Кіріспе

Паптың мотупропиосы, Ecône жаралуын айыптайтын – паптық құжат.

Ecclesia Dei – Папа Иоанн Павел II 1988 жылғы 2 шілдеде Ecône жаралуына жауап ретінде шығарған құжат. Онда Әулие Тақтың нақты тыйым салғанына қарамастан, X Әулие Пий қоғамының төрт дін қызметкері епископтарға мінезделді. Мінездеген епископ пен төрт дін қызметкері шіркеуден шығарылды. Иоанн Павел бірлікке шақырып, Ecclesia Dei паптық комиссиясын құрды, ол паптыққа адалдықты сақтап, дәстүрлі діни рәсімдерге байланысты адамдармен диалогты дамытуға бағытталған. Мұндай паптық құжатқа дәстүр бойынша, оның атауы латын тіліндегі бастапқы сөздерінен алынады – Ecclesia Dei, яғни "Құдайдың шіркеуі". Ecclesia Dei – бұл X Пий қоғамы шығаратын итальяндық дәстүршіл апталық басылым, ол кейін 1990 жылдары құрылды.

Қатысушыларды қауымнан шығару

SSPX – 1970 жылы Марсель Лефевр құрған дін қызметкерлерінің бірлестігі. Оның мүшелері Екінші Ватикандық собордан кейінгі жылдары шіркеуде болып жатқан өзгерістерге күмәнмен қарады. 1988 жылдың 30 маусымында архиепископ Марсель Лефевр және епископ Антонио де Кастро Майер Швейцарияның Эконе қаласындағы Әулие Пий қоғамының (SSPX) семинариясында төрт дін қызметкерін епископқа бағыштады. Осы бағыштаулар туралы Папа Ecclesia Dei-де былай деп жазды: «Бұл әрекет Рим Папасына өте ауыр және Шіркеудің бірлігі үшін маңызы зор мәселеде, яғни, апостолдық тізбекті сакраменттік тұрғыда жалғастыратын епископтарды тағайындау сияқты, мойынсұнбаушылықтың бір түрі болды. Осылайша, Рим билігінен бас тартуды білдіретін мұндай мойынсұнбаушылық – шизматикалық акт (Қанондық құқық кодексі, 751-қан.). Мұндай әрекетті жасағандықтан, өткен жылдың 17 маусымында Епископтар Конгрегациясының кардинал префекті жіберген ресми канондық ескертуге қарамастан, мырза Лефевр және дін қызметкерлері Бернард Феллей, Бернард Тиссиер де Мальерай, Ричард Уильямсон және Альфонсо де Галаррета шіркеу заңында көзделген айыптауға (экскоммуникация) ұшырады (Қанондық құқық кодексі, 1382-қан.).» 1983 жылғы Қанондық құқық кодексінің 1382-қан. тармағында: «Понтификалдық мандатсыз біреуді епископқа бағыштаған епископ және одан бағыштау алған адам Апостолдық Таққа қалдырылған latae sententiae айыптауға (экскоммуникация) ұшырайды» делінген (latae sententiae – заң күшімен, заң бұзылған сәтте автоматты түрде). Бұл шектеу тек Папа ғана оны алып тастауға құқылы екенін көрсетеді. Папа Иоанн Павел II архиепископ Лефевр қозғалысына әртүрлі жолдармен байланысты барлық адамдарға «Католик Шіркеуінің бірлігінде Мәсіхтің орынбасарымен бірігіп тұру және осы қозғалысты кез келген түрде қолдау көрсетуді тоқтату» қажеттігін баяндайтын, сонымен қатар, шын ниетпен және әкелік қамқорлықпен шақыру жасады. Әркім шизматикаға ресми түрде қосылудың Құдайға қарсы ауыр қылмыс екенін және Шіркеу заңымен белгіленген айыптауға (экскоммуникация) ұшыратынын білуі керек (Қанондық құқық кодексі, 1364-қан.). 1364-қан. тармағында латеи сентенция айыптау (экскоммуникация) мүрттікке, дін тастаушыға немесе шизматикке де қолданылатыны нақты көрсетілген.

Паптық комиссия

Папа Рим Ecclesia Dei паптық комиссиясын архиепископ Лефеврмен байланысы бар, бірақ "католик шіркеуінде Петірдің ізбасарымен бірігіп, рухани және діни рәсімдердің дәстүрлерін сақтап қалуды қалайтын адамдарға көмектесу үшін құрды, бұл комиссия 5 мамырда кардинал Ратцингер мен моңсиньор Лефевр қол қойған келісімшарт негізінде құрылды", ал архиепископ Лефевр бұл келісімшартты кейіннен мойын бұрмады.

Триденттік мессаның қолданылуы

Рим папасы былай деп мәлімдеді: "Латын тіліндегі литургиялық дәстүрге байланысты барлық адамдардың сезімдеріне қадір-қасиетпен қарау керек, бұл үшін Апостолдық Тақ бұрын берген нұсқауларын, 1962 жылғы стандартты басылымдағы Рим Миссалын қолдануға қатысты, кең және жомарт түрде қолдану қажет". Осылайша, Рим папасы 1984 жылғы Quattuor Abhinc Annos арнайы кешірімімен берілген рұқсаттың ауқымын кеңейтті.

Қосымша ережелер

Папа Иоанн Павел сілтеме жасаған құжатта көрсетілген талаптар 2007 жылдың 7 шілдесінде Summorum Pontificum motu proprio құжатында көрсетілген талаптармен ауыстырылды, ал Папа Франциск оларды өз кезегінде Traditionis Custodes құжатымен, одан да қатаң шектеулермен алмастырды. Папа Бенедикт XVI 2007 жылдың 7 шілдесінде Summorum Pontificum құжатында Триденттік литургияны қолдану мәселесі бойынша Комиссияға қосымша функциялар берді. 2009 жылдың 8 шілдесінде Ecclesiae unitatem құжатында ол Комиссияның Рим Куриясындағы орнын өзгертіп, Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегацияның (CDF) префектін Комиссияның экс-официо төрағасы етіп тағайындады. 2019 жылдың 17 қаңтарында Папа Франциск Комиссияны таратып, оның функцияларын CDF-тің "арнайы бөліміне" жүктеді.