Кіріспе

99 типті мылтық немесе 99 типті қысқа мылтық (九九式短小銃) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық армиясы қолданған Арисака үлгісінің құлсалы мылтығы.

Тарих

1930 жылдары Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде жапондықтар Қытайдағы 92-типті ауыр пулеметтен атылатын 7,7 мм патронының 38-типті винтовканың 6,5×50 мм патронынан артық екенін анықтады. Бұл 38-типті винтовканы алмастыратын және бір стандартты винтовка патронына көшетін жаңа қаруды жасау қажеттігін тудырды. Жапон Императорлық Армиясы (ЖИА) 38-типті винтовка негізінде, бірақ 7,7 мм калибрлі 99-типті винтовканы жасады. 99-типті винтовка тоғыз түрлі арсеналда өндірілді. Жеті арсенал Жапонияда, ал қалған екеуі Маньчжуриядағы Мукден және Кореядағы Цзиньсенде орналасқан. ЖИА соғыстың соңына дейін 38-типті винтовканы 99-типті винтовкамен толық ауыстыруды жоспарлаған. Алайда, Тынық мұхиты соғысының басталуы армияға 38-типті винтовканы толық ауыстыруға мүмкіндік бермеді, сондықтан ЖИА соғыс кезінде екі винтовканы да кеңінен пайдаланды. Соғыс барысында өндірісті жылдамдату үшін шығындарды үнемдеу шаралары көбейді. Соғыстың соңғы кезеңіндегі винтовкалар өңдеу сапасының нашарлығына байланысты көбінесе «соңғы амал» немесе «қосалқы стандарт» деп аталды. Олар әдетте 1945 жылғы неміс Mauser K98k сияқты, тіпті одан да нашар сапалы болды. 99-типті винтовка төрт нұсқада шығарылды: стандартты 99-типті қысқа винтовка, 99-типті ұзын винтовка (шектеулі өндіріс нұсқасы), 2-типті десанттық винтовка және 99-типті снайперлік винтовка. Стандартты винтовкаға сымнан жасалған монопод және танкқа қарсы нысана алу құрылғысы да қоса берілді. 99-типті винтовка – тазалауды жеңілдету үшін хромиленген каналға ие болған алғашқы жаяу әскер винтовкасы. Соғыстың ортасына қарай осы мүмкіндіктердің барлығы тоқтатылды.

Басқа елдердің пайдалануы

Корея соғысы кезінде Токиодағы арсеналда американдық бақылаумен шамамен 126 500 қысқа және 6650 ұзын Type 99 мылтықтары стандартты .30-06 Springfield патронымен оқ ату үшін қайта жабдықталды. Көрініп тұрғандай, Оңтүстік Кореяның "жандармериясы" үшін арналған, бірақ 1953 жылы соғыс аяқталғаннан кейін аз ғана мылтықтар қолданысқа енген сияқты. Бұл мылтықтар ұзартылған патрон ұяларымен жабдықталған және .30-06 патронының 1/3 дюймге артық ұзындығын сыйдыру үшін қабылдағыштардың үстіңгі бөлігінде кішкентай ойықтар жасалған. Патрондардың, канаптың және сипаттамаларының айырмашылығынан дәлдік төмендеді, бірақ олар бәрібір жұмыс істеді. Азаматтық адамдар да .30-06 және 7.62 НАТО, сондай-ақ 7.62 орыс патрондарына айналдыруды жүзеге асырды, көбінесе спорттық модификациялармен бірге. 1946 жылдан кейін Қытай Республикасы 8×57 IS патронымен оқ ату үшін белгісіз сандағы Type 99 мылтықтарын қайта жабдықтап, өзгертті. Корольдік Тай армиясы 1945 жылдан кейін барлық типтегі жапон мылтықтарын алды және 1950-жылдардың басында U.S. .30-06 патронымен оқ ату үшін кейбір қысқа Type 99 мылтықтарын түрлендірді. Type 30 штығы өте ұзын, жұқа лезвиеге ие болды және салмағын азайту үшін ойылып жасалған. Алғашқы үлгілерде иілген квиллион болған. Бұл штыктар стволдың астындағы тіреуге бекітіліп, ствол аузына бекітілетін арқанмен қосымша тұрақталды. Қолданылмаған кезде, ол кескіш сияқты қолданылды.

Ұзын мылтық

99 типтің алғашқы өндіріс мылтығы. Тек Нагоя Арсеналы және Тойо Когё Кокура Арсеналының қадағалауымен жасалған. Барлығы шамамен 38 000 дана өндірілді, оның 8 000 данасы Нагояда, ал 30 000 данасы Тойо Когёде 1940 жылдың жазы мен 1941 жылдың көктемі аралығында шығарылды. Бұл кезде өндіріс көптеп жасалған, жаңа 99 типті қысқа мылтыққа ауыстырылды, одан миллиондаған дана салынды. Ұзын мылтық қысқа мылтықтан қолдануға қиын болды және өнімділігі айтарлықтай жақсы емес еді. Сондықтан, ол қысқа мылтыққа қатысты екінші орынға қойылды, ол әлдеқайда ыңғайлы, өндіріске аз ресурстар жұмсалды және толыққанды қанағаттандырды. Ерте 99 типті қысқа мылтықтар сияқты, бұл ұзын мылтықтар да монопод, артқы көзге орнатылған зениттік бағыттағыштар және шаңнан сақтау қақпағымен жасалған.

Қысқа мылтық

1942 жылы ұңғысы бар Type 99 құрастырылды, ол Type 99 снайперлік мылтығының негізіне айналды.

7.92 × 57 мм конверсиялар

99 типтегі танктердің көпшілігі Ұлттық революциялық армия үшін 7.92×57 мм калибрлі оқтарды қолдануға түрлендірілді. Әлем бойынша шамамен 133 300 данасы пайдаланылған деп хабарланады.

Қолжетімділік

Арисака мылтығы АҚШ-қа көптеп экспортталмағанмен, мыңдаған данасы бар. Олардың көпшілігі Тынық мұхиты театрдан оралған моргендер мен әскерлер әкелген. Көп жағдайда, жапондықтар капитулациялағанда, императордың абыройын сақтау үшін қабылдағыштағы императорлық хризантеманы жойған – бұл белгі мылтықтың императордың жеке мүлігі екенін көрсетеді. Хризантемасы сақталған мылтықтар коллекционерлер нарығында қымбатқа бағаланады, кейде бұрынғыдай бұзылған модельге қарағанда бағасы екі есеге жуық болады. Көптеген мылтықтар 7.7×58 мм Арисака патронының сирек кездесуіне байланысты, көбірек таралған калибрлерге ауыстырылған; оның берік механизмы осыған өте ыңғайлы.

Пайдаланушылар

Кейбіреулері 1946 жылдан кейін 7.92×57 мм IS патронына қайта жарақталды. Индонезия Ұлттық революциясы кезінде қолданылды. Корея соғысы кезінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жаудан алынып, филиппин партизандары қолданған. 1946 жылдың қаңтар айында Корея әскери полициясына АҚШ-тың Кореядағы әскери үкіметі тарапынан қызметтік мылтық ретінде 60 000 мылтық және 500 000 оқ-дәрі берілді, сондай-ақ Инчхон қаласындағы Джинсен арсеналынан да алынды. Корея соғысына дейін Қарулы күштерде .30-06 Springfield калибрлі 19 103 АҚШ Type 99 мылтығы болды. Кейбіреулері 1950 жылдардың басында .30-06 патронына ауыстырылды.