Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сицилия мектебі – Сицилия және материктік Италия ақындарының шағын тобы, Фредерик II-нің төңірегіне жиналған, олардың көпшілігі Палермодағы императорлық сарайында қызмет еткен. Жакомо да Лентини басшылығымен, олар 1230-1266 жылдар аралығында 300-ден астам сарайлық махаббат өлеңдерін жазды, ал Фредерик қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Манфред бұл тәжірибені жалғастырды.
The Sicilian School was a small community of Sicilian and mainland Italian poets gathered around Frederick II, most of them belonging to his imperial court in Palermo. Headed by Giacomo da Lentini, they produced more than 300 poems of courtly love between 1230 and 1266, the experiment being continued after Frederick's death by his son, Manfred.
Шығу тегі
Бұл ақындар Окситания траубадур поэзиясынан шабыт алды, ол феодалдық ар-ұяты кодексін ер адамның (вассал рөлінде) және әйелдің (патша немесе үстем рөлінде) арақатынасына қатысты қолданды. Бұл әйелдердің дәстүрлі, ерлерге тәуелді рөліне қарсы келеді және ортағасырлық қоғамдағы жаңа сезімді білдіреді: феодализмнің құлдырауы мен орта таптың күшінің артуы оқырман аудиториясының өзгеруіне алып келді, соның салдарынан әскери ерліктерге арналған эпостық поэзия лирикалық поэзияға (көбінесе махаббатқа арналған) уступа басты. Орта ғасырдың соңында бұрынғыдан да көп әйелдер кітап оқыды, поэзия олардың көзқарасына және қоғамдағы жаңа рөлдеріне бейімделуге тырысты. Окситан поэзиясы осы ерекшеліктерімен Италияда зор ықпалға ие болды. Сицилиялық мектептің траубадурлардан ерекшелігі – олардың Окситан үлгілерінен гөрі мейірімдірек, нәзік әйел бейнесін енгізгені, Дантенің мадонналары мен Петрарканың Лаурасына жақын, бірақ психологиялық тұрғыдан әлдеқайда аз сипатталған. Сицилиялықтардың өлеңдері нақты әйелдерді немесе жағдайларды көрсетпейді (Фредериктің әнін автобиографиялық деп қарауға болмайды), бірақ стиль және тілі ерекше, себебі сицилиялықтар (Данте оларды солай атаған) латын және прованс тілінен алынған жаңа сөздермен халық махаббат әндерін байытып, бар жергілікті тілді дамыту арқылы алғашқы итальян әдеби стандартын жасады.
These poets drew inspiration from the troubadour poetry of Occitania written in langue d'oc, which applied the feudal code of honor to the relation between a man (acting as the vassal) and a woman (acting as king or superior). This is a reversal of the traditional role of women, traditionally dependent on men, and marks a new awareness in medieval society: the decadence of feudalism with the increasing power of the middle class, causes a shift in the reading public, the epic (traditionally devoted to great military pursuits) gradually giving way to the lyric (generally focused on love). In the lower Middle Ages more and more women were reading books than ever before and poetry tried to adapt to their point of view and their newly acquired role in society. This features Occitan poetry, then very influential in Italy. What distinguishes the Sicilian School from the troubadours, however, is the introduction of a kinder, gentler type of woman than that found in their Occitan models; one who was nearer to Dante's madonnas and Petrarch's Laura, though much less characterised psychologically. The poems of the Sicilians hardly portray real women or situations (Frederick's song cannot be read as autobiographical), but the style and language are remarkable, since the Sicilians (as Dante called them) created the first Italian literary standard by enriching the existing vernacular base, probably inspired by popular love songs, with new words of Latin and Provençal origin.
Стиль және тақырып
Сицилиялық мектеп көбінесе тақырыптары мен мазмұны жағынан дәстүрлі саналады, бірақ ол "табиғи философиядан алынған стильдік бейнелер мен метафораларды білгіштікпен қолдануымен, тробар клус стиліне жақын, тазартылған лексикасымен ерекшеленеді" (Чезаре Сегре). 13-шы ғасырдың соңында Болонья мен Флоренцияда Dolce Stil Novo және одан кейін Петрарка қабылдайтын неоплатондық үлгілерге бет бұру байқалады. Солтүстік Италия трубадурларынан өзгеше, окситан тілінде бір де бір жол жазылмаған. Керісінше, окситандық рыцарлық терминдер жиынтығы сикуло-итальяндық фонетика мен морфологиясына бейімделіп, жаңа итальян сөздері жасалған, кейбіреулері өңделген, бірақ ешқайсысы қарыз сөз емес. Ең танымал мысалы – Джакомо да Лентинидің "Io m'aggio posto in core" туындысы, ол осы қозғалысқа шабыт бергені анық. Джакомо да Лентини сонымен қатар көптеген ғалымдар (Франческо Бруни, Чезаре Сегре және т.б.) тарапынан сонеттің авторы ретінде кеңінен мойындалған, бұл әдеби форманы кейіннен Данте және, ең бастысы, Петрарка жетілдірді. Ол оны бірнеше өлеңінде пайдаланады. Міне, бүкіл мектепке шабыт берген деп саналатын ең танымал өлең:
Though the Sicilian School is generally considered conventional in theme or content it rather "stands out for his refined lexicon, near to the style of trobar clus and for the wise treatment of figures of speech and metaphors of stylnovistic taste taken from natural philosophy" (Cesare Segre). There is a visible move towards neoplatonic models, which will be embraced by Dolce Stil Novo in the later 13th century Bologna and Florence, and more markedly by Petrarch. Unlike the Northern Italian troubadours, no line is ever written in Occitan. Rather, the Occitan repertoire of chivalry terms is adapted to the Siculo Italian phonetics and morphology, so that new Italian words are actually coined, some adapted, but none really loaned. A most famous specimen is Io m'aggio posto in core by Giacomo da Lentini, who apparently inspired the movement. Giacomo da Lentini is also widely credited by scholars (as Francesco Bruni, Cesare Segre et al.) for inventing the sonnet, a literary form later perfected by Dante and, most of all, Petrarch. He uses it in a number of poems. We quote here the most famous that probably inspired the whole school:
Сицилия поэзиясының шектеулілігі
Сицилия поэзиясының басты тежегіші, әлдебір Фридрих таңған саяси цензура болды: әдеби пікір талас-тартыстар сарайлық махаббатқа шектелді. Осы тұрғыдан алғанда, солтүстік поэзиясы, langues d'oïl тіліне қатысты болғанымен, сатираға жаңа күш берді. Солтүстік аймақ коммуналарға немесе салыстырмалы түрде демократиялық басқару құқығына ие шағын қала-мемлекеттерге бөлінді, сондықтан да sirventese жанры, сондай-ақ кейінірек Дантенің «Divina Commedia» және сонеттері кең таралды: олар нақты адамдар мен сезімдерді бейнелейтін, бірақ көбінесе Беатриче сияқты идеализацияланған туындылар еді. Әрине, сирентезе өте саяси жанр: ол көбінесе нақты шайқастарды көрсетеді және нақты әскери немесе саяси жауларға шабуыл жасайды, ал автор көбінесе соғысқа қатысқан сарбаз немесе рыцарь болады, мысалы, Гвиттоне д’Ареццоның «Rotta di Montaperti» (Montaperti жеңілісі) туындысында, онда Фридриктің ұлы Манфред Сицилиялық гвельфтерді жеңген қанды шайқас суреттелген. Данте көп жылдар өткен соң бұл оқиғаны өзінің «La Divina Commedia» эпосында еске алды. Фридриктің цензурасы әннің құрылымынан да көрінеді: сицилиялықтар торнаданы өзгертіп, трубадур поэзиясындағы белгілі бір тұлғаға арналған бағыштама мен ақынның оқырманына қоштасуы және ән арқылы хабарламасын жеткізуді сұрауы бар құрылымды пайдаланды. Окситан тілінің үлгісін қайта жасау музыканы жоюмен де байланысты болды. Авторлардың туындылары оқу үшін жазылған, сондықтан логикалық тұжырымдылық, сұрақ қою, ұсыныс жасау және соңында шешім табу қажет болды. Бұл трубадур поэзиясындағыдай алмастырылатын жолдардың болмауы және қайталаудың азаюын білдірді: француз жонглерлері өлеңдерін орындағанда мұндай қағидалар қажет болды, бірақ сицилиялық авторлар үшін олар артық көрінді. Олардың мұрасы Данте мен Петрарканың лирикасында айқын байқалады. Сонет бұл мәселеде тіпті де талапты: октава мен сестет арасындағы ажырату толығымен логикалық, ал ұйқастар бірінші және соңғы бөліктер арасында визуалды шекара салады. Дегенмен, итальян поэзиясының оқырман қауымға арналуы оның таралуын жеңілдеткен болуы мүмкін.
The main inhibiting factor on Sicilian poetry was probably the political censorship imposed by Frederick: literary debate was confined to courtly love. In this respect, the poetry of the north, though stuck to the langues d'oïl, provided fresher blood for satire. The north was fragmented into communes or little city states which had a relatively democratic self government, and that is precisely why the sirventese genre, and later, Dante's Divina Commedia and sonnets were so popular: they referred to real people and feelings, though often idealised like Beatrice. A sirventese is, in effect, eminently political: it usually refers to real battles and attacks real military or political enemies, the author often being the soldier or the knight involved in the strife, as in Guittone d'Arezzo's Rotta di Montaperti (Defeat of Montaperti), a bloody battle where Manfred of Sicily, Frederick's son, defeated the Guelphs. Dante commemorated this event in his epic La Divina Commedia many years later. Frederick's censorship is also apparent from the structure of the song: the Sicilians transformed the tornada, the strophe which in troubadour poetry contains a dedication to a famous person with a congedo, where the poet bids goodbye to his reader and asks the song to bear his message to his lady. The re shaping of the Occitan language model also involved the suppression of music. The authors' work was intended for reading, which called for logical unity, posing a question, proposing, and finding a solution in the end. That meant no interchangeable lines as in troubadour poetry and fewer repetitions: for a French jongleur who sang his poems these were necessary, but they sounded redundant to the Sicilian authors. Their legacy is apparent in Dante and Petrarch's lyrics. The sonnet is even more exacting on this point: the separation between the octave and the sestet is purely a logical one, the rimes drawing a visual line between the first and last part. However, the fact that Italian poetry was being made for the reading public may have facilitated its circulation.
Реализм мен пародия: Cielo d'Alcamo
Фредериктің (кейін Манфредтің) сарайында лирикалық поэзия басым болғанымен, осы кезеңде ерекше туынды – «Роза фреска аulentissima» («Жаңа, өте хош иісті гүл»), кеңінен «Контрасто» деп танылып, Сиэло д’Алькамоға (сонымен қатар Чиулло ди Винчензулло деп те белгілі) жатқызылады. «Сиэло» есімінің қазіргі түрі – «Мишель». Бұл туындыға қазіргі сыншылар көп көңіл бөліп, зерттеулер жүргізіп жатыр. «Контрасто» Мессина қаласында қолданылатын сицилия тілінде жазылған, континенттік итальян тілінің әсері де байқалады. Оның тақырыбы – екі жас ғашықтың әзіл-қалжыңға толы тартысы, орта ғасырлардағы «контрасти» немесе «пасторелль» поэзиясының кең таралған түрі. Бұл – бай сицилиялық отбасының қызының бағына тығылып кірген жас жігіттің оған құпия түрде махаббатын білдіруі туралы. Ол оны бір-екі сөзбен баурап алмаққа тырысады, ал ол оның «жаман» ниеттерін айыптап, ар-намысын сақтап, одан алшақтап қалады. Бірақ оның тартыншақтығы ақырында тек махаббат ойыны екенін көрсетеді: ол жігіттің батыл ұсыныстарын қабылдайды. Дегенмен, туындының тілі лирикалық поэзияға тән сөздермен толы, сондықтан Сицилия мектебінің қалыпты суреттемелерінің пародиясына айналады. «Контрасто» император Фредерик II дәуіріне жатады (1230-1250 жылдар аралығында жазылған, бірақ, көбінесе соңғы жылдарға жатқызылады), сонымен қатар Фредериктің тұсында әдебиеттен тәуелсіз халық поэзиясы болғанын дәлелдейді. Қазіргі сыншылардың көпшілігі «Контрасто» Сиэло д’Алькамоның жоғалған халық әнін ғылыми тұрғыдан қайта өңдеген нұсқасы екеніне келіседі. Бұл туынды Фредериктің сицилиялық әдебиетімен жойылған немесе басылған поэзия түріне ең жақын. Оның ерекшелігі – Сицилия мектебінің абстрактілі өлеңдеріне қарағанда, көңіл көтеріп, шындыққа жақын болуы. Бірақ оның стилі Фредериктің поэзиялық қозғалысын жақсы білуді көрсетеді, ал кейбір сыншылар оны жазған адам сараймен байланысты болған немесе оның бір бөлігі болған деген болжамдар айтады. Туындының жоғары сатиралық және эротикалық сипаты бар болғандықтан, Чиулло д’Алькамо – ойдан шығарылған тұлға болуы мүмкін. Оның «Контрасто» шығармасында сезімдердің күштілігі мен жаңалығы байқалады: махаббат тақырыбына осылай қарау оның халыққа жақын екенін көрсетеді. Бұл поэма шынайы және спонтанды сезім береді, өйткені ол Оңтүстік Италия халқына тән сезімталдықпен ерекшеленеді.
Though lyric poetry prevailed at Frederick's (and later Manfredi's) court, it is at this time that we have an interesting exception in Rosa fresca aulentissima (transl: "Fresh very perfumed rose"), widely known as Contrasto and attributed to Cielo d'Alcamo (also known as Ciullu di Vincenzullu. The modern form of "Cielo" is "Michele". ), about which modern critics have much exercised themselves. This Contrasto is written in a Sicilian language close to that spoken in the city of Messina, with several influences from continental Italian variants. The subject is a humorous fight between two young lovers, a kind of poetry quite common in the Middle Ages (as contrasti or pastorelle). It is about a young suitor who sneaks into the garden of a young lady from a rich Sicilian family and secretly declares his love to her. He then tries to seduce the girl with his one liners; she berates him for his "ill" intentions and keeps him at bay to protect her honor, but her prudeness proves eventually to be just a love game: she gives in completely to his bold advances. However, the language uses much of the courtly language of lyric poetry and the result is a parody of the Sicilian School's clichés. The Contrasto belongs to the time of the emperor Frederick II (it can be dated between 1230 and 1250, but probably closer to the latter), and is also important as a proof that there once existed a popular, independent of literary, poetry prior to Frederick's times. Now most critics agree that the Contrasto of Cielo d'Alcamo is probably a scholarly re elaboration of some lost popular song. It is perhaps the closest to a kind of poetry that has perished or which was smothered by the Sicilian literature of Frederick's. Its distinguishing feature was its hilarity and down to earthedness as opposed to the abstract verse of the Sicilian School. But it has been argued that its style betrays a profound knowledge of Frederick's movement and some critics have hinted the man who penned it must have been acquainted with or even been part of, the court itself. Given the highly satiric and erotic vein Ciullo d'Alcamo may well be a fictitious name. His Contrasto shows vigor and freshness in the expression of feelings: Such "low" treatment of the love theme shows that its subject matter is certainly popular. This poem sounds real and spontaneous, marked as it is by the sensuality characteristic of the people of southern Italy.
Сицилиялық стандартқа тілдік ескертулер
Сицилиялық мектеп стандарты сицилиялық, латын, провансаль және шамалы, бірақ назарға алынарлықтай, Апулия және кейбір оңтүстік диалекттеріне тән көптеген ерекшеліктерді біріктіреді. Мұндай қорыту жаңа итальян тілінің қалыптасуына зор үлес қосты: мысалы, окситан тіліндегі ièra және ça жұрнақтары итальян тілінде iera және za түрінде жүздеген жаңа сөздердің пайда болуына себеп болды, мысалы riv iera («өзен») немесе costan za («тұрақтылық»). Бұл жұрнақтар Данте мен оның замандастары тарапынан қабылданып, итальян жазушыларының келер ұрпақтарына жеткізілді. Дантенің illustre, cardinale, aulico, curiale стильдері оның Сицилия мектебін жан-жақты зерттеуінің нәтижесінде дамыды, ол өз зерттемелерінде, әсіресе De Vulgari Eloquentia еңбегінде оны жиі келтіреді. Сицилиялық мектепті кейіннен Фридрихтің ұлы Манфредтің қайтысынан кейін Тосканада Гиттоне д'Ареццо қайта жаңғыртты, сондықтан осы өлеңдердің көптеген нұсқалары Флоренцияда кеңінен таралған қолжазбаларда көшірілді. Алайда, бұл алғашқы стандарт Тосканада өзгеріске ұшырады. Шындығында, тосканалық жазушылар оңтүстік итальян диалекттерінде қолданылатын бес дауысты жүйені (i, e, a, o, u) жеті дауысты жүйе (i, é, è, a, ó, ò, u) деп қабылдады. Осының салдарынан итальян мәтіндерінде бір-бірімен рифмаласпайтын жолдар кездесуі мүмкін (мыс., сиц. i > тоск. é, сиц. u > тоск. ó). Тосканалықтар сондай-ақ gloria [айтылуы: glɔria] сөзін ghiora, aju [айтылуы: aju] («менде бар») сөзін aggio [айтылуы: addʒo] және т.б. сөздерге өзгертті. Түпнұсқа мәтіндердің кейбіреулері түпнұсқа сицилиялық нұсқасына келтірілгенімен, мұндай қайта құруларды түпнұсқалардың шамамен қайта жасалған нұсқалары деп қарастыру керек, өкінішке орай, олар мәңгілікке жоғалуы мүмкін. Данте мен оның замандастары осы жаңа туған тілді одан әрі дамытып, латын және флоренциялық сөздермен байытып, стильді жетілдіре отырып, қазіргі стандартты итальян тіліне жақын volgare illustre стандартын жасады.
The standard of the Sicilian school combines many traits typical of the Sicilian, Latin, Provençal and to a lesser, but not negligible extent, Apulian and certain southern dialects. Such a melting pot greatly helped the new Italian language: the Occitan suffixes ièra and ça, for example, generated hundreds of new Italian words in iera and za as it. riv iera ("river") or costan za ("constancy"). Such affixes would be then adopted by Dante and his contemporaries, and handed on to future generations of Italian writers. Dante's styles illustre, cardinale, aulico, curiale were partly developed from his close study of the Sicilian School which he quotes widely in his studies, especially in his De Vulgari Eloquentia. The Sicilian school was later re founded by Guittone d'Arezzo in Tuscany following the death of Manfredi, Frederick's son, so many of these poems were later copied in manuscripts that widely circulated in Florence. This first standard in which they were written, was, however, modified in Tuscany. In fact, Tuscan scriveners perceived the five vowel system used by southern Italian dialects (i, e, a, o, u) as a seven vowel one (i, é, è, a, ó, ò, u). As a consequence, the Italian texts may contain lines that no longer rhyme with each other (sic. i > tusc. é, sic. u > tusc. ó). Tuscans also changed words as gloria [pron. glɔria] to ghiora, aju [pron. aju] ("I have) to aggio [pron. addʒo] etc. Though some original texts have been restored to their original Sicilian, we must see such remakes only as tentative reconstructions of originals that, unfortunately, may have been lost forever. Dante and his contemporaries would take this newborn language a step further, expanding and enriching it with even more words of Latin and Florentine origin, carefully working on the style to create volgare illustre, a higher standard quite close to today's Standard Italian.