Кіріспе

Жапон мылтығы, 4-түрлі мылтық деп белгілі, көбінесе 5-түрлі мылтық деп аталады (жапонша: 四式自動小銃 Yon shiki Jidōshōju) – жапондық тәжірибелік жартылай автоматты мылтық. Ол американдық M1 Garand мылтығының негізінде жасалған, 10 оқтың сыйымдылығы бар журналмен және жапондық 7.7×58 мм Arisaka оғына арналған патрондық ұясымен жабдықталған. Garand 8 оқтық блоктық ұстағышты пайдаланса, 4-түрлі мылтықтың кіріктірілген журналы екі 5 оқтық сызықты ұстағышпен зарядталды, сондай-ақ мылтықта жапон үлгісіндегі тангенттік нысаналар қолданылды. 4-түрлі мылтық бірнеше басқа жартылай автоматты тәжірибелік мылтықтармен бірге әзірленді. Дегенмен, ешқайсысы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін қаруға алынбады, барлығы 250 данасы ғана жасалды, ал қалғандары тіпті құрастырылмады. Мылтықтың сынағын кешіктірген тосқауылдау және оқтандыру жүйелерінде бірнеше мәселелер болды.

Тарих

Жапония 1930-шы жылдары жартылай автоматты мылтықтарды сынақтан өткізді, сол кезде Жапон императорлық әскери-теңіз флоты Чехословакияның ZH 29 негізінде мылтықтарды сынақтан өткізді. Алайда, сынақтар барысында туындаған мәселелерге байланысты олар тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон сарбаздары бұрандалы мылтықтарға сүйенді. Бірақ қару-жарақтар азайып, олардың басты әскери қарсыласы – АҚШ өз бұрандалы қаруларын заманауи жартылай автоматты мылтықтарға алмастырды. Сонымен қатар, нацистік Германия мен КСРО да өздерінің жартылай автоматты қаруларын, мысалы, советтік SVT 40 және неміс Gewehr 43-ті жасап шығарды, бұл оларға ұрыс алаңында үлкен артықшылық берді. Тіпті Италия да өз жартылай автоматты қаруын – Armaguerra Mod. 39 мылтығын қолданды. Бұл Жапонияны әскери кемшіліктерін жеңудің жолын жылдам табуға мәжбүр етті. Жаңа қаруды жобалау мен оған инвестиция салудың орнына, олар американдық M1 Garand мылтығын көшіруді жөн көрді. Алғашқыда жапондықтар тұтқынға алынған американдық M1 мылтықтарын қайта жабдықтаумен тәжірибе жасады, себебі 7.7×58 мм Arisaka жапон патронының өлшемдері .30-06 Springfield патронына ұқсас болды. Жапония бұрын-соңда жартылай автоматты қызметтік мылтықтарды, мысалы, Hei, Kō және Otsu типтерін жасаған, бірақ олардың ешқайсысы табысты немесе сенімді сапалы деп танылмады. 4-типті мылтықтың жобалау жұмыстары 1944 жылы басталды. 4-типті мылтықты 1945 жылы жаппай өндіру жоспарланған. Шеберханада жасалған 250 дананың ішінде 20 данасы соғыс аяқталғаннан кейін Хонсюдағы Йокосука теңіз арсеналында одақтастарға түсті. Осы мылтықтың мысалы Вирджиния штатының Фэрфакс округінде орналасқан Ұлттық қару-жарақ мұражайында сақталуда.