Нигерияның Ұлттық Ассамблеясы

Кіріспе

Нигерияның заң шығару органы – Нигерия Федеративтік Республикасының Ұлттық Ассамблеясы. Ол Нигерия Конституциясының 4-тарауына сәйкес құрылған екі палаталы заң шығару органы. Ол 109 мүшеден тұратын Сенаттан және 360 мүшеден тұратын Өкілдер палатасынан құралған. АҚШ Федералдық Конгресінің үлгісінде құрылған бұл орган, Сенаттағы 36 штатының әрқайсысына, олардың көлеміне қарамастан, 3 сенатордан және Федералдық астаналық аумақтың 1 сенаторынан, сондай-ақ бір округтен сайланатын Өкілдер палатасында көпшілік дауыспен сайлауды қамтамасыз етуге тиіс. Ұлттық Ассамблея, Нигерияның көптеген федералдық үкімет органдары сияқты, Федералдық астаналық аумақтағы Абуджа қаласында орналасқан.

Функциялар

Ассамблея кең ауқымды бақылау функцияларын атқарады және заң жобаларын және мемлекеттік қызметкерлердің қызметін тексеру үшін өз мүшелерінен комитеттер құруға өкілетті. 1999 жылы демократиялық үкімет қайта орнатылғаннан бері Ассамблея «оқу процесінен» өтіп жатыр, оның барысында Сенат президенттерінің бірнеше сайлануы және қызметтен алынуы, сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар, жеке мүшелер ұсынған заң жобаларының кешіктіріліп қабылдануы және көптеген мүдделерді қанағаттандыру үшін тиімсіз комитеттер құрылуына куә болды. Ассамблеяның көптеген жылдар бойы үстемдік құрған Халықтық-демократиялық партия (ХДП) үштен екісінен астам үлесіне ие болғанына қарамастан, Гудлак Джонатан басқаратын ХДП үкіметі мен Ассамблея ынтымақтастықтан гөрі келіспеушіліктерімен көбірек танымал болды. Джонатан саясатты іске асыруда жайлап қозғалады деп айыпталады. Көптеген заң жобалары, олардың кейбіреулері 2007 жылдан бері күтіп тұр, президенттің қол қоюын күтіп отыр. Ассамблея атқарушы билікке қарсы өзінің билігі мен тәуелсіздігін нығайтуға күшті және көбінесе қолдау тапқан күш-жігер жұмсағанымен, бұқаралық ақпарат құралдары мен нигериялықтардың көп бөлігі оны әлі де теріс көзқараспен қарастырады. Ассамблея ең көп дегенде төрт жылдық мерзімге шақырылады, одан кейін президент оны таратып, жаңа Ассамблеяны сессияға шақыруға міндетті. Сенат судьялар мен атқарушы биліктің басқа да жоғары лауазымды шенеуніктерін, соның ішінде федералды бас аудиторды және сайлау және кіріс комиссияларының мүшелерін қызметтен шеттетуге ерекше құқыққа ие. Алайда, бұл құқық президенттің алдын ала сұрауымен ғана жүзеге асырылады. Сенат президент ұсынған жоғары лауазымды дипломаттарды, федералды кабинет мүшелерін, федералды сот тағайындауларын және тәуелсіз федералды комиссияларды бекітеді. Кез келген заң жобасы заңға айналу үшін екі палатаның – Палата мен Сенаттың келісіміне қол жеткізіп, президенттің қол қоюын алуы керек. Егер президент заң жобасына қол қоюды кешіктірсе немесе одан бас тартса (вето қойса), Ассамблея екі палатаның үштен екісінің дауысымен заңды қабылдап, ветоны жоққа шығара алады және президенттің келісімі қажет болмайды.

The Assembly has broad oversight functions and is empowered to establish committees of its members to scrutinise bills and the conduct of government officials. Since the restoration of democratic rule in 1999, the Assembly has been said to be in a "learning process" that has witnessed the election and removal of several presidents of the Senate, allegations of corruption, slow passage of private member's bills and the creation of ineffective committees to satisfy numerous interests. In spite of a more than two thirds majority control of the Assembly by the then ruling Peoples Democratic Party (PDP), the PDP government led by Goodluck Jonathan and the Assembly have been known more for their disagreements than for their cooperation. Jonathan has been accused of being slow to implement policy. Many bills, some from as long ago as 2007, are still awaiting the president's assent. While the Assembly has made strong and often popular efforts to assert its authority and independence against the executive, it is still viewed generally in a negative light by the media and many of the Nigerian people. The Assembly sits for a period of at most four years, after which time the president is required to dissolve it and call a new Assembly into session. The Senate has the unique power to impeach judges and other high officials of the executive, including the federal auditor general and the members of the electoral and revenue commissions. This power is, however, subject to a prior request by the president. The Senate also confirms the president's nomination of senior diplomats, members of the federal cabinet, federal judicial appointments, and independent federal commissions. Before any bill may become law, it must be agreed to by both the House and the Senate, and receive the president's assent. Should the president delay or refuse assent (veto) the bill, the Assembly may pass the law by two thirds of both chambers and overrule the veto and the president's consent will not be required.

Қолдау

Ұлттық заңнамалық зерттеулер институты (ҰЗЗИ) – Парламент актісімен құрылған Ұлттық Ассамблеяның органы. Бұрынғы президент Джонатан 2011 жылғы 2 наурызда Сенат пен Өкілдер палатасы мақұлдағаннан кейін «Заңнамалық зерттеулер жөніндегі ұлттық институт туралы» 2011 жылғы заңға қол қойды. ҰЗЗИ 2003 жылы Африка сыйымдылықты арттыру қорының қаржылық қолдауымен Ұлттық Ассамблеяның сыйымдылықты арттыру институты ретінде құрылған Саясатты талдау және зерттеу жобасының жетістіктеріне негізделген. ҰЗЗИ-дің басты мақсаты – демократиялық басқару және заңнамалық тәжірибе мен процедуралар саласындағы жоғары сапалы академиялық және кәсіби зерттеулер, саясатты талдау, оқыту, құжаттама және қолдау көрсету. ҰЗЗИ-дің қызметтері АҚШ Конгресіне Конгресс зерттеу қызметі, Конгресс бюджеттік кеңсесі және Конгресс кітапханасы ұсынатын қызметтерге ұқсас, бірақ институт жаңа құрылғандықтан көлемі шағын. Институтті құру туралы заңға түзетулер енгізілгеннен кейін оның атауы Ұлттық заң шығару және демократиялық зерттеулер институты болып өзгертілді.

Ұлттық ассамблеядағы әйелдер

Қазіргі уақытта Ұлттық Ассамблеяда 21 әйел, Сенатта 8 әйел және Өкілдер палатасында 13 әйел қызмет етеді. Нигерия тарихында губернатор лауазымын атқарған жалғыз әйел – Вирджиния Нгози Этиаба, ол бұрынғы губернатордың қатысты деген айыппен қызметтен алынуынан кейін үш ай бойы Анамбра штатының губернаторы болды. Нигерияда ерлер мен әйелдердің мемлекеттік басқаруға қатысу құқығы тең, және бұл құқық конституциямен кепілдендірілген. Нигерия Федеративтік Республикасының 1999 жылғы Конституциясының 40-бабы Нигерия азаматтарына өздерінің мүдделерін қорғау мақсатында кез келген саяси партияға, кәсіподаққа немесе басқа да бірлестікке мүше болу құқығын береді. Нигерия үкіметі әйелдердің саясат пен мемлекеттік қызметке қатысуын ынталандыру үшін көптеген бастамаларды қолға алды. 2000 жылғы Әйелдерге қатысты ұлттық саясатта Нигерия үкіметі әйелдердің саясатқа ерлермен тең қатысуын қамтамасыз етуге міндеттенді, сондай-ақ әйелдердің қатысуын 30%-ға арттыруға бағытталған оң шаралар квотасын енгізді. 2003 жылғы сайлауда бірнеше партия әйелдерге қатысуға кедергі келтіретін жарна төлеуден бас тартты. Нигериядағы әйелдер саяси қатысуға қатысты көптеген қиындықтарға тап болады. Оларға мәдени дәстүрлер, қорқыту немесе зорлық-зомбылық қаупі, сайлаудың жоғары құны, білімді және ынталы әйелдердің жеткіліксіздігі, сондай-ақ туған жер мәселелері жатады. Өздерінің туған жерінен тыс жерде тұрмысқа шыққан, бірақ некелік орындарында сайлауға түскен әйелдер көбінесе жергілікті емес деп есептеледі. Әйелдер саяси қатысуын шектейтін көптеген кедергілер бар, бұл үкіметтегі әйелдердің өкілдігіне әсер етеді. Бұл кедергілер саясаттың жоғары құнымен байланысты, бұл кейбір әйелдерге талапкерлікке түсуге мүмкіндік бермейді, себебі олар міндетті түрде ниет білдіру және тіркеу формаларын сатып ала алмайды. Бұл формалар саяси партиялардың өз платформаларындағы лауазымдарға үміткерлерді тіркеу үшін қажет. Саяси партиялардың әйелдерді күшті үміткерлер ретінде таңдамауы да әйелдердің саясатта тиімді қатысуына үлкен үлес қосты. Көбінесе оларға саяси қоғамдағы шешімдерге әсер ете алмайтын немесе өзгерте алмайтын төменгі лауазымдар беріледі. Нигерия саясатындағы әйелдерге қатысты қиындықтарға қарамастан, жылдар бойы саясатқа қатысатын әйелдердің саны артып келеді. 1999 жылы екі кезеңдік сайлаудан кейін 3 әйел Сенатқа, ал 12 әйел Өкілдер палатасына сайланды. Кейіннен 2007 жылы Сенаттағы әйелдердің саны 8-ге дейін өсті, бірақ 2011 жылы бұл көрсеткіш төмендеді. Сайлау және тағайындау бойынша лауазымдардағы әйелдердің жалпы ұлттық орташа көрсеткіші шамамен 6%-ды құрайды, бұл Батыс Африка аймақтық орташа көрсеткішіндегі 15%-дан төмен. Нигерия Сахара астындағы 35 елдің ішінде саясаттағы әйелдердің өкілдігі бойынша 32-ші орында тұр. Алдағы 2023 жылғы сайлау да ұқсас сынға ұшырады, себебі Мұхаммед Бухаридің орнын басу үшін президенттікке тек 6 әйел үміткер ғана қатысуда.

Currently, there are a total of 21 women serving in the National Assembly, 8 in the Senate and 13 in the House of Representatives. The only female to have held the position of governor in Nigerian history was Dame Virginia Ngozi Etiaba who held the office of governor of Anambra State for three months after the previous governor was impeached for alleged gross misconduct. In Nigeria, men and women have an equal right to participate in public office, which is guaranteed to them by the constitution. Section 40 of the 1999 Constitution of the Federal Republic of Nigeria bestows upon Nigerian citizens the right to belong to any political party, trade union or any other association for the protection of his interests. Many initiatives have been taken by the Nigerian government to promote the participation of women in politics and public service. In the 2000 National Policy on Women, the Nigerian government pledged to ensure that women participate in politics equally to men, implementing an affirmative action quota of 30% increase in participation. In the 2003 elections, some parties waived nomination fees for women in order to lower the barriers to participation. Women in Nigeria face many barriers to political participation. These include cultural practices, threat of intimidation or violence, high cost of election, inadequacy of willing and educated women, and issues regarding indigeneity. Women who are married outside their constituencies of birth but run for election in the constituencies of their marriage are often marked as non indigene by the community. Women face multiple obstacles that limit them in their political participation, and this has an effect on the amount of women who are represented in government. These obstacles are related to the high cost of politics, which prevents women for standing for positions, as some women are not able to afford the mandatory expression of interest and nomination forms. These forms are required by political parties to run for positions on their platforms in addition to the campaign costs. The failure of political parties to choose women as strong candidates has also contributed greatly to lack of effective participation of women in politics. These women are often given subordinate positions where they are able to change little to nothing or affect decisions in the political society. Despite the challenges faced by women in Nigerian politics, there has been an increasing number of female participation in politics over the years. In 1999 3 women were elected to the senate and 12 to the House of Representatives after two rounds of elections. Later the number of women in senate has gone up to 8 in 2007, but this number later dropped in 2011. The overall national average for women participation is around 6% for elective and appointive positions which is below the West African sub regional average of 15%. Nigeria ranks the 32nd out of the 35 sub Saharan countries when it comes to representation of women in politics. The upcoming 2023 elections is facing similar criticisms, as there are just 6 female aspirants who have joined the presidential race to succeed Muhammadu Buhari.