Кіріспе

Килкуллен шайқасы 1798 жылдың 24 мамырында Килдар графтығындағы осы аттас екі елді мекеннің жанында өтті. Бұл шайқас 1798 жылғы Ирландия көтерілісіндегі бірінші қақтығыстардың бірі болып табылды, ол Біріккен Ирландия көтерілісшілері мен үкімет әскерлері арасындағы екі жеке шайқастан тұрды.

Ескі Килкүллен , таңғы сағат 7-де

1798 жылғы 23-24 мамыр түнінде көтеріліс басталуы Баллимор-Эустас, Наас және Просперус қалаларына жасалған сәтсіз шабуылдарға әкелді. Көтеріліс туралы жаңалық Килдарде тараған кезде, Килкүллен көтерілісшілері қазіргі уақытта Ескі Килкүллен деп аталатын жердегі ежелгі төбедегі шіркеу қорымына жинала бастады. Таң атқанда 200-ге жуық адам жиналды, олардың ішінде Баллимор-Эустасқа шабуылдан аман қалғандар да болды. Оларды жергілікті әскери күштер байқады, оған Орталық аймақтың армиясының қолбасшысы, генерал-лейтенант Ральф Дундас басшылық етіп тұрды. Оның штаб-пәтері, Касл Мартин, үш шақырымдай ғана қашықтықта орналасқан еді. Дундас шамамен 120 жаяу әскер, атты әскер және драгуннан тұратын күшті жылдам жинап, көтерілісшілерді тарату үшін аттанды. 80-ге жуық атты әскер мен драгун жаяу әскерден бұрын шауып, төбеге жетіп, көтерілісшілер тобына шабуыл жасады. Бірақ көтерілісшілер үш жағынан ор қазып, қираған шіркеу мен зираттың қабырғаларын қорғанысқа пайдаланды. Атты әскер көтерілісшілердің ұзын найзаларынан жеңіліп, отыздан астам сарбазы мен көптеген аттарын жоғалтты. Олардың екі капитаны майданда қаза тапты, олардың бірі, капитан Эрскин, шайқастан кейін қайтыс болғаны хабарланды. Ол аттан құлап, аяғы сынған күйде жатқанда, майданды аралап жүрген қарт әйел оны тауып, тозған пышақпен өлтірді. Көтерілісшілер атты әскердің шатасуын пайдаланып, өз шабуылдарын жасауға әрекеттенді, бірақ жаяу әскердің келуі аман қалғандардың Килкуллен көпіріне қашуына көмектесті, онда олар шамамен 100 жергілікті ер адаммен күшейтілді.

Килкуллен автожолы , таңғы сағат 9-да

Үкіметтің жеңілісі туралы хабар Килкуллен және айналасындағы аймаққа тарағанда, көтерілісшілер қатары жаңадан келгендермен толып, саны шамамен 1000 адамға жетті. Көтерілісшілер жетекшілігі жеңіске жеткен соң, қалған гарнизонды Дублин жолынан кесіп, Дублин мен оңтүстік арасындағы байланысты үзу арқылы жеңісті нығайтуға шешім қабылдады. Көтерілісшілер Лиффи өзенін Килкуллен көпірінен төмен ағысында кешіп, Turnpike төбесіндегі жолдың екі жағындағы биік жерді басып алды. Дундас енді қарсыластарын жеңілдеп бағаламады, көтерілісшілерді биік жерден түсіру үшін шағын ат әскерін алға жіберді. Олардың міндеті – ұрысқа түспей, көтерілісшілерді дайын от позицияларына әкелу болатын. Көтерілісшілер осы әрекетке қызығып, алға кеткен топты қуа жөнелді, бірақ күтіп тұрған әскерлердің бірнеше мылтық оғына тап болды. Көтерілісшілер шатақтап Лиффиге жеткенде, ат әскері оларды шашыратты, шамамен 150 адамды өлтірді, ал үкімет тарапынан ешқандай шығын тіркелмеді.

Үкімет тарапынан кері қайтарылу

Жеңіске қол жеткізгеніне қарамастан, Дундас бұрынғы жеңілісінен, оқшауланған гарнизондарға жасалған шабуылдардан және көтерілістің кеңіреюі туралы жаңалықтардан алаңдады. Мидленд армиясының бас қолбасшысы ретінде ол өзінің позициясын бекіту үшін, өзінің бағынышындағы барлық патшалық күштерге Наасқа қайтаруға жалпы бұйрық берді, тиімделіктің нәтижесінде графтықтың көп бөлігін көтерілісшілерге тастап кетті. Қаладан асығыс эвакуациялау кезінде, бірнеше сарбаз бен бұрынғы шайқастарда жараланғандары қалып қойды және көтерілісшілер тарапынан өлтірілді.

Кноккаулин 26 мамыр

Генерал Дундас талқан еткен көтерілісшілер Олд-Килклинге жақын Ноккаулин төбесінде (Дун Айлинннің ежелгі орны) жиналды. 26 мамырда олар амандасу арқылы келіссөздер бастады. Дундас көтерілісшілердің бейбітшілік туралы ұсынысына жағымды жауап бергенде, олар талаптарын ұсынды. Олар өздерін және қаруларын тапсырып, үйлеріне қайта оралады, егер еркін тұру аяқталса және тоналған мүліктері қайтарылса. Дундас талаптарды келісіп, жаушылықты тоқтатуға дайын болғанмен, үкімет ашуланып, армияның бас қолбасшысы генерал Жерард Лейкті Кастлемартинге жіберді. Лейк келген кезде Дундас берілу келесі күні, яғни ақ сәрсенбіде болады деп келіскен еді. 17 жастағы Патрик О'Келли көтерілісшілер атынан берілуді қабылдауға таңдалды және генерал Дундаспен тиісті деңгейде сөйлесу үшін полковник атағы берілді. Кездесу достыққа толы болды, бірақ Лейк Кастлемартин аллеясында көтерілісшілердің толыққанды берілуінен басқа ешқандай талапты қабылдамады. О'Келли көтерілісшілердің тек төбеде ғана берілуге дайын екенін айтты. Лейктің қарсылығына қарамастан, Дундас Ноккаулин төбесіне көтерілді. Дундастың болуы көтерілісшілердің талаптар қабылданбауына байланысты көңілінің қалғанын азайтып, олар қаруларын салып, үйлеріне қайта бастады. О'Келлинің 1798 жылғы көтерілістің тарихында жазғанынша, жиналған қару-жарақтардың мөлшері Корольдік биржаның көлемімен тең болды және кейіннен Кастлемартинге көшірілді. Бұл Лейктің жоспарлаған шабуылдан бас тартуына себеп болды, себебі оның Кастлемартинге бір шақырымдай жерде үш жаяу әскер полкі мен төрт артиллерия бөлімі орналасқан, қажет болған жағдайда көтерілісшілермен қақтығысуға дайын тұрды.