Кіріспе

Папа Иоанн Павел ІІ-нің үйретіктері бірнеше құжатта қамтылған. Бұл үйретіктер Шіркеуге ұзақ мерзімді әсер етеді деп есептеледі. Иоанн Павел ІІ-нің философиялық және теологиялық үйретіктері мен жазбалары феноменология және жеке тұлғалық (персонализм) салаларын зерттеумен ерекшеленеді. Оған Ханс Урс фон Балтасар, Анри де Лубак, Ив Конгар, Карл Ранер, оның Краков архиепискобы болған Евгений Базиак және Адам Стефан Сапиеха, сондай-ақ оның Папа болған бұрынғылары – Иоанн XXIII, Павел VI және Иоанн Павел I әсер етті. Оның ең жақын теологиялық кеңесшісі – оның орнын басып алған кардинал Ратцингер болды. Станислав Дзивиш қырық жыл бойы оның жеке хатшысы және ең жақын достарының және кеңесшілерінің бірі болды, содан кейін Иоанн Павелдің бұрынғы лауазымы болған Краков архиепискобы және кардинал атанды. Иоанн Павел кардинал префекттерімен және Курияның конгрегациялары мен кеңестерінің президенттерімен үнемі кездесіп тұрды және олардың көпшілігінен ұзақ өмір сүрді.

Католик шіркеуінің катехизисі

Жан Павел II Католик шіркеуінің катехизисін жариялады, ол халықаралық бестселлерге айналды. Папаның Fidei Depositum Апостольдық конституциясына сәйкес, оның мақсаты – "Киелі кітаптар, Апостольдық дәстүр және Шіркеудің Магистериумымен куәландырылған немесе түсіндірілген Шіркеудің сенімі мен католик дінінің тұжырымын жариялау" болды. Ол оны "сенімді оқытудың мінсіз өлшемі" деп жариялап, "Шіркеуді жаңартуға қызмет етуі" керек екенін айтты.

Қасиеттілік пен адамгершілік

Папа болып сайланғаннан кейін ол өзінің басты жұмысы – Екінші Ватикан кеңесінің үйретімдерін іске асыру екенін айтты. Бұл – өмірдің әр саласынан келген адамдарды қасиетті деп жариялауының, сондай-ақ Opus Dei жеке прелатурасын құру мен қолдауының негізі болды. Opus Dei әркімнің қасиеттілікке шақырылғанын және күнделікті өмірдің қасиеттілікке жетектейтін жол екенін үйретеді. Оның алғашқы энциклопедиялық хаттары Ұш Құдайға арналған, ал ең алғашқысы – Иса Құтқарушы туралы ("Redemptor hominis"). Ол понтификатының барлық кезеңінде Құдайға қатысты осы зияли назарды сақтап келді. "Ақиқаттың шарапаты" ("Veritatis Splendor") атты паптық энциклопедиясында ол адамның Құдайға және Оның заңына тәуелділігін ("Жаратушы болмаса, жаратылыс жоғалады") және "еркіндіктің ақиқатқа тәуелділігін" баса көрсетті. Ол адамның "өзін салыстырмалылық пен күмәндікке беріп, шындықтың өзінен алшақ, иллюзиялық бостандық іздеп кеткенін" айтты.

Жаңа мыңжылдықтың бас жоспары

Жаңа мыңжылдықтың басты жоспарында, "Үшінші мыңжылдықтың басында" ("Novo Millennio Ineunte") "барлық уақытқа арналған бағдарлама" деп аталатын Апостольдік хатта ол "Мәсіхтен жаңадан бастаудың" маңыздылығын баса көрсетті: "Жоқ, біз формуламен емес, Тұлға арқылы құтқарыламыз". Осылайша, Шіркеу үшін бірінші кезекте қасиеттілік тұр: "Барлық христиан имандылары христиандық өмірдің толықтығына шақырылған". Ол жазғандай, христиандар "орташалыққа қанағат етуге және минималистік этика мен бетке сыймайтын діншілдікке ұшырағанда" бұған қайшы келеді. Ол "іңжілдің радикалды хабарының" маңыздылығын атап көрсетті, оның талаптары жұмсартуға болмайды. "Қасиеттілікке тәрбиелеу, ең алдымен, дұға өнерінде ерекшеленетін христиандық өмірді талап етеді". Оның соңғы энциклопедиясы Киелі Евхаристияға арналған, онда "Шіркеудің барлық рухани байлығы: Мәсіхтің өзі бар" делінген. Басты жоспарын одан әрі дамыта отырып, ол Евхаристияға деген "таңғажайыпты қайта ояту" және "Мәсіхтің бейнесін тамашалау" қажеттігін атап өтті.

Мариология

Иоанн Павел II-нің Марияға деген терең құлшынысына Сент-Луи де Монфорттың мариологиясы зор әсер етті. Оның Rosarium Virginis Mariae Апостолдық хатында, понтифик жеке ұраны "Totus Tuus" Сент-Луидің Марияға толық бағышталу доктринасынан шабыттанғанын айтты, ол былай деп келтірді:

“Біздің толық кемелдігіміз Иса Мәсіхке ұқсап, бірігіп, бағышталғаннан тұрады. Осыдан келіп, ең кемелді құлшылық – бізді Иса Мәсіхке толықтай ұқсататын, біріктіретін және бағыштайтын құлшылық. Ал Мәриям – барлық жаратылыстардың ішінде Иса Мәсіхке ең жақын болғандықтан, барлық құлшылықтардың ішіндегі ең бастысы – оның қасиетті Анасы Мәриямға құлшылық ету, және оған қаншалықты көп бағышталса, соғұрлым Иса Мәсіхке бағышталған болады.” Монфортиялық әкелерге арналған сөзінде понтифик сондай-ақ, Сент-Луи де Монфорттың "Марияға деген нағыз құлшылық" еңбегін оқығаны өміріндегі "шешуші бетбұрыс" болғанын айтты. 1996 жылдың 19 қыркүйегінде Папа Иоанн Павел II Сент-Лоран-сюр-Севрге сапар шегіп, Сент-Луи де Монфорт пен Блаженная Мари-Луиза Трише қабірлерінде ой жүгіртіп, дұға етті, оларды өзі киелі деп жариялаған еді. Оның "Redemptoris Mater" энциклопедиясы мариологияға жасаған назарын одан әрі күшейтеді.

Әлеуметтік және отбасылық ілім

Иоанн Павел II жұмысшылар мен Шіркеудің әлеуметтік ілімі туралы көп жазды, оны үш энцикликада талқылады және Ватикан жақында жарық көрген Шіркеудің әлеуметтік ілімі туралы жинақтама арқылы алға тартты. Өзінің энцикликалары арқылы Иоанн Павел әйелдердің қадір-қасиеті мен адамзаттың болашағы үшін отбасының маңыздылығы туралы да айтты. Басқа маңызды құжаттарға «Өмірдің Ізгі хабары» («Evangelium Vitae») және «Сенім мен Ақыл» («Fides et Ratio») энцикликалары, сондай-ақ «Шығыстың жарығы» (Orientale Lumen) атты Апостолдық хат жатады. Иоанн Павел II Шіркеудің контрацепцияға, абортқа және гомосексуализмге қатысты айқын қарсылығын қайта растады. Оның «Естелік және жеке тұлға» атты кітабында бір жынысты некеге қолдау көрсету «адам құқықтарын отбасы мен адамға қарсы қоюға тырысатын жаңа зұлымдық идеологиясының» бір бөлігі болуы мүмкін екені айтылған. Ол осы ұстанымдардың кейбіреулерін «Дене теологиясы» лекцияларында теологиялық тұрғыда жетілдірді. 1962–1965 жылдардағы Екінші Ватикан кеңесіне қатысып, үлкен ықпал еткен Иоанн Павел II Кеңестің ілімдерін бекітті және оларды іске асыру үшін көп жұмыс істеді. Иоанн Павел II контрацепцияның, аборттың және гомосексуализмнің ауыр күнә екенін жариялауды жалғастырды және Жозеф Ратцингермен (болашақ Папа Бенедикт XVI) бірге бостандық теологиясына қарсы болды. Ол Шіркеудің діни некеде шомылдырылған ер және әйелдің арасындағы жыныстық қатынасты қасиетті некеге сәйкес келетін және оған тән деп санайтынына сенді, ал контрацепция, аборт, ажырасу және одан кейінгі қайта үйлену, сондай-ақ гомосексуализм осы қасиеттілікті бұзу болып табылады. 1994 жылы ол әйелдерді дін қызметкерлеріне тағайындауға Шіркеудің құқығы жоқ екенін түсіндірді және растады. Бұл әйелдерді дін қызметкерлеріне тағайындау туралы ұсыныстарды жоққа шығару болып саналды (Апостолдық хат «Ordinatio Sacerdotalis»). Сонымен қатар, Иоанн Павел II дін қызметкерлерінің міндетті салтбасты болу тәртібін тоқтатпады, бірақ кейінірек католик болып өткен басқа христиан дәстүрлерінің үйленген дін қызметкерлерінің бірнешеуін католик дін қызметкерлері ретінде тағайындауға рұқсат берді. Иоанн Павел II философиялық және теологиялық ойлардың авторы ретінде феноменология мен персонализмді зерттеуімен ерекшеленді. Ол сондай-ақ «Дене теологиясын» әзірлеуімен де танымал. Оның іліміне ықпал еткен философтар мен теологтарға оның ізбасары Папа Бенедикт XVI, Юрген Хабермас, Джон Хас, Эндрю Грили, Рокко Буттильоне, Ханс Кёхлер, Джордж Вейгель, Скотт Хан, Мэри Бет Боначчи, Дидре Маккваде, Антуанетта Боско, Ханс Кюнг, Ив Конгар, Эвери Даллес, Джон Дж. Майерс, Реймонд Лео Берк, Джозеф Бернардин, Фрэнсис Джордж, Тимоти Долан, Эдвард Эган, Джон О’Коннор, Фабиан Брускевиц, Кристоф Шёнборн, Станислав Дзивиш, Фрэнсис Мачекарски, Йозеф Глемп, Петер Ханс Колвенбах, Паоло Децца, Педро Аррупе, Оскар Ромеро, Тереза Калькутталик, Вальтер Каспер, Майкл Фицджеральд, Жан-Мари Люстиже, Андре Винт-Труа, Ярослав Говин, Кристофер Уэст және Элио Сгречча жатады.