейлендтен шабыт алды. Оның компаниясы ондаған мейрамханалар ашты, олардың тақырыптары Жаңа Англияның балық аулау ауылдары мен француз фермаларынан бастап авиация және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ауқымды болды. Диснейлендтің тағы бір жанкүйері, Atari-дің негізін қалаушы Нолан Бушнелл, 1977 жылы Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында ашылған алғашқы Chuck E. Cheese's-ке тамақ, ойын-сауық және аркаданы біріктірді. Ресторанда Бушнеллдің айтуынша, Диснейлендтегі Enchanted Tiki Room-нан шабыт алған аниматорондық жануарлар болды. Солтүстік Американың Medieval Times тақырыптық мейрамханалар желісі іс жүзінде Испанияның Майорка аралында 1970 жылдары басталған. Жозе Монтанер 1983 жылы Флоридадағы Уолт Дисней әлемінің сыртында орын ашу үшін жеткілікті инвесторларды тартуға дейін өзінің кешкі ас шоуын бірнеше жыл бойы өткізді. Қазір олардың «қамалдары» АҚШ пен Канадада орналасқан. Hard Rock Cafe 1971 жылы Лондонда құрылған. 1979 жылы Эрик Клэптон мен Пит Тауншендтің гитараларын сыйға тартқаннан кейін, кафе қабырғаларын рок-н-ролл естеліктерімен жабуға кірісті. Бүгінде бұл пионерлік тақырыптық мейрамханалар желісінің 74 елде 185-ке жуық орны бар. Hard Rock Cafe-нің музыкалық естеліктерді көрсетудің табысты тақырыбынан кейін Planet Hollywood 1990 жылдары бұл ұғымды киноға дейін кеңейтті, сонымен қатар атақтылардың қолдауын және мейрамханаларда көрінуін қосты. Стивен Шусслер Rainforest Cafe идеясын ойлап тапты және инвесторларды тарту үшін үйін модельді орманға айналдырды, содан кейін 1994 жылы Америка сауда орталығында алғашқы орынды ашты. Көптеген жаңа тақырыптық мейрамханалар желісі Rainforest Cafe-нің табысына еліктеуге үміттеніп ашылды. 1950 жылдар тақырыбындағы алғашқы мейрамхана Cafe 50's, оны Крейг Мартин жасады. 1983 жылы ол Венеция жағажайында Cafe 50 ашты, содан кейін Шерман Оукс, Гермоса жағажайы және соңында Батыс Лос-Анджелесте, ол әлі де ашық. Бірақ 1990 жылдардың соңында нарық толып, жаңалықтың қызығы кеткендіктен, ондаған тақырыптық мейрамханалар, соның ішінде бүкіл желілер жабылды. Бүгінде, өркендеген кезеңінен төмен болса да, индустрия жаңғырды, өйткені мыңжылдықтар тамақтану ойын-сауығы үшін тақырыптық мейрамханаларға бет бұрды. Instagram сияқты әлеуметтік желілердің танымалдылығы мейрамханаларды фотографтарды шабыттандыру үшін физикалық кеңістіктерін тақырыптауға итермеледі. Уақытша ашылатын мейрамханалар мен барлар ностальгияның танымалдылығынан пайдаланып, қонақтарды сүйікті бағдарламалары мен фильмдеріне батырып тастау үшін тақырыптарды пайдаланады.

Modern restaurants date back to eighteenth century France. By the early nineteenth century, they had been introduced in America. In the late 1800s, restaurants began using theming to differentiate themselves from increasing competition. In the 1890s, at least three different elaborately themed nightclubs were operating in Paris, using themes of death, hell, and heaven. Similar restaurants soon opened in New York City. In the early twentieth century, so called “programmatic” or “mimetic” style structures became popular for restaurants, including buildings shaped like vehicles, animals, and even the food they served. This theming was largely a response to the growing usage of the automobile, as the buildings themselves became advertisements aimed at passing motorists. Beginning in the 1920s, a number of novelty architecture buildings were constructed in and around Hollywood, including the famous Brown Derby restaurants and Bulldog Cafe. Restaurants such as Clifton's Cafeteria also started playing with grand decorations based on non traditional "kitschy" themes, and movies helped fuel the desire by the average American to travel the Pacific. Ernest Raymond Beaumont Gantt opened Don the Beachcomber, generally recognized as the first tiki bar, in Los Angeles in the 1930s. Along with a neighbor, he collected old fishing nets, driftwood, and other ephemera from local beaches, and added bamboo and masks to theme his restaurant and evoke the South Pacific and Polynesian culture. Around the same time, another archetypal bar, Trader Vic's, was created by Victor Bergeron in Oakland, California. Tiki culture became very popular in 1950s America, and Polynesian themed restaurants had spread to London by the early 1960s, and further into Europe and Asia by the 1970s. Though not the first theme park, the opening of Disneyland in 1955 popularized the idea of an amusement park combining multiple named areas (“lands”) with different themes. The term "theme park" came into use circa 1960, likely to describe the many parks built across the United States and around the world following Disneyland's success. As theming became more popular, the word was applied to other types of attractions, including "theme restaurant" and "themed hotels." David Tallichet took inspiration from Disneyland when he opened his first theme restaurant The Reef in Long Beach, California. His company went on to open dozens of restaurants, with themes ranging from New England fishing villages and French farmhouses to aviation and World War II. Another fan of Disneyland, Atari co founder Nolan Bushnell, integrated food, entertainment, and an arcade into the first Chuck E. Cheese's, opened in San Jose, California in 1977. The restaurant featured animatronic animals that Bushnell claims were inspired by the Enchanted Tiki Room at Disneyland. The North American theme restaurant chain Medieval Times was actually started on the small island of Mallorca, Spain in the 1970s. Jose Montaner put on his dinner show for years before attracting enough investors to open a location outside Walt Disney World in Florida in 1983. Now their "castles" are found across the United States and Canada. The original Hard Rock Cafe was founded in 1971 in London. In 1979, following the donation of guitars by Eric Clapton and Pete Townshend, the cafe began covering its walls with rock and roll memorabilia. Today, this pioneering theme restaurant chain has some 185 locations in 74 countries. Following Hard Rock Cafe's successful theme of exhibiting music memorabilia, Planet Hollywood extended the concept to movies in the 1990s, while adding celebrity endorsements and appearances at the restaurants. Steven Schussler came up with the idea for Rainforest Cafe, and actually turned his house into a model jungle to attract investors, before opening the first location in the Mall of America in 1994. Dozens of locations around the world quickly followed, and many new theme restaurant chains opened in hopes of copying Rainforest Cafe's success. The first 1950's themed restaurant was Cafe 50's created by Craig Martin. In 1983 he opened Cafe 50's in Venice Beach, then Sherman Oaks, Hermosa Beach and lastly West LA, which is still open. California But by the late 1990s, dozens of theme restaurants closed, including entire chains, as the market became saturated and the novelty wore off. Today, though smaller than at its peak, the industry has rebounded, in part as Millennials turn to themed restaurants for dining entertainment. The popularity of social media platforms like Instagram has pushed restaurants to theme their physical spaces to inspire photographers. Temporary pop up restaurants and bars are capitalizing on the popularity of nostalgia by using theming to immerse guests in their favorite programs and movies.

Дау

Көптеген тақырыптық мейрамханалар экзотикалық деп саналатын орта құрайды, себебі олар көпшілікке қол жетімді емес (мысалы, жаңбыр ормандары мен шалғай тропикалық аралдар) немесе қазірде жоқ (өйткені олар өткен уақыт кезеңінде орналасқан). Бірақ, кейбіреулері мистикалық немесе тыйым салынған тақырыптарды қолданады, соның салдарынан даулы болады. Бастапқыда Париж, Нью-Йорк және Сан-Францискодағы мейрамханалар богемдік суретшілер мен жазушыларды тартып, тақырыптарында өлі кісілерді өлтіру, түрмеге қамау, өлім және тозақ сияқты мәселелерді көтеріп отырды. Жақында Азиядағы Modern Toilet Restaurant желісі және Калифорниядағы осыған ұқсас, бірақ аз ғана уақытқа ғана ашық болған Magic Restroom Café, келушілерге тамақ ішу кезінде дәретханада отыруға және тағамды кішкентай дәретхана иінтіректерінде беруге мүмкіндік берді. Жапониядағы Alcatraz E. R. мейрамханасы "түрме ауруханасы" немесе "медициналық түрме" (психиатриялық мекеме) тақырыбын пайдаланды, онда қонақтар қолғаппен байланып, тамақтануға "камераларға" жеткізілді. Костюм киген қызметкерлер түрлі "шоулар" қойып, қонақтарды қорқытуға тырысты. Ол 2018 жылдың 31 мамырында жабылды. Шамасы, ең әйгілі заманауи тақырыптық мейрамхана – Мумбаидан тыс, Үндістанда орналасқан Cross Cafe, бастапқыда "Хитлердің кресі" деп аталған. 2006 жылы ашылған бұл мейрамхананың тақтасында свастика бейнесі болған, бірақ оны дереу алып тастауға мәжбүр болды. Иесі Холокост туралы білмейтіндей көрінді және тек "тартымды ат" іздегенін айтты. Дегенмен, бастапқы мейрамхананың тақырыбы аты мен логотипінен басқа көп емес, көбінесе Адольф Гитлердің үлкен портретімен шектелген, ал қазіргі түрінде ол тақырыптық мейрамхана деп есептелмейді.

D

Суға шомылу! Лос-Анджелес және Лас-Вегаста Стивен Спилберг пен Джеффри Катценбергке тиесілі болған, ал "Леви Ресторанттары" басқарған, теңіз тақырыбындағы, қазір жұмысын тоқтатқан мейрамхана. Ол 1990 жылдары қысқа мерзім істеп, 1999 жылы (Лос-Анджелес) және 2000 жылдар басында (Лас-Вегас) жабылды.

Е

Эдисон – Өзінің алғашқы жеке электр станциясы болған кезеңінен сақталған сәулеттік және механикалық артефакттармен жабдықталған жер асты лаунжы. Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында орналасқан. Ellen's Stardust Diner – 1950-жылдар стиліндегі әнші қызметкерлері бар тамақтану орны. Нью-Йорк қаласында орналасқан.

F

Fritz's Railroad Restaurant – Желіжол тақырыбындағы мейрамхана, мұнда клиенттер ас үйге қоңырау шалып тапсырыс береді және тағамдары үстелге пойыз арқылы жеткізіледі.

Ж

Jekyll & Hyde Club – Викториандық готикалық стильдегі мейрамхана. Бұрын желілік болған, бірақ қазір Нью-Йорк қаласындағы бір ғана орны бар. Johnny Rockets – 1950-жылдар стиліндегі аспаздық мекемелер желісі, бүкіл әлем бойынша жүздеген орны бар. Jumbo Kingdom – Гонконгта орналасқан, қытай мейрамханасын, дүкендерді, барларды және мұражайды біріктіретін жүзбелі кешен.

N

Нинджа Нью-Йорк – Нью-Йорк қаласында орналасқан, костюм киген қызметкерлері бар жапондық феодалдық ауыл.

О

Outback Steakhouse – бүкіл әлемде 1000-нан астам орны бар австралия тақырыбындағы мейрамхоналар желісі.

С

SafeHouse – Милуоки, Висконсин және Чикаго, Иллинойс штаттарындағы шпиондық тақырыптағы мейрамханалар. Space Aliens Grill & Bar – Миннесота және Солтүстік Дакотадағы ғарыш тақырыбындағы гриль-барлар.