Кіріспе
ЦИАНОБАКТЕРИЯЛАР ТУЫСЫ – Носток, сондай-ақ жұлдызды желе, тролль майы, айдың сілекейі, құлаған жұлдыз, сиқыршының майы (сиқыршы майы деп белгілі саңырауқұлақтармен шатастырмау керек) және сиқыршының желесі деп те аталады. Бұл су және құрлық орталарында кездесетін цианобактериялардың ең көп таралған туысы. Олар полисахаридтердің желатинді қабығындағы монилиформды жасушалардың талшықтарынан құралған колониялар түзеді. Носток өсімдік тіндерінде симбиотикалық қарым-қатынасқа түсіп, гетероцисттер деп аталатын толыққанды жетілген жасушалардың әрекеті арқылы иесіне азот жеткізеді. Носток – морфологиясы, таралған ортасы және экологиялық функциясы бойынша әртүрлі көптеген түрлерді қамтитын туыс. Оны топырақтан, ылғалды тау жыныстарынан, көлдер мен бұлақтардың түбінен, сирек теңіз ортасынан табуға болады. Сонымен қатар, Носток жер бетіндегі қоңыржай, шөл, тропикалық немесе полярлық аймақтарда да кездеседі. Носток атауын Парацельс ойлап тапқан. Бұл атау ағылшын тіліндегі "nostril" (демікпе) және неміс тіліндегі "Nasenloch" ("мұрын тесігі") сөздерінің қосындысынан тұрады, көптеген түрлерінің колониялары мұрын шырышына ұқсағандықтан осылай аталған. Жерде Носток колониясын көру қиын, бірақ жаңбырдан кейін ол ісіп, көзге түсетін, желе тәрізді массаға айналады. Бұрын оның аспаннан құлаған жұлдыз екеніне сенеді, сондықтан оған жұлдызды желе, тролль майы және сиқыршы майы сияқты атаулар берілген.
Nostoc, also known as star jelly, troll's butter, spit of moon, fallen star, witch's butter (not to be confused with the fungi commonly known as witches' butter), and witch's jelly, is the most common genus of cyanobacteria found in a variety of both aquatic and terrestrial environments that may form colonies composed of filaments of moniliform cells in a gelatinous sheath of polysaccharides. It may also grow symbiotically within the tissues of plants, providing nitrogen to its host through the action of terminally differentiated cells known as heterocysts. Nostoc is a genus that includes many species that are diverse in morphology, habitat distribution, and ecological function. Nostoc can be found in soil, on moist rocks, at the bottom of lakes and springs, and rarely in marine habitats. It may also be found in terrestrial temperate, desert, tropical, or polar environments. The name Nostoc was coined by Paracelsus and is a combination of the English nostril and German Nasenloch "nose hole, nostril", likely due to appearance of many species colonies being similar to nasal mucus. When it is on the ground, a Nostoc colony is ordinarily not seen, but after a rain, it swells up into a conspicuous, jellylike mass, which was once thought to have fallen from the sky, hence the popular names, like star jelly, troll's butter, and witch's butter mentioned above.
Морфология
Носток – грам-теріс фотосинтездік цианобактериялар туысы. Осы туыстағы кейбір түрлерде азотты бекітетін гетероцисттік жіпшелер де кездеседі.
Жалпы көздер
Дэвидсон, Алан. Оксфордтық тамақ серіктесі (1999), "Носток".