Кіріспе

Гранж – Онтарио провинциясының Торонто қаласында орналасқан тарихи георгиандық сарай. Бұл Торонто өнер мұражайының алғашқы мекені болды. Бүгінде ол Онтарио өнер галереясының бөлігі. Құрылысы 1817 жылы салынған, бұл Торонтодағы ең көне сақталған 12-ші ғимарат және ең көне кірпіштен тұрғызылған үй. Ол Г. Д’Арси Болтонның ұлы, Д’Арси Болтонға (1785–1846) арналған. Ол қаланың белгілі азаматтарының бірі және «Отбасылық келісім» деп аталатын саяси топта маңызды рөл атқарған күшті Болтон әулетінің мүшесі болды. Бастапқыда ол Йорк қаласынан батысқа қарай орналасқан, бірақ уақыт өте қала кеңейіп, Болтон сарайдың айналасындағы жерлерін үлкен пайдаға сатты. Үйді Д’Арсидің ұлы және Торонто қаласының мэрі Уильям Генри Болтон мұраға алды. Ол 1874 жылы қайтыс болғаннан кейін үй оның жесірі, Хариетт Болтонға өтті. Ол белгілі ғалым Голдвин Смиткке қайта үйленді және олар қалған өмірін Гранжда өткізді. 1910 жылы Голдвин Смит қайтыс болғаннан кейін, олар ғимаратты Торонто өнер мұражайына (қазір Онтарио өнер галереясы деп аталады) сыйлады, соның нәтижесінде Гранж галереяның жаңа мекеніне айналды. Бұл ғимарат сонымен қатар Онтарио өнер және дизайн колледжінің, қазіргі OCAD университетінің алғашқы мекені болды. 20 ғасырдың басынан бері Онтарио өнер галереясы бірнеше рет кеңейтілді, ал бастапқы сарай құрылыстың шағын бөлігін ғана құрайды. Ғимараттың оңтүстігіндегі үлкен газондық алаң, бұл жердің қалған бөлігі, қала басқаруымен Grange Park ретінде пайдаланылады. Сондай-ақ, ескі жерде Болтон әулеті құрған және 1956 жылы өртенген Сент-Джордж шіркеуі орналасқан. Қазірде тек мұнарасы мен алғашқы жексенбілік мектеп ғимараты ғана сақталған. 1970 жылы Гранж, үйдің Торонто тарихындағы маңыздылығын мойындау үшін Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды.

Ерте тарихы (18171910)

Гранж 1817 жылы Д'Арси Болтонның (1785–1846; Г. Д'Арси Болтонның ұлы), оның әйелі Сара Энн және олардың сегіз баласының үйі ретінде салынған. Ол оңтүстіктегі Куин-стриттен солтүстіктегі Блур-стритке дейін, ал шығыста Беверли-стриттен Маккоул-стритке дейін созылып жатқан 100 акр (40 га) жерді алып жатқан. 1828 жылы мүліктің солтүстік бөлігі епископ Страханға сатылды, ол Англикан университеті – Король колледжін құру үшін пайдаланылды. Оңтүстікке қарайғы жер 1830 және 1840 жылдары Әулие Георгий шейіті шіркеуі мен Әулие Патрик базарына сыйға берілді, екеуі де бүгінге дейін сақталған. Сара Энн Робинсон 1789 жылы Төменгі Канадада, Америка революциясынан кейін Вирджиниядан солтүстікке көшіп келген, адал қоныс танушылар отбасында дүниеге келді. Д'Арси Болтонның өзі 12 жасында, 1797 жылы Канадаға көшіп келді. Екеуі Сара Энннің ағасы Питер Робинсон арқылы танысып, 1817 жылы Гранжға қоныстанды (Гранж атауы Англияның Линкольнширдегі Болтон отбасының мүлігінің құрметіне берілген). Бүгінде Гранж Норма Ридли мүшелерінің демалыс бөлмесі мен көрме алаңдарына ие. Ол 1830 жылдардағы тарихи үй ретінде жабдықталмаған, бірақ тарихи тамырларын және сәулеттік ерекшеліктерін сақтап қалды. AGO-ға келгендер Гранжты аралап көруге, көрмелерді тамашалауға, экскурсияға қатысуға және Гранж тарихы туралы еріктілермен әңгімелесуге болады.

Сәулет

Белгісіз сәулетші жобалаған бастапқы үйдің биіктігі екі қабатты, ауданы 18 м × 12 м, төменгі шатыры дөңгелек терезесімен жабдықталған. Кірпіштер үйдің құрамындағы көп мөлшердегі сазды топырақтан жасалған болуы мүмкін. Терезелер қос жақтаулы, кірпіштен жасалған арқалықтары бар. Бірінші қабаттағы терезелер 12 рулықтан, ал екінші қабаттағы терезелер 8 рулықтан тұрады. Алдыңғы есіктің ойыс жақтауы және жартылай дөңгелек фанлайттары, сондай-ақ екі жақтағы шамдары бар. Бастапқыда ғимараттың қақпасы Куин-стритке дейін жеткен, бірақ қақпалар Джон-стриттің басына ығыстырылды. Сол заманғы дәстүр бойынша, "Грандж" жүз акрлық саябақтың ортасына салынған. Ол Англиядағы отбасылық мүліктердің бірінің құрметіне "Грандж" деп аталды. Георгиандық стильдегі үйдің кіреберіс есігі орталық залға ашылады, сол жағында асхана, оң жағында қонақ бөлмесі орналасқан. Үйдің арт жағында және екінші қабатта отбасы мүшелері үшін жатын бөлмелері болды. Үйдің шатырында, әдетте қызметшілерге арналған төрт үлкен бөлме орналасқан. Ас үй, азық-түлік сақтау бөлмелері мен ыдыс-аяқ жуатын бөлмелер жертөледе орналасқан. Мүлік екі рет ірі кеңейтулерге ұшырады, ал бірінші кеңейтулер 1840 жылдары жүзеге асты. Ғимаратқа бірнеше қосымшалар салынды, мүмкін өрт болғандықтан (мұны нақты растау қиын). Бұл өзгерістерге қонақ бөлмесінің кеңейтілуі, үш жатын бөлмесінің алып тасталып, екінші қабатта үлкен жиналыс залының құрылуы және батыс жағына кеңсе қосылуы кірді. Торонто қаласының төрт мәрте мэрі және Парламент мүшесі болған Уильям Болтонға мұндай кеңістік қажет болған болуы мүмкін. Кіреберіс зал да кеңейтіліп, жаңа орталық баспалдақ орнатылды. Отбасының гербын бейнелейтін боялған әйнек терезе де қосылды. Бұл герб Болтон есімінің ойын тәрізді бейнесі болып табылады, себебі ол жебемен немесе бұрандамен тесілген шаға және шарап немесе бочка суының ыдысынан тұрады. Отбасылық ұран – "Dux vitae ratio" ("Өмірге жетекші – ақыл") гербтың астында орналасқан, Болтонды әрқашан олардың британдық тегін еске түсіреді. Уильям, "Турф клубының" хатшысы, солтүстікке қарай Сент-Леджер жарыс жолын салды. Харриетт Болтонның екінші күйеуі Голдвин Смитпен некелескеннен кейін, мүлік 1885 жылы тағы да кеңейтілді. Ғимаратқа қосымшалар салынды. Смит ғалым болғандықтан, үйдің батыс жағына үлкен кітапхана қосылды. Георгиандық стильдегі баспалдақтар Виктория стиліндегі бұрыштық емен баспалдақтарымен ауыстырылды, ол боялған терезенің қасында орналасқан. Алдыңғы ағаш веранда тас верандамен ауыстырылды.

Бау-бақшалар

Бастапқыда, алдыңғы баспалдаққа дейін созылатын жол болған, ал алдыңғы газонды айналдыратын овалды жол салынған. Үй биік жерде, бүгінгідей террасалармен тұрған. Оның айналасында ашық кеңістіктер, ағаштар мен гүл бақтары үйлесім тапқан. Үйдің артында көкөніс және жеміс бақтары, ал солтүстікке қарай жеміс ағаштарынан тұратын бау орналасқан. Гранждің алдыңғы алаңы, қазір Гранж паркі деп аталады, Гранж өмірінің орталығы болды. Онда көптеген бау-дастархан кештері, шіркеу мектебінің пикниктері және тіпті патшалық сапарлар ұйымдастырылған. Гранжтың өзі Джон көшесінен көлге дейінгі көріністің соңғы нүктесі болды, ал бақтар осыны көрсететін. Гранжтің бірнеше суретінде үйдің шығыс жағында дөңгелек шыныдан жасалған жылыжай бейнеленген, ол каталогтардан оңай алуға болатын түрлі өсімдіктерге толы болған. 1827 жылғы бір каталогта алманың 79 түрі, сондай-ақ басқа жеміс және сәндік ағаштар, бұталар, гүлдер мен жылыжай өсімдіктерінің көптеген түрлері жарияланған. Бізге мұнда шабдалы, нектарин және жүзім өсіретін бау болғаны белгілі. Уильям Болтон 1844 жылы Торонто бау-бақша қоғамының көрмесінде гераний, раушан, жылыжай өсімдіктері және пансилер үшін жүлделер жеңіп алды. Бағбан Джон Грей өсірген гераниумына Болтонның құрметіне Пеларгония боултония деп ат қойды. 19 ғасырдың ортасында мүліктің оңтүстік бөлігі сатылған кезде Гранжға жаңа кіреберіс жасалды, онда Уильям Чин, бас қызметші, және оның отбасы тұрған үй орналасқан. Басқа ғимараттардың ішінде: ат тұрақтысы, картоп сақтауға арналған үй, құрал сарайы және көлік сарайы болды. Кейінірек, ғасырдың соңында, үйленген қызметшілерге арналған коттедждер де салынды.