Кіріспе
Орхидеялар туысы Coelogyne – 594 түрді қамтитын туыс. Оның аты ежелгі грек тіліндегі κοῖλος (koîlos, ойыс) және γῠνή (gunḗ, әйел) сөздерінен шыққан, бұл дөңгелек келген мойыншаға сілтеме жасайды. Кейбір түрлері ұзын, төмен иілген, көп гүлді гүлшоғыры болғандықтан "мойыншеке орхидеялары" деп белгілі.
Coelogyne is a genus of 594 species, and is derived from the Ancient Greek words κοῖλος (koîlos, hollow) and γῠνή (gunḗ, woman), referring to the concave stigma. A few species are commonly known as "necklace orchids", because of their long, pendant, multi flowered inflorescence.
Сипаттама
Бұл туысқа лабельдің қапшық тәрізді негізі тән емес, бұл Coelogyninae субтрибінің басқа туыстарында кездесетін ерекше белгі. Бос жапырақша лабельдің (гипохиле) тамырлық бөлігінде биік бүйірлік бөліктерімен және тегіс, тісті немесе дөңгелек кедір-бұдырларымен сипатталады. Бір түйінді псевдобульбалардың мөлшері әртүрлі болады. Олар тамырсабақ бойымен симподиалды өсу арқылы тығыз немесе кеңірек орналасуы мүмкін. Гүлшоғырларында көбінесе шағыннан өте көп сандағы әдемі, орташа немесе ірі гүлдер кездеседі. Олар өсу маусымының соңында жаңа пайда болған псевдобульбаның жоғарғы жағынан (мысалы, Coelogyne fimbriata-дағыдай) немесе көктемнің басында жаңа өсімдерден бұрын (мысалы, Coelogyne cristata-дағыдай) гүл ашуы мүмкін. Бұл туыстың әдеттегі түс диапазоны ақтан, қоңырдан жасылға дейін, ал кейде шапақ түстері де кездеседі. Барлық түрлерде төрт тозаң қылызы болады. Олардың иісі көбінесе тәтті болып келеді, осының арқасында аралар, шершеңдер және қоңыздар сияқты әртүрлі тозаңдаушыларды тартады.
Тарату
Суық климатта өсетін Coelogyne fimbriata, Coelogyne ovalis, Coelogyne fuliginosa, Coelogyne cristata, Coelogyne flaccida, Coelogyne nitida сияқты түрлер Үндістанның Гималай аймағы мен Оңтүстік-Шығыс Азияда пайда болған.
Таксономия
Coelogyne туысының дәстүрлі таксономиясы әлі де даулы мәселе болып табылады. De Vogel (1994) және Clayton Coelogyne-ді 23 бөлімге немесе кіші туыстарға бөлген. Молекулалық деректер Coelogyne-нің парафилетикалық екенін және оны қайта ұйымдастыру қажет екенін көрсетеді. Оған Neogyna және Pholidota туыстарын қосу керек, сондай-ақ Cyathogyne, Tomentosae, Rigidiformes, Veitchiae және Verrucosae сияқты бірнеше бөлімдерді алып тастау керек. Осы жаңа Coelogyne туысы шамамен 160 түрден тұруы тиіс. Типтік түрі – Coelogyne cristata.